نباید اجازه می دادیم حرف آژانس به کرسی بنشیند

دکتر اکبر اعتماد ، موسس و اولین رئیس سازمان انرژی اتمی ایران با تشریح سیر فعالیت های هسته ای ایران در سالهای پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ، به بیان ناگفته هایی از تاریخچه اتم در ایران پرداخت.

کد خبر: ۵۸۶۹۲

اظهارات او نه تنها درباره گذشته این موضوع ؛ بلکه بخشهای مهمی از آن به وضعیت فعلی این پرونده و تحلیل و ارزیابی او از مقطع فعلی ایران هسته ای مرتبط است.
وی که دارای دکتری فیزیک در تخصص رآکتورهای اتمی و مهندسی برق از دانشگاه لوزان سوئیس و مهندسی انرژی هسته ای از پاریس است ، افزود: دانش هسته ای در فناوری سوخت خلاصه می شود نه نیروگاه ، یعنی اگر کشوری در چرخه سوخت کامل بود حتی اگر نیروگاه نداشت آن کشور قدرت هسته ای است و اگر دهها رآکتور داشته باشید ؛ ولی توان ملی تامین سوخت نداشته باشید ، جز مصرف کننده ای در بازار هسته ای نیستید.
اعتماد که سالهای پس از پیروزی انقلاب اسلامی را در پاریس گذرانده است ، درباره روابط ایران با آژانس گفت: ایران قبل از من و به صورتی غیرتخصصی علاوه بر این که عضو آژانس بین المللی انرژی اتمی بود ؛ بلکه پیمان NPT را هم پذیرفته بود که اگر من بودم هرگز با عضویت ایران در چنین پیمانی موافقت نمی کردم ، ضمن این که بنارا بر بهترین نوع همکاری با آژانس براساس اساسنامه آن می گذاشتم و NPT را که در حقیقت پیمان ناکارآمدی برای دادن یک امتیاز خاص به چند قدرت در برابر سایر کشورها بود، نمی پذیرفتم.
وی با اشاره به برخی فعالیت های هسته ای ایران در سالهای پیش از انقلاب ، گفت: در آن دوره به فرانسه پیشنهاد کردیم که در ازای اعطای یک وام درازمدت و کم بهره یک میلیارد دلاری 10درصد سهام محصولات کارخانه اورودیف (Eurodiff)را به ایران واگذار کند.
با مکانیزمی که ما طراحی و پیشنهاد کردیم نهایتا و با تاسیس 2 شرکت واسطه ای ، 10 درصد سهام یا به عبارتی حق برداشت از تولیدات اورودیف ، یعنی اورانیوم غنی شده از آن ایران بود. اورودیف ، اکنون نیز بزرگ ترین کارخانه غنی سازی دنیاست و متاسفانه پاریس هیچ گاه این حق مسلم را برای ملت ایران به رسمیت نشناخته و برخلاف تعهدات و مقررات بین المللی از در اختیار گذاشتن سهم قانونی ایران سر باز زده است.
وی همچین گفت: قبل از انقلاب که همه دنیا ما را نوکر و ژاندارم امریکا در منطقه می دانست ؛ وای به حالا که ایران را به عنوان بزرگ ترین قدرت مقاوم در برابر سیاست های کاخ سفید شناسایی می کنند.
این مساله نشان می دهد ما اگر بخواهیم با صبر و اراده سیاسی یکپارچه ، می توانیم جلوی خارجی ها بایستیم و حق خودمان را بگیریم.
این راه بسیار درستی است که ما نمی توانیم آینده تکنولوژیک این مملکت را تحت حاکمیت بیگانه قرار دهیم و این برای ملت آزاده ایران ننگ است.
دکتر اعتماد ، انرژی اتمی و پرداختن به آن را اساسا یک مقوله درازمدت خواند که خودکفایی در آن در یک مدت بسیار طولانی محقق می شود.وی گفت: این حاصل برنامه ریزی و زحمات بسیار فراگیر علمی و صنعتی است و کار هر حکومتی نیست. اگر الان فرانسه در دنیا حرف اول را در این زمینه بویژه مساله تولید سوخت اتمی می زند ، به این دلیل است که سه چهار دهه پیش 100 هزار محقق ، مهندس و تکنسین در این زمینه تربیت کرده بود. کار اتمی در ایران هم نیاز به یک برنامه ریزی مثلا 40 ساله دارد.

غربی هایی که ایران را تحویل نمی گرفتند به محض این که دیدند در اثرتوان بالای هسته ای ایران در جهان سرافراز شده یک دفعه 3 وزیر خارجه شان را به تهران فرستادند

وی افزود: اراده ملی باید پشت پرونده هسته ای ایران ظهور کند و در پی مسائل اخیر، دنیا باید احساس کند که اراده سیاسی ایران برای خودکفایی در چرخه سوخت را نمی توان نابود کرد. این را هم بگویم که همین روش فعلی ، یعنی علاقه ایران به تعامل و تفاهم و البته مقاومت و دفاع سرسختانه از منافع ملی در مذاکرات با اروپا صحیح ترین روش است که البته قابل تکمیل است.
بزن بهادری در این عرصه که عده ای در داخل و خارج به هر انگیزه ای می گویند ، این توان را نابود می کند.اعتماد با تاکید بر این که غرب این اراده را احساس کرده و باید این احساس آنها را با ادامه مسیر و ترتیب دادن ظهور هرچه بیشتر اراده ملی به باور برسانیم ، گفت: 20 سال پیش این عده در دنیا جواب سلام ایران را هم نمی دادند، ناجوانمردانه ایران را به نحوی تحریم کردند که حتی یک هواپیما هم برای مسافرت مردم ندادند ؛ اما همین غربی های مدافع حقوق بشر ، به محض این که دیدند در اثر این توان بالا ، سر ایران در جهان بالا آمده یک دفعه 3وزیر خارجه شان را هم فرستادند تهران که خوب بنشینیم با هم حرف بزنیم ، تازه امتیاز هم پیشنهاد می دهند ، چون مجبورند.
این وضع فعلی در اثر این است که ایران ، استقلال و پایداری سیاسی از خود نشان داده است.
وی افزود: از نظر من ایران در عرصه فناوری های اتمی با تکنیک های متنوع بسیار پیشرفته است. به عبارتی ایران قلب این فناوری را در چنگ گرفته است. زیربنا(Base)این قضیه تبدیلات شیمیایی موفق اورانیومی است. در این زمینه ایران کاملا مسلط است.
در مورد غنی سازی هم در نطنز یا مراکز وابسته به آن ثابت شده که گامهای ایران بسیار بلند است.
می دانید که در مورد غنی سازی لیزری هم 2 روش وجود دارد ؛ گازی و لیزری که البته کار اولیه روی لیزر در زمان ما مقداری شروع شد ، اما این جالب است که ایران در هر دو زمینه پیش رفته و نتایجی گرفته است.
وی که خود در مقطعی یکی از نامزدهای احراز دبیرکلی آژانس نیز بوده ، سیاست ایران برای همکاری فعال با آژانس را خوب ؛ اما دارای اشتباهاتی می داند ، اعتماد گفت: آژانس به هیچ وجه آن هم در برابر کشور عضو نمی تواند بگوید که سراغ این بخش از فناوری نرو ، کاری که در 2 قطعنامه ژوئن و سپتامبر کرد و ایران نه تنها اقدام حقوقی سنگین و سروصدا نکرد ؛ بلکه با سکوت خود چهره موافقی در دنیا نشان داد.
ایران باید تحرک می کرد و حداقل فضا را شلوغ می کرد تا این تخلف آژانس از مقررات بیشتر به گوشها برسد.
وی افزود: اشتباه بزرگ تر ایران این بود که به بازرسان آژانس که حتی اختیار دارد آنها را نپذیرد ، اجازه داد که قطعات و دستگاه هایش را پلمب کنند. نتیجه این گشاده دستی این شد که روزی که ایران پلمب برخی از این دستگاه ها را برداشت ، جیغ زدند که ایران فلان و بهمان کرده است! مگر شما نمی گویید داوطلبانه ، پس چرا اجازه پلمب دادید؛! مهروموم کردن مربوط به کسی است که بداند تخلفی کرده و انحرافی داشته ؛ نه ایران. من نمی دانم این اشتباهات تاکتیکی بوده یا حاصل اختلاف نظر ولی باید بیشتر دقت شود.
اولین رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در ادامه این گفتگو اظهار کرد: تهران باید هرچه زودتر و بویژه اگر پرونده از دستور کار شورای حکام خارج شده ، جلوی این حرکات آژانس را بگیرد و ادامه آن را قبول نکند. اگر ایران طبق اساسنامه و تعهدات خود عمل کند ، هیچ سروصدایی موفقیت پایدار ندارد. نباید به آژانس به عنوان طرف قرارداد اجازه داد پا را از گلیم خود درازتر کند.
دکتر اعتماد افزود: در مورد سوخت ، غربی ها اول می گفتند که حق ندارید تولید کنید و ما به شما تضمین می کنیم که بفروشیم! مثل این که ما سومین کشور نفتی دنیا هستیم ، بعد به ما بگویند حق ندارید استخراج کنید و باید از ما بخرید.
ایران درست فکر می کرد که خوب حالا اگر یک روز ندادند چه؛ نیروگاه های ما بدون سوخت چگونه نیازهای مردم را تامین کنند؛ روی این حساب ایران خوب ایستاد و الان آنها یک قدم عقب نشینی کردند که نه ؛ سوخت داشته باشید ، ولی ما تضمین می خواهیم که از آن برای سلاح اتمی استفاده نکنید.
وی با تاکید بر این نکته که به اعتقاد وی در این مرحله باید ایران هوشیارانه یک مانور از خود نشان می داد، گفت: مثلا پیشنهاد تشکیل یک بانک بین المللی سوخت را با نظارت آژانس مطرح می کرد.
کشورهای تولیدکننده سوخت تحت مکانیزم هایی سوخت تولیدی خود را در اختیار این بانک می گذاشتند و کشورهای نیازمند هم از آن می گرفتند، یعنی طرف تولیدکننده و مصرف کننده آژانس بود نه کشورهای مختلف.
اگر ایران هم سوختی مازاد بر تولید خود را نیاز داشت طی قرارداد متممی می توانست از این بانک بگیرد و نیازی به روبه رو شدن کشورها نباشد که نگاه سیاسی خود را سوار نیازهای فنی کنند. البته این یک ایده است که شاید هم امکان تحقق صددرصد نداشته باشد.موسس و اولین رئیس سازمان انرژی اتمی ایران در ادامه گفتگوی اختصاصی خود با مهر تاکید کرد: ایران بشدت باید از این که در حصار کشورهای غربی قرار گیرد، بیرون بیاید. باید با بقیه اروپا، آسیای شرقی ، امریکای جنوبی و آفریقا و بقیه جهان رابطه بسیار خوب و عادی برقرار کند. البته موضوع پیوستن به سازمان تجارت جهانی (WTO) و اعلام حمایت اروپا در این زمینه مهم است ، گرچه زمینه ای زیاد لازم دارد ؛ اما شروع خوبی است.
وی افزود: ذره ای شک ندارم روزی که غربی ها بفهمند ایران قدرت ایستادن روی پای خود را دارد به پای ایران هم می افتند. منافع ایران را هم تامین می کنند و امتیاز هم می دهند، چون آن وقت می فهمند که منافع خودشان هم در این است که با ایران درگیر نشوند. در 25 سال اخیر هیچ گاه ایران دارای استحکام و اقتداری که الان دارد، نبوده است.
وی با یادآوری این موضوع که غربی ها یعنی فرانسه و آلمان حداقل تا به حال 2 بار ثابت کرده اند که نمی خواهند حق ایران را بدهند ، گفت: یکی در بوشهر و یکی نیز در اورودیف. کجای دنیا وقتی دولتی با دولت دیگر قرارداد می بندد به این راحتی آن را یکطرفه به هم می زند. اول از آلمان بگویم که طبق قراردادی که هنوز هم قابلیت پیگیری حقوقی دارد ، وقتی بعد از انقلاب ، ایران از شرکت زیمنس خواست که بیاید و کارش را ادامه دهد ، برخلاف تعهداتشان نیامدند.
همین الان حتی در داخل انبارهای صنعت هسته ای آلمان و زیمنس ، تجهیزاتی خوابیده است که پولش را هم کاملا ملت ایران پرداخت کرده ، ولی نمی دهند. این آقایان که الان پیشنهاد همکاری تکنولوژیکی و تجاری دادند خوب در اولین قدم بیایند و این خطای خود را جبران کنند.اعتماد افزود: ایران همچنین هنوز سهامدار 10درصد از کارخانه غنی سازی اورودیف (Eurodiff)در فرانسه است که بزرگ ترین کارخانه غنی سازی دنیاست ، یعنی ایران حق دارد 10 درصد محصولاتش را بردارد و هرکاری که می خواهد بکند. به عبارتی ایران خیلی پیش از این که در داخل توفیقاتی حاصل کند ، صاحب 10 درصد از محصولات بزرگ ترین کارخانه غنی سازی اورانیوم در جهان بوده است.
این حق را دولت پاریس هیچ وقت به ایران نداد و اکنون باید این کار را بکند. همین کشورهایی که به این راحتی حق ملت ما را پایمال کرده اند ، الان طرف ایران شده اند، حق ایران را به رسمیت می شناسند و می گویند تحت شرایطی ما هم حاضریم مشارکت تکنولوژیک اتمی با هم بکنیم.
وی باارائه پیشنهاد و نیز طرح راهکارهایی برای سپری کردن دوران تعلیق ، گفت: فناوری هسته ای ایران هم اکنون در مغزهای دانشمندان ماست و آن چیزی است که هرگز تعلیق نمی شود. اتفاقا ما باید آن را سرریز کنیم. این دانشمندان تابه حال به خاطر گرفتاری های بسیار زیاد فنی و مسائلی که این مدت پیش آمد ، فرصت انتقال دانش خود را نداشتند. ایران باید بلافاصله دانش هسته ای مردان خود را به طور بی شماری تکثیر کند. اگر این را امریکا و اروپا بفهمند، دیگر پی فرصت سوزی نمی روند.
رئیس اسبق شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی در ادامه گفت: شناخت ، اعتقاد و تجارب شخصی بنده این است که بازرسان آژانس همه جاسوسند و برعکس سالم و رازنگهدار بودن آنها ممکن نیست. آنها حقوق خود را از آژانس و به عبارتی همین کشورهای تحت بازرسی می گیرند ، اما مواجبشان را از دولتهایشان و برخی سیستم های اطلاعاتی می گیرند ، از سیا گرفته تا دیگران.
وی گفت : اگر ایران ملاحظاتی را به صورت همه جانبه داشته باشد، من به روشنی می بینم که هرزمان هم تعلیق طول بکشد ایران خسارت و آسیب نخواهد دید. نباید به دام غربیها برای کشتن انگیزه و پراکنده شدن فعالان و دانشمندان هسته ای ایران تن داد. ابتدا باید همین تیم افتخارآفرین را کاملا بازسازی روحی نمود و برای ادامه راه تفهیم و بسیج کرد. در مرحله بعد بسرعت و با کمک همین افراد ، تیمهای مقتدر دیگری را باید تربیت و بسیج کرد. ایران این توان را بخوبی دارد و این راهبرد آخرسر غرب را به سازش با ایران وادار خواهد کرد.