تعزیه‌خوانی هنرمندان در تئاتر‌شهر

حجت‌الاسلام جعفری، مدیر دفتر تعزیه مرکز هنرهای نمایشی وزارت ارشاد درباره اجرای برنامه‌های تعزیه در تئاترشهر به جام‌جم گفت: به مناسبت ایام ماه مبارک رمضان ده مجلس تعزیه را برنامه‌ریزی کردیم که تاکنون پنج تعزیه اجرا شده‌ و پنج تعزیه دیگر تا شب بیست‌وسوم اجرا می‌شود.

به گفته او در طول سال دو مناسبت ویژه برای اجرای تعزیه وجود دارد، یکی ایام محرم و صفر و دیگری ایام شهادت حضرت امیرالمومنین(ع) است.

مدیر دفتر تعزیه وزارت ارشاد دو هدف برای این برنامه‌ها مطرح کرد و افزود: شناسایی گروه‌های تعزیه و حمایت از آنها و رشد و تعالی این هنر ارزشمند و ساماندهی گروه‌ها از اهداف ماست.

او با تاکید بر این‌که تعزیه نگین هنر ایرانی است، اظهار کرد: این هنر نمایشی ایرانی جاذبه‌های فراوانی دارد و ما هم‌اکنون دنبال طرح ساماندهی این گروه‌ها و استفاده از این هنر در تمام مناسبت‌های مذهبی هستیم.

جعفری ادامه داد: در این مجالس سراغ تعزیه‌هایی رفته‌ایم که غریب هستند و کمتر در کشور خوانده می‌شوند. بخشی از تعزیه‌ها حتی موارد طنزی را هم در خود دارند که کمتر شناخته شده‌اند. ما یکی از این تعزیه‌ها را که طنزگونه بود در شب ولادت امام حسن مجتبی(ع) در مقابل تئاتر شهر اجرا کردیم.

مدیر دفتر تعزیه با بیان این‌که به مناسبت ایام ویژه ماه مبارک رمضان، ده مجلس تعزیه را برنامه‌ریزی کرده‌ایم، اظهار کرد: اجرای تعزیه‌ها را در سه بخش تقسیم کردیم، بخش ابتدایی از شب میلاد امام حسن‌مجتبی(ع) آغاز شد و مجلس‌های «مرهب خیبر»، «فتاح و اشکبوس» و «خشام علقمه» توسط گروه تعزیه شب دهم به سرپرستی علاءالدین قاسمی اجرا شد.

جعفری افزود: در بخش دوم تعزیه «عمر بن‌عبدو» با محوریت جنگ خندق شب گذشته اجرا شد. در شب نوزدهم؛ تعزیه «جوانمرد قصاب»، شب بیستم تعزیه «شهادت حضرت علی(ع)» و شب بیست‌ویکم، تعزیه «مالک اشتر» که داستان مسلمان شدن او است، اجرا می‌شود. این چهار تعزیه کاری از گروه تعزیه حضرت سیدالشهدا(ع) به سرپرستی احمد عزیزی است.

او درباره بخش سوم برنامه‌های تعزیه ایام ماه مبارک رمضان، گفت: گروهی به سرپرستی جمال قاسمی در شب بیست‌و‌دوم تعزیه «حمزه سیدالشهدا(ع)» را اجرا می‌کنند و تعزیه «خاتم بخشی» نیز در شب بیست‌وسوم توسط گروه قمر بنی‌هاشم به سرپرستی سیداکبر هاشمی اجرا می‌شود.

نمایش‌های آیینی؛ راه جهانی شدن تئاتر ایران

اما این که اجرای نمایش‌های مناسبتی و مذهبی تا چه اندازه به جریان حرفه‌ای هنر نمایش هم کمک می‌کند نکته‌ای است که کوروش زارعی، کارگردان به آن پاسخ داد و گفت: نمایش‌های آیینی و سنتی بخش عظیمی از فرهنگ و داشته‌های معنوی ایرانیان و در نگاهی بزرگ تر انسان‌های شرقی را بازتاب می‌دهد و توسعه آنها زمانی اهمیت می‌یابد که می‌بینیم بخش عظیمی از داشته‌های نمایش غربی برگرفته از همین مفاهیم شرقی، ایرانی و آیینی است.

زارعی راه جهانی شدن تئاتر ایران را تولید و اجرای مستمر نمایش‌های آیینی و سنتی دانست و تصریح کرد: در این مسیر باید احیا، توسعه و معرفی آیین‌های نمایشی به عموم مردم در اولویت قرار گیرد.

کارگردان نمایش مرکب با بیان آن‌که فرهنگ و هنر هر کشور برای مطرح شدن در جهان باید از داشته‌های هنری و هویتی خود بهره ببرد، ادامه داد: آنچه امروز از هنر تئاتر در صحنه‌های نمایشی شاهد هستیم بیشتر بر نگاه غربی و وارداتی استوار است، در حالی‌که نمایش‌های آیینی و سنتی پلی بسیار قابل اعتماد و اتکا برای حرکت به سمت تئاتر ملی و ایرانی است و همین نمایش‌ها هستند که می‌توانند تئاتر ایران را در جهان مطرح کنند.

به تعداد روزهای سال تعزیه داریم

مرتضی صفاریان، تعزیه خوان پیشکسوت هم معتقد است هنر تعزیه منحصر و محدود به ایام محرم و سوگواری اباعبدالله الحسین نیست و اعتقاد دارد این هنر آیینی قابلیت اجرا در تمامی روزهای سال را داراست.

او به جام‌جم گفت: ما به تعداد روزهای سال و حتی بیشتر مجلس تعزیه داریم. ماه محرم، ماه مبارک رمضان، ماه صفر و ایام فاطمیه هرکدام تعزیه‌های مخصوص به خود را دارند. در همین ماه رمضان مجالس تعزیه‌ای ویژه حضرت امام علی(ع) داریم، مجالسی نظیر ضربت خوردن مولا، جوانمرد قصاب، تعزیه‌های جنگ‌های خیبر، احد، احزاب، خندق، مالک اشتر و مانند اینها. صفاریان افزود: ما حتی برای ایام و مناسبت‌های شاد هم تعزیه داریم. تعزیه‌های مختار، سرداری امام حسن(ع) و دختر یهودی (چهل یهودی) از آن جمله‌اند.

این پیشکسوت تعزیه گفت‌: تعزیه حتی هنوز هم با استقبال پرشور مردم مواجه می‌شود، اما متاسفانه ارشاد و رسانه‌ها چندان به این هنر بها نمی‌دهند و از آن حمایت نمی‌کنند. الان فقط شش، هفت پیشکسوت تعزیه در قید حیات هستند و ما نیاز داریم با اختصاص یک دفتر و محل، تجارب خود را به نسل جوان علاقه‌مند منتقل کنیم.

علاقه‌مندان به نمایش‌های مذهبی و تعزیه می‌توانند در این شب‌ها پس از نماز مغرب و عشا از ساعت 21 و 15 دقیقه به محوطه باز تئاترشهر مراجعه کنند.