پیری زودرس موزه هنرهای معاصر

به گزارش جام‌جم، بیش از 35 سال از عمر موزه هنرهای معاصر می‌گذرد و این موزه اکنون با مشکلات فراوانی روبه‌روست. علی مرادخانی، معاون هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی هم در ابتدای حضورش در معاونت هنری بر لزوم تغییر برنامه‌های این موزه تاکید کرده و هنرمندان و کارشناسان هم معتقدند این موزه نیاز به بازتعریف فعالیت‌های خود دارد.

اکنون کمبود بودجه، اساسی‌ترین مشکلی است که اجازه برگزاری برنامه‌های موزه را به مسئولان آن نمی‌دهد و حتی برخی از برنامه‌ها را به تعطیلی هم کشانده است. احسان آقایی، مدیر موزه هنرهای معاصر درباره این موضوع به جام‌جم گفت: مشکل کمبود بودجه در کل کشور یک مشکل جدی شده است و نمی‌توان گفت صرفا مشکل موزه هنرهای معاصر است.

او مشکلات جدی کمبود بودجه در موزه هنرهای معاصر را پذیرفت و اظهار کرد: ما با کمبود بودجه روبه‌رو هستیم. از اواسط سال گذشته این مشکل شکلی جدی به خود گرفته و دایره تحریم‌ها برنامه‌های ما را هم تحت‌الشعاع قرار داده است.

آقایی ادامه داد: سال گذشته بودجه ما به یک‌سوم میزان قبلی خود رسید و مطمئن هستم بودجه دیگر نهادهای وابسته به وزارت ارشاد هم حداقل 50 درصد کاهش داشته است.

مدیر موزه هنرهای معاصر تاکید کرد: هم‌اکنون این کمبود بودجه باعث شده خیلی از برنامه‌های ما برگزار نشود و حتی نمی‌دانیم برنامه‌های بعدی‌مان را می‌توانیم برگزار کنیم یا نه.

البته آقایی حدود یک ماه پیش، از ریاست موزه هنرهای معاصر استعفا کرده بود و این استعفا هر چند حواشی فراوانی داشت و به نظر می‌رسید با موافقت اصغر امیرنیا، مدیر مرکز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مواجه شود، اما با مخالفت علی مرادخانی روبه‌رو شد و آقایی را در موزه هنرهای معاصر فعلا ماندنی کرد. البته او در پاسخ به پرسش جام‌جم مبنی بر این که آیا کمبود بودجه از دلایل استعفای او بوده است یا خیر گفت که دوست ندارد هیچ گونه توضیحی در این رابطه بدهد.

سعید فلاح‌فر، کارشناس امور هنری، معضلات موزه را فراتر از مسائلی چون کمبود بودجه دانست. او به جام‌جم گفت: اساسی‌ترین مشکل ما درباره موزه هنرهای معاصر این است که این موزه هنوز جایگاهش مشخص نیست. موزه 30 سال است در شرایطی به سر می‌برد که دیگر نمی‌توان آن را موزه هنرهای معاصر نامید و به نوعی افسردگی یا پیری دچار شده است.

او افزود: موزه سال‌هاست تبدیل به یک گالری بزرگ شده است و به جای آن که در حوزه‌های استنادی، تاریخی و معرفی هنر دنیا تاثیرگذار باشد، تبدیل به یک نمایشگاه بزرگ شده که برخی آثار در آن نمایش داده می‌شود.

این کارشناس هنری اظهار کرد: اگر نگاهی دقیق و علمی به آرشیو موزه داشته باشیم، می‌بینیم سال‌هاست اثر خوب و ارزنده‌ای از هنرمندان دیگر نقاط جهان به موزه افزوده نشده است و این در حالی است که اوایل فعالیت این موزه تابلوهایی از هنرمندان بزرگ خریداری شد و در موزه قرار گرفت.

فلاح‌فر ادامه داد: همین اتفاق نشان می‌دهد ما با موزه‌های هنرهای معاصر در دنیا ارتباطی نداریم و در موزه اتفاقاتی رخ نمی‌دهد که برای هنرمندان ما جریان‌ساز باشد و به آنها نشان دهد هنر دنیا کجاست و در چه مرحله‌ای قرار دارد و چه می‌کند.

فلاح‌فر درباره دیگر مشکلات این موزه تاکید کرد: حدود ده سال است که موزه هنرهای معاصر کارشناس هنری رسمی و کارشناس موزه‌داری ندارد. این موزه نه کارشناس مقیم مرمت و نگهداری آثار دارد، نه معاون هنری دارد و این همه را می‌توان از عجایب دنیا دانست!

او ادامه داد: این اتفاق در حالی رخ داده که موزه هنرهای معاصر سه تا چهار برابر میزان مورد نیاز خود کارمند دارد و در حالی با حجم انبوه نیروهای مازاد روبه‌روست که چارت‌های شناخته شده دنیا در موزه‌داری را رعایت نمی‌کند و کارشناسان مورد نیاز خود را ندارد.

این کارشناس هنری تاکید کرد: البته همه این مشکلات از یک معضل بزرگ سرچشمه می‌گیرد و آن هم آشنا نبودن مدیران ما با هنر است. در جلسات مجلس شورای اسلامی ساعت‌ها درباره پژو 405 حرف زده می‌شود و نمایندگان حتی درباره تراشکاری‌های درونی قطعات هم اطلاعات دارند، اما درباره هنر اطلاعاتی ندارند و مجموع صحبت‌ها و جلساتی که درباره همه هنرها می‌شود به میزان زمانی که برای پژو گذاشته می‌شود، نمی‌رسد.

فلاح‌فر گفت: ما اولین کشور منطقه هستیم که موزه هنرهای معاصر ساختیم، اما امروز می‌بینیم که دبی با این که هویت و پیشینه هنری و فرهنگی ما را ندارد، اما نمایندگی حراجی کریستیز در خاورمیانه را برعهده گرفته و ما هم باید به آنجا سفر کنیم.

او در سخنانش گفت: ما همگام با هنر دنیا پیش نرفته‌ایم. این موضوع را شرایط موزه هنرهای معاصرمان به ما نشان می‌دهد. لااقل 40 سال از روند هنر دنیا عقب هستیم و ارتباط قابل توجهی با هنر جهان نداریم. همه اینها در حالی است که اگر بخواهیم موزه هنرهای معاصر خوب و موفقی داشته باشیم باید بتوانیم با هنر جهان ارتباط داشته باشیم.

در شرایطی کارشناسان چنین نظرهایی می‌دهند که صحبت‌هایی ضمنی برای مدیر بعدی موزه هنرهای معاصر با برخی چهره‌ها صورت گرفته و امید می‌رود این گنجینه عظیم ملی بتواند بار دیگر به روزهای اوجش بازگردد.

زینب مرتضایی‌فرد / گروه فرهنگ و هنر