کدام نرخ تازه‌سازی صفحه نمایش بهتر است؟

در چند سال گذشته تولیدکنندگان صفحه‌نمایش‌ها پنل‌هایی را راهی بازار کرده‌اند که نسبت تازه‌سازی تصویرشان (refresh rate) در مقایسه با پنل‌هایLCD استاندارد بیش از دو برابر شده است. برای مدت‌ها پنل‌های صفحه نمایش LCD با نرخ تازه‌سازی 60 هرتز (Hz) سر کرده‌اند. حال صفحه نمایش‌ها این سد محدودیت را شکسته و نرخ تازه‌سازی‌شان را به 120 هرتز و حتی 144 هرتز رسانده‌اند. اصولا نرخ تازه سازی بالاتر مترادف پیمایش روان‌تر ماوس روی صفحه نمایش (اسکرول کردن) و مات و شطرنجی شدن کمتر تصاویر بازی‌هاست که دستیابی به آن برای همه کاربرها میسر نیست. به عنوان مثال در فیلم Hobbit، دو برابر کردن نسبت قاب تصویر (frame ratre) از 24 فریم بر ثانیه (fps) به 48 فریم بر ثانیه، تصویر را چنان عجیب و غریب می‌سازد که موجب روگردانی تماشاگران از آن می‌شود ـ در حالی که نرخ تازه سازی تصویر و نسبت قاب تصویر کاملا مترادف هم نیستند، اما هر دو به صورت شایان توجهی از اثر‌گذاری مشابهی روی تصویر رایانه‌های دسکتاپ (PC) برخوردارند ـ آیا چنین اصلی درباره بالا بودن نرخ تازه‌سازی صفحه نمایش رایانه‌های دسکتاپ نیز درست است؟ برای این که دریابیم کاربران اثر نرخ تازه‌سازی تصویر بالا یا اثر مانوس نرخ تازه سازی 60 هرتزی، کدامیک را ترجیح می‌دهند، دو رایانه، یکی با صفحه نمایش 60 هرتزی و دیگری را با پنلی 144 هرتزی تدارک دیده‌ایم. برای مقایسه درست آنها ما تعدادی از متخصصان از جمله بازی‌خورها، ویرایشگرهای عکس و ویدئو و اقشار دیگر را به‌عنوان ناظر انتخاب کرده و از آنها خواستیم تصویر این دو رایانه را امتحان و مقایسه کرده و انتخاب کنند کدام صفحه نمایش با کدام نرخ تازه‌سازی تصویر بهتر را به نمایش می‌گذارد. این مطلب نتیجه این آزمایش‌ها و نظرخواهی از ناظرهاست که به این شرح برای شما می‌آوریم.

روش آزمایش

باید گفت انسان‌ها از نسبت قاب تصویر 66 فریم بر ثانیه درک بصری بهتری دارند. تماشای تصاویر فیلم‌ها و بازی‌ها در نسبت قاب تصویری در حد دو برابر این مقدار به تجربه بصری کاربر آسیب می‌رساند. برای این آزمایش ما دو رایانه دسکتاپ مشابه براساس مادربورد X79 را جمع کردیم. پیکربندی آنها شامل یک پردازنده 6‌/‌3 گیگاهرتزی Core i7-3820 ، هشت گیگابایت حافظه رم DDR3/1600 ، یک فضای ذخیره داده وضع جامد Vetex 3SSD و کارت گرافیک GeForce GTX 580 انویدیا بود. تاخت و تاز هر دو سیستم بر بستر سیستم عامل ویندوز 8 بود که درایورهای (گرداننده‌های نرم‌افزاری) مشخص تصویری انویدیا را روی هردو نصب کرده بودیم. به این علت که در پیکربندی یکی از آنها مادربورد P9X79 و در دیگری مادربورد Sabertoothx79 به‌کار رفته بود. درایورهای مشخص نصب شده برای این مادربوردها نیز تفاوت داشت.

رقبای شرکت‌کننده

صفحه نمایش برخوردار از نرخ تازه سازی تصویر بالا 24 اینچی و 144 هرتزی اولین نمونه در نوع خود از نوع LED با رزولوشن 1920 در 1080 بود که از نرخ زمان پاسخگویی (response time) خاکستری تا خاکستری 1ms بهره می‌برد و از قابلیت سطح صفحه نمایش ضد انعکاس برخوردار بود. این پنل از فناوری سه بعدی Nvidia 3D vision2 پشتیبانی می‌کرد، اما ساطع‌کننده (امیتر) یا عینک سه بعدی به همراه نداشت؛ زیرا همه کاربرهایی که به نرخ تازه‌سازی بالای صفحه نمایش علاقه دارند، لزوما دنبال بازی‌های سه‌بعدی نیستند. صفحه نمایش دوم ما یک پنل IPS در اندازه 24 اینچی است که 60 هرتزی بوده، از نوع TN است، از فناوری سرعت پاسخگویی خوب خاکستری تا خاکستری 1ms‌ بهره برده و کارخانه سازنده سطحش را به‌صورت ضد انعکاس پوشش داده است؛ چون حتی قاب صفحه نمایش بیننده را تحت تاثیر قرار می‌دهد، ما قاب هر دو صفحه نمایش و کیس دسکتاپ‌ها را با مقوا پوشانده و در هر دو رایانه صدا را غیر فعال کردیم تا کیفیت آن روی ناظرها اثر نگذارد و همچنین برای هر دو آنها صفحه کلید‌ها و ماوس‌های مشابهی را به‌کار بردیم.

آزمایش‌ها

ما برای آزمایش‌هایمان از سه نوع ویدئو استفاده کردیم: اولی با رزولوشن 720p با نسبت قاب تصویر 120 فریم بر ثانیه، دومی قطعه‌ای ضبط شده از یک فیلم که روی 120 فریم بر ثانیه قفل شده بود و فیلم سوم یک فیلم MKV کیفیت بالای 1080P که نسبت قاب تصویر 24 فریم بر ثانیه داشت. با این‌که همه این ویدئوها زیر نرخ تازه‌سازی صفحه نمایش‌های ما بودند،‌ اما می‌خواستیم ببینیم موضوعات مورد آزمایش ما چه رفتاری را نسبت به آنها نشان می‌دهد. البته مشکل‌ترین بخش این آزمایش استفاده از همین ویدئو‌هاست؛ اما می‌خواستیم بدانیم چشم کاربرها کدامیک را ترجیح می‌دهند. برای آزمایش بازی ما Left4، Dead2 و Portal2 را انتخاب کردیم. انتخاب این بازی‌ها برای این بود که براحتی با استفاده از گرافیک جی فورس GTX580 می‌توان پا را از نرخ تازه‌سازی هر دو صفحه نمایش فراتر گذاشت. برای آزمایش آخر از ناظرها خواستیم به شکل عادی روزمره روی یک صفحه وب پیمایش (اسکرول) کرده و همچنین روی پنجره‌های متحرکی که روی صفحه نمایش باز کرده‌اند به این طرف و آن طرف بروند.

روش کار

به همه ناظران شرکت‌‌کننده دستورالعمل‌های مشابهی داده شد و تنظیمات بصری هر دو رایانه مانند هم بود. از آنها خواستیم تفاوت سطوح سیاهی، کنتراست و گرمی رنگ‌ها را در انتخاب صفحه نمایش‌ها نادیده بگیرند. این نکته را در نظر بگیرید که همه آزمایش‌ها در اتاقی تاریک و بسته دور از سر وصدا و مناظر اطراف صورت گرفت.

نتایج شگفت‌آور

انتخاب ما صفحه نمایش‌های 120 و 144 هرتزی بود، اما همه ناظرهای شرکت‌کننده در آزمایش با ما همعقیده نبودند. درباره آنها اولین نکته‌ای که با اولین نگاه نظرها را به خود جلب می‌کند کار از سر تا پا روان و عالی آنهاست؛ اما باید ببینیم که نظر بقیه ناظرها چیست؟

‌جمع‌بندی

با بررسی جدول مورد اشاره می‌بینیم که بی‌شک برنده نهایی صفحه نمایش 144 هرتزی است؛ بنابر این به این نتیجه می‌رسیم که نرخ تازه‌سازی بالاتر تصویر برای بازی‌خورها یک امتیاز است. به این ترتیب، پس از این باید منتظر ارائه مدل‌های بیشتری از این صفحه نمایش‌های باریک با نرخ تازه‌سازی تصویر بالا از سوی تولید کننده‌های صفحه نمایش‌ باشیم.

جواد ودودزاده