جای خالی صرفه‌جویی در مصرف مایه حیات

مطابق آمارهای بانک جهانی، مصرف آب آشامیدنی برای هر نفر در سال، یک مترمکعب (هزار لیتر) به عنوان الگوی صحیح مصرف معرفی شده است و برای مصرف آب در زمینه‌های بهداشت شخصی نیز هر نفر باید صد مترمکعب آب مصرف کند. در صورتی که براساس آمارهای وزارت نیرو، مصرف آب در ایران حداقل 80 درصد بالاتر از الگوهای جهانی است و با این حساب می‌توان گفت کشور ما در زمره ده کشور پرمصرف آب در جهان به حساب می‌آید.

با نگاهی به فرهنگ رایج مصرف آب در ایران، براحتی می‌توانیم ببینیم در زندگی روزمره نیز بهای چندانی به ارزش آب داده نمی‌شود و صرفه‌جویی آب برای بسیاری از شهروندان، همچنان واژه‌ای شیک و کم کاربرد است.

به طور مثال، شاید ایران یکی از معدود کشورهایی باشد که شهروندانش با آب شیرین و تصفیه شده، همه کارهای شست‌وشویشان را انجام می‌دهند و این مساله آنقدر تکرار شده که دیگر برای ما به یک امر عادی تبدیل شده است.

جالب آن که کشور ما در زمره کشورهای مناطق خشک جهان به حساب می‌آید که در بسیاری از مناطق آن، کمبود آب بشدت احساس می‌شود و به همین دلیل نیز توقع می‌رود مردم قدر آب را بیشتر بدانند و با مفهوم صرفه‌جویی آب آشنا باشند، اما شهروندان ایرانی به طور میانگین هر روز 300 لیتر آب مصرف می‌کنند و در این زمینه گوی سبقت را از بسیاری از کشورها ربوده‌اند.

قیمت پایین مصرف آب در مقایسه با قیمت‌های جهانی، فقدان آموزش‌های هدفمند به شهروندان و بخصوص کودکان درباره نحوه صحیح مصرف آب، استفاده از آب شیرین در مصارف شست‌وشو و جدی نگرفتن خطر خشکسالی، باعث شده است مصرف آب در ایران همگام با افزایش جمعیت، روز به روز بیشتر شود و در این میان، صرفه‌جویی آب در هیاهوی مصرف بیشتر گم شود.

کشاورزی با بیشترین میزان اتلاف آب

بحث پرمصرف بودن ایرانی‌ها در منابع حیاتی آب، فقط به مصرف زیاد آب در منازل ختم نمی‌شود، بلکه یکی از عمده مقصران هدردادن ذخایر آب، صنعتی‌ها و فعالان حوزه کشاورزی هستند.

با وجود آن که مکانیزه شدن آبیاری محصولات کشاورزی می‌تواند از مصرف بی‌رویه آب جلوگیری کند و ناخودآگاه صرفه‌جویی در این منبع حیاتی را برای ما به ارمغان بیاورد، اما هنوز هم در بسیاری از مزارع کشور، سیستم آبیاری به صورت سنتی انجام می‌شود که در این سیستم، میزان هدردادن آب بسیار فراتر از چیزی است که تصور می‌کنیم.

بدترین قسمت ماجرا هم اینجاست که به گفته مسئولان وزارت نیرو، بالغ بر 90 درصد مصرف آب ایران در بخش کشاورزی است که اتفاقا در همین بخش نیز بیشترین حجم اسراف‌ها را شاهد هستیم.

جنگ آب در راه است

بسیاری از کارشناسان سیاست راهبردی معتقدند که جنگ آینده در جهان، جنگ بر سر منابع آب شیرین خواهد بود، زیرا به دلیل افزایش جمعیت جهان و نیاز روزافزون به منابع آبی جدید، روزی فرا خواهد رسید که جنگ بر سر نفت و زمین به جنگ آب تبدیل شود.

البته درست است که شاید تا سال‌های سال نیز این پیش‌بینی اتفاق نیفتد، اما بحث بر سر جنگ آب در آینده که مورد نظر بسیاری از کارشناسان انرژی در سراسر جهان است، بوضوح نشان می‌دهد اهمیت صرفه‌جویی آب در ایران تا چه میزان حیاتی است.

تازه نباید از یاد ببریم متوسط بارندگی در ایران، یک‌سوم میزان متوسط بارندگی در جهان است و با این اوصاف اگر در فرهنگ مصرف آب در کشور تجدیدنظر جدی نشود و فرهنگ صرفه‌جویی آب در ایران جا نیفتد، آیندگان مجبور خواهند شد برای به دست آوردن منابع آبی هزینه‌های زیادی را پرداخت کنند.