یک استثنا و چند نکته مثبت در تله‌فیلمسازی

 هرچند این تمام ماجرا نبود و نمایش فیلم مطرح «هوش مصنوعی» ساخته استیون اسپیلبرگ محصول سال 2001 هم در کنار فیلمی نسبتا جدید با نام «محافظین محله» این بخش را کامل کرد. اما در میان فیلم خارجی نمایش داده شده در آخر هفته گذشته، بد نیست به فیلم هندی «گلستان» اشاره داشت که محصول سال 90 بود و دیدن آن حسی نوستالژیک به همراه داشت.

از فیلم‌های خارجی نمایش داده شده که بگذریم به آثار سینمایی ایرانی می‌رسیم. «خواهران غریب» کیومرث پوراحمد، «آخرین ملکه زمین» محمدرضا عرب و «قاعده بازی» احمدرضا معتمدی فیلم‌های سینمایی ایرانی‌ای بودند که آخر هفته گذشته روی آنتن رفتند.

هرچند دوباره شاهد نسخه 90 دقیقه‌ای یک سریال دیگر بودیم و این بار نوبت مجموعه «دختری به نام آهو» بود که از شبکه تهران پخش شد.

با این اوصاف همانند آخر هفته‌های دیگر، سهم بسزایی از این آثار نمایشی به محصولات و تولیدات فیلم‌های تلویزیونی تعلق داشت که در ادامه به چند مورد از آنها خواهیم پرداخت.

***

و از سرنوشت: فیلمی به کارگردانی فرزاد موتمن و تهیه‌کنندگی سعید سالارذهنی که پنجشنبه چهاردهم شهریور ساعت 11 از شبکه سه سیما روی آنتن رفت. این فیلم محصول سال 92 سیما فیلم است و در آن نگین صدق‌گویا، جمشید جهان‌زاده و فهیمه رحیمیان ایفای نقش می‌کنند.

داستان این فیلم درباره زندگی زنی میانسال است که دو فرزند دارد و مدت‌هاست از همسرش خبری نیست. او برای رفع مشکلات زندگیش وارد بازار می‌شود و جنس می‌خرد و تحویل مغازه‌های داخل شهر می‌دهد و سودی برای خود به دست می‌آورد. او برای پرداخت اجاره خانه و از طرفی نیز خرید خانه، به فکر پول بیشتر است. بنابراین از اعتماد کسبه سوءاستفاده می‌کند و با طرح این‌که آنها می‌توانند در سهام یک کارخانه سهیم بشوند پول آنها را می‌گیرد ولی...

«و از سرنوشت» بشدت طرحی قوی و پویا دارد و قادر بود به یک اثر اجتماعی قدرتمند تبدیل شود، چراکه سوژه و موضوع آن بحث روز اجتماع است و مخاطب براحتی قادر به همذات‌پنداری با شخصیت‌هاست، اما این اتفاق صورت نمی‌گیرد و فیلم به یک اثر معمولی تبدیل می‌شود.

یکی از عمده دلایل چنین اتفاقی سطحی بودن خود فیلم و نبود شخصیت‌پردازی‌های درست است. متاسفانه بیشتر از نگاه اجتماعی، نگاه مهندسی فیلمنامه در قصه حاکم است و به همین علت ریز متن یا ساب تکست در این کار محلی از اعراب پیدا نمی‌کند. نکته دیگر این که همچنان سینمایی‌سازان ما در مواجهه با ساخت تله‌فیلم از خود انرژی و انگیزه‌ای نمی‌گذارند و آن را برای گذران زندگی درنظر می‌گیرند. حیف از چنین سوژه و طرح جذابی که با بی‌انگیزگی سوخت و هدر شده است.

***

برهوت: کارگردان این فیلم شهرام شاه‌حسینی، کسی است که تجربه کافی در فیلمسازی دارد و ساخت یک سریال با نام «تاوان» را هم در کارنامه خود به ثبت رسانده است. از سوی دیگر تهیه‌کننده این کار نیز کسی نیست جز محمدرضا شفیعی که تا دلتان بخواهد سریال و حتی فیلم سینمایی موفق تهیه کرده که آخرین نمونه کار وی سریال «مادرانه» است.

«برهوت» پنجشنبه چهاردهم شهریور ساعت 19 از شبکه سه پخش شد و در آن بازیگرانی همچون بهاره افشاری، احسان عیوضی‌نژاد و سوگل طهماسبی ایفای نقش کردند. برهوت درباره دختری به نام آذر است که با مادر بیمار و برادر کوچکش زندگی می‌کند. شبی مادر آذر به علت آلزایمر گم می‌شود و وقتی او سعی در پیدا کردن او داشته با جوانی تصادف می‌کند. آذر از ترس فرار می‌کند، اما فردای آن روز عکس‌های صحنه تصادف به دستش می‌رسد و متوجه می‌شود عکاسی از صحنه تصادف عکس گرفته و به خاطر باج‌گیری، آنها را نزد وی فرستاده است. آذر به توصیه دوستش نزد فردی به نام حاتم می‌رود که استاد عرفان است. حاتم پنج میلیون به آذر قرض می‌دهد تا به خانواده آن پسر مرحوم کمک کند و...

برهوت یک تله‌فیلم قوی و استخوان‌دار است. قصه دارد و مخاطب را تا انتها نگه می‌دارد. خوشبختانه حضور تهیه کننده‌ای که رگ خواب مخاطب را بخوبی می‌داند در کنار کارگردانی که نگاه درستی از مدیوم پیش رویش دارد باعث شده کار در حد و اندازه خودش سرپا باشد.

این بار برخلاف 90 درصد سایر فیلم‌های تلویزیونی که بزرگ‌ترین ضعف آنها فیلمنامه است، برهوت بشدت از ناحیه فیلمنامه سرپاست.

آماگاتزو جمله زیبایی دارد. او معتقد است مهم روح است، چراکه فرم خود به دنبال روح پدید می‌آید. مشکل این فیلم تلویزیونی، آنجا به چشم می‌آید که تعجیل و دقت لازم نداشتن در تولید به کار لطمه زده و موجب شده برهوت با وجود تمام امتیازاتش فاقد روح باشد.

***

خواب آرام: اثری به کارگردانی کاظم معصومی و تهیه‌کنندگی امیرحسین شریفی که از محصولات صداوسیمای مرکز استان اصفهان به شمار می‌رود و در آن رضا سمندریان، مانا بهرامی، رادمهرکشانی و ملک مسعودی ایفای نقش می‌کنند و جمعه پانزدهم شهریور ساعت 13 و 30 دقیقه از شبکه شما روانه آنتن شد.

ماجرای این فیلم درباره راغب، مالک شرکتی ساختمانی است که در کارش چندان صادق نیست و بتازگی دچار دردسر عجیبی شده است. او که همسرش را از دست داده و به گمانش پسرش ماهان که از دست پدر رنج‌های زیادی کشیده است، در گذشته با شخصی ناشناس روبه‌رو شده که به شکل تلفنی او را تهدید به افشای اعمال ناصوابش می‌کند.

خواب آرام نیز درست مانند برهوت کارگردان و تهیه‌کننده‌ای حرفه‌ای و باتجربه دارد که نیاز مخاطب را بخوبی می‌شناسند و همین باعث شده این تیم متوجه باشد قصه و نوع روایت در یک اثر تصویری حرف نخست را می‌زند. از این رو خواب آرام فارغ از نقاط ضعفش در ناحیه محتوا و ساختار اثری است که می‌تواند مخاطب را نگه دارد و عناصرش به اندازه و کافی است.

نکته مثبت دیگر این کار نبود حضور چهره‌های شناخته شده است که نه تنها باعث افت کار نشده، بلکه با انتخاب استعدادهای خوب به کمک اثر هم آمده است.

فراموش نکنیم که یکی از اهداف تولیدات تله‌فیلم یا همان فیلم‌های تلویزیونی کشف استعدادهای مختلف در زمینه‌های گوناگون است که در کمال تاسف این هدف خیلی زود از مسیر صحیح خود خارج و به یک چشم و همچشمی زننده تبدیل شد که تمام معادلات اهداف یک فیلم تلویزیونی را به هم زد و عاملی شد تا بیش از 70 درصد بودجه یک کار به دستمزد بازیگران تعلق بگیرد و بقیه عوامل هم از میان نیروهای بشدت ارزان و حتی کارنابلد انتخاب شوند تا دخل و خرج آنها جور شود. این حرکت مثبت تله‌فیلم خواب آرام جای تقدیر دارد.

محمدرضا لطفی