نیازها، خلاقیت‌ها و ابزارها

در شماره این هفته «قاب کوچک» پای صحبت‌های کارشناسان چهره‌پردازی در کشور نشسته‌ایم تا بتوانیم به یک ارزیابی کلی از وضع این حرفه تخصصی در کشور دست یابیم. نظرات کارشناسان نشان می‌دهد هنر ـ صنعت چهره‌پردازی در تلویزیون و سینما، با وجود ​جایگاه قابل قبول و شایسته‌ای که از آن برخوردار است، از نظر تامین لوازم مورد نیاز و امکاناتی که بتواند چهره‌پردازی کارهای نمایشی وطنی را به نمونه‌های روز خارجی نزدیک کند، با مشکلاتی روبه‌روست که توجه توام بخش خصوصی و مدیران دولتی را می‌طلبد.

اگر به کارهای شاخص تلویزیونی سال‌های پس از انقلاب نگاه کنیم و چهره‌پردازی آثاری چون سربداران، ابن‌سینا، سلطان و شبان، امیرکبیر، شاه‌شکار، کوچک جنگلی، هزاردستان، امام علی(ع)، مختارنامه و... را مورد بررسی قرار دهیم، پی می‌بریم چه هنرمندان شاخصی در کدام مقاطع تاریخی توانسته‌اند براساس ذوق و تلاش شخصی و البته برخورداری از دانش، چه آثار شاخصی را در عرصه چهره‌پردازی از خود به یادگار بگذارند و در تاریخ کارهای نمایشی وطنی به ثبت برسانند.

با این اوصاف، امروزه کار به جایی رسیده که بازیگر و قصه‌های روزمره به دو شاخصه‌ اصلی کارها بدل شده‌اند، چه بسا گاه حتی برای چهره‌پردازی کوچک‌ترین فرصت و بهایی داده نمی‌شود؛ چراکه اصولا فضای کارها به سمت و سویی نمی‌رود که نیاز به چهره‌پردازی (و نیز صحنه‌آرایی و...) را در خود احساس کند؛‌ در حالی که اگر رویکرد غالب تهیه‌کنندگان تلویزیونی به سمت جذب مخاطب با قصه‌های متنوع و غیرکلیشه‌ای (و نه صرفا تاریخی) حرکت کند، می‌تواند حتی در قصه‌هایی که روایتی امروزین دارد، سراغ تنوع اجرایی رفت و به عنوان نمونه، شاهد کار موفقی چون «آب پریا» (مرضیه برومند) شد یا «پایتخت» (سیروس مقدم) را سراغ گرفت که ردپایی از طراحی در آن وجود دارد و به چهره‌پردازی و صحنه‌آرایی در آن توجه شده است.

آنچه مسلم است اگر بتوان با برآورده کردن نیازها و رفع کردن مشکلات و محدودیت‌های ابزاری، بهترین میدان را برای فعالیت هنرمندان عرصه چهره‌پردازی فراهم کرد، چه بسا خلاقیت‌، دانش و تجربه این هنرمندان متخصص در بالاترین درجه خود قرار گیرد؛ به طوری که حتی بتوان براساس این میزان قدرت و توانایی رشد یافته، به طرح‌هایی رسید که بتوان قصه‌ها و شخصیت‌های متفاوتی را برای جذب مخاطب کارهای نمایشی تلویزیون و سینما پایه‌گذاری کرد.

علی افشار