ضرورت مراقبت پس از خروج از زندان

 این طرحی است که به نظر من بسیار مفید است اما این‌که اجرای چنین طرحی ممکن است یا خیر، موضوع دیگری است و به بررسی‌های مجزا نیاز دارد. در این مقاله‌ بر اجباری بودن کلاس‌ها بخصوص برای افرادی که در مرخصی هستند تاکید و پیش‌بینی شده بود تشویق و تنبیه برای این افراد در نظر بگیرند تا اگر پیشرفتی داشتند، یا یک کار ابتکاری انجام دادند، مقاله‌ای نوشتند یا کار فرهنگی صورت دادند، مرخصی‌های بیشتری به‌عنوان تشویقی به متهمان داده شود و اگر هم اصلا کاری نکردند و گام مثبتی برنداشتند مرخصی‌شان لغو ‌شود. با این شیوه‌های تشویق و تنبیه می‌توان افراد را به جهت مثبت هدایت کرد.

درباره ضرورت وجود مراقبت بعد از زندان باید گفت اگر هدف زندان و مجازات را آماده‌سازی فرد برای بازگشت به زندگی بدانیم با توجه به این هدف ضرورت مراقبت پس از زندان بشدت احساس می‌شود. غرض از زندان مجازات اما بیشتر با نگاه تربیتی و فرهنگی است تا فرد پس از آزادی از زندان دوباره مرتکب اعمال خلاف گذشته نشود.

اکنون ما قانونی که در آن تمهیداتی برای مراقبت‌های پس از زندان اندیشیده شده باشد، نداریم. البته اسم این کار در تحلیل‌های حقوقی وجود دارد اما قانونی برای دایر کردن موسسه‌ای که افراد به صورت اجباری به آنجا بروند و تحت آموزش قرار بگیرند، نداریم حال آن‌که اگر این طرح اجرا شود، به نظرم بسیار مفید خواهد بود. با این شیوه می‌توان روند بازگشت فرد به جامعه و زندگی را کامل کرد. امیدوارم مسئولان به این موضوع نگاه جدی داشته باشد و مساله را به‌طور دقیق بررسی کنند تا به شکل قانونی روی آن کار و این برنامه عملی شود. برای اجرای چنین طرحی قبل از هر چیز باید موسسات آموزشی و تربیتی با زمینه‌های شرعی و مذهبی تعیین و مشخص و ورود و حضور زندانیان آزاد شده در آن اجباری و سیستمی تنظیم شود که این افراد برای مشخص شدن نتیجه کار حتی امتحان بدهند و در مجموع موظف شوند و بدانند که سازمانی بر کار آنها نظارت می‌کند؛ سازمانی که وظیفه‌اش نظارت و‌ مراقبت پس از زندان است. موضوع اصلی دیگر در اجرای چنین طرحی، مسائل اقتصادی است که خود زمینه‌ساز بسیاری از جرایم محسوب می‌شود. بیکاری و فقر زمینه‌ساز بسیاری از جرایم است حالا بر فرض که کلاس‌های آموزشی و سازمان آموزشی هم داشته باشیم، اگر نتوانیم زمینه اشتغال را فراهم بیاوریم آیا به نتیجه مطلوب می‌رسیم؟ در چنین شرایطی اگر مراقبت‌های بعد از آزادی هم از افراد انجام شود، چون ریشه اصلی که نداشتن درآمد، شغل و حرفه و... است، همچنان وجود دارد، این مراقبت‌ها تاثیری نخواهد داشت.

قاسم پویان/ حقوقدان