پرواز صفر و یک‌ها در آسمان معنویت

 اگرچه رسانه‌های دیجیتال قدمت چندان زیادی ندارد، اما امروزه نقش پررنگی در ارتباطات و تحولات اجتماعی ایفا می‌کند. در بیست و یکمین نمایشگاه بین‌المللی قرآن کریم ـ که از چهاردهم تیر آغاز شده و تا چهاردهم مرداد ادامه دارد ـ نیز بخش رسانه‌های دیجیتال حضور پررنگی دارد و به نظر می‌رسد با توجه به ضریب نفوذ بالای رسانه‌های دیجیتال در زندگی امروز، محصولات و خدمات معرفی شده در این بخش توانسته است توجه طیف وسیعی از مخاطبان نمایشگاه امسال را به خود جلب کند. با حسین واعظیان، مدیر بخش رسانه‌های دیجیتال نمایشگاه بین‌المللی قرآن و مدیر روابط عمومی و امور بین‌الملل مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال گفت‌وگو کرده‌ایم تا ببینیم بخش رسانه‌های دیجیتال در نمایشگاه امسال چه محصولاتی را معرفی می‌کند.

آیا باید خود را برای حضور دیجیتال در عرصه زندگی معنوی و دینی آماده کنیم؟

با فراگیرشدن ابزارهای جدید ارتباطی مانند پیامک، اجتماعات مجازی برخط و همچنین بازی‌ها و سرگرمی‌های دیجیتال، نفوذ و تاثیر ابزارهای مختلف ارتباطی و اطلاعاتی در جنبه‌های مختلف زندگی بیش از پیش افزایش یافته است. امروزه کمتر خانه‌ای را پیدا می‌کنید که ردپایی از ابزارهای دیجیتال در آن یافت نشود.

در حقیقت، رسانه‌های دیجیتال امکان تعامل فراگیر در مقیاس جهانی را افزایش داده است. فضای مجازی و دنیای دیجیتال ـ چه بپذیریم و چه نپذیریم ـ یک واقعیت است، واقعیتی که توانسته در جنبه‌های مختلف زندگی ما تاثیرگذار باشد. بنابراین تردیدی نیست در همه حوزه‌های زندگی بشر و ازجمله دین و بخصوص آموزش آن مورد توجه قرار گیرد.

در بخش رسانه‌های دیجیتال نمایشگاه امسال قرآن کریم چه محصولاتی معرفی شده است؟

نمایشگاه قرآن میعادگاه سالانه موسسات فرهنگی دیجیتال است. بسیاری از شرکت‌هایی که همه ساله در نمایشگاه قرآن شرکت می‌کنند به دلیل محدودبودن محصولات یا محتوایی‌بود ن آنها در جشنواره‌ها و نمایشگاه‌های سالانه‌ای که در حوزه رسانه‌های دیجیتال برگزار می‌شود شرکت نمی‌کنند، اما در نمایشگاه بین‌المللی قرآن، ما برای همه موسسات کوچک و بزرگ و حتی موسساتی که تنها یک محصول در حوزه قرآن و علوم قرآنی و مباحث مربوط به آن داشته باشند، امکان و مقدمات حضورشان را فراهم می‌کنیم. در بخش رسانه‌های دیجیتال نمایشگاه امسال، 70 موسسه فرهنگی دیجیتال قرآنی حضور دارند و بیش از 3000 عنوان نرم‌افزار قرآنی ارائه شده که نسبت به سال گذشته رشد 15 درصدی داشته است. ما در زمینه تولید نرم‌افزار در داخل کشور با مشکلی مواجه نیستیم. اگر این نرم‌افزار به دست مصرف‌کننده برسد، می‌تواند پاسخگوی نیازهای او باشد، اما یک حلقه مفقوده در این میان وجود دارد. این حلقه گمشده، اطلاع‌رسانی و توزیع است. یعنی به عبارت دیگر از تولیدکننده تا مصرف‌کننده باید حلقه دیگری وجود داشته باشد. برگزاری نمایشگاه‌ها می‌تواند فرصت موقتی برای ایجاد حلقه باشد و زمینه‌ای را برای اطلاع‌رسانی درباره نرم‌افزارهایی که در حوزه‌های مختلف تولید می‌شود، فراهم کند. فعالیت نمایشگاه امسال در حوزه رسانه‌های دیجیتال در بخش‌های مختلف از پایگاه‌های اینترنتی و رسانه‌های برخط تا نرم‌افزارهای رسانه‌ای، نرم‌افزارهای تلفن همراه، تبلت و سامانه‌های برخط غیراینترنتی، بازی‌های رایانه‌ای و سرگرمی‌های دیجیتال قرآنی و همچنین نرم‌افزارهایی با موضوع سبک زندگی خلاصه می‌شود. شعار نمایشگاه امسال «سبک زندگی قرآنی» است و از این رو، ارائه نرم‌افزارهایی با موضوع سبک زندگی نیز مورد توجه قرار گرفته است. هدف نهایی این است که نرم‌افزارها معرفی و شناخته شود تا در نهایت بتوان نرم‌افزارها را که امروزه جایگاه چندان خوبی در سبد خرید خانوار ندارد، گنجاند.

آیا این مرکز نباید پل ارتباطی بین تولیدکننده نرم‌افزار و مصرف‌کننده آن باشد؟

مصوبه راه‌اندازی مرکز توسعه فناوری اطلاعات و رسانه‌های دیجیتال در دولت هشتم به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید و در دولت نهم فعالیت خود را آغاز کرد. از سال 86 ، یعنی در بدو آغاز به کار فعالیت‌های این مرکز در حوزه فضای مجازی، پایگاه‌های اینترنتی، رسانه‌های برخط، نرم‌افزارهای رایانه‌ای، نرم‌افزارهای تلفن همراه و بازی‌های رایانه‌ای خلاصه می‌شد. در حقیقت، هدف وزارت فرهنگ و ارشاد از تاسیس این واحد سازمانی، بهره‌گیری از فرصت‌ها و مقابله با چالش‌های فضای نوین رسانه‌های دیجیتال و ساماندهی تولیدات دیجیتال بوده است. این مرکز تنها متولی رسانه‌های دیجیتال در کشور است که وظیفه نظارت و توسعه تولیدات فرهنگی دیجیتال را به عهده دارد. به طور کلی، ثبت نرم‌افزارها و بازی‌های رایانه‌ای، ثبت پایگاه‌های اینترنتی، ثبت محتوای تولیدی تلفن همراه، فرهنگسازی استفاده از رسانه‌های دیجیتال و صدور انواع مجوزهای محصولات و موسسات فرهنگی فعال در کشور از وظایف اصلی این مرکز است. بعضی از وظایف این مرکز حاکمیتی و بعضی دیگر سیاستگذاری است و بعضی از وظایف دیگر نیز در حوزه فرهنگی طبقه‌بندی می‌شود. در اصل، ماهیت وجودی مرکز رسانه‌های دیجیتال مسائل محتوایی و بحث فرهنگسازی است. اگرچه رویکرد توسعه فناوری اطلاعات بیشتر به نرم‌افزار و زیرساخت‌های ادارات، سازمان‌ها و مراکز تابعه زیرمجموعه وزارت ارشاد مربوط می‌شود، اما کارکرد اصلی مرکز، فرهنگسازی استفاده صحیح از رسانه‌های دیجیتال است. البته ثبت پایگاه‌های اینترنتی به منزله تائید محتوای ارائه شده در این سایت‌ها نیست.

پس منظور شما از ثبت پایگاه‌های اینترنتی چیست؟

ثبت پایگاه‌های اینترنتی در سایت ساماندهی به منزله اعطای اعتبار است تا از آن طریق، مرکز رسانه‌های دیجیتال بتواند نظارت بیشتری بر عملکرد این پایگاه‌ها داشته باشد. یعنی ساماندهی و نظارت بر تمام رسانه‌های برخط اینترنتی یا غیراینترنتی نظیر پیامک‌های ارزش افزوده و هر پایگاه اینترنتی بجز پایگاه‌های خبری، به عهده مرکز رسانه‌های دیجیتال است. بنابراین مرکز نمی‌تواند به طور مستقیم به عنوان یک حلقه ارتباطی بین مصرف‌کننده و تولیدکننده عمل کند. البته اگر اعتبارات کافی در اختیار داشته باشد، می‌تواند زمینه‌ای را برای معرفی و شناسایی این نرم‌افزارها فراهم کند، اما بیشتر فعالیت‌های مرکز در حوزه فرهنگسازی با رویکرد خانواده خلاصه می‌شود.

نقشه مفاهیم قرآن

نقشه مفاهیم به طور کلی عبارت است از مفاهیم مرتبط به یک مفهوم کلیدی که براساس پارامترهای خاصی به هم مرتبط می‌شوند. این نرم‌افزار نیز شیوه جدیدی است که کاربران می‌توانند در مدت زمان کوتاهی به موضوعات و مفاهیم مورد نظرشان دسترسی داشته باشند؛ بیش از 42 هزار مفهوم مختلف در این نرم‌افزار گنجانده شده است. کاربر به کمک این نرم‌افزار می‌‌تواند در مفاهیم کلیدی موجود در قرآن جستجو کرده و آیاتی را که با‌ آن مفاهیم مرتبط است پیدا کند. علاوه بر این، کاربر می‌تواند از ارتباط بین مفاهیم قرآنی نیز آگاهی یابد.

سروش ایمان؛ نرم‌افزار هوشمند آموزش قرآن

در این نرم‌افزار هوشمند تلاوت کامل قرآن با صدای 14 استاد همراه ترجمه به 9 زبان زنده دنیا گنجانده شده است. علاوه بر این، سروش ایمان شامل شش تفسیر کامل از جمله المیزان، نمونه، نور و الکشاف است. یک ترجمه‌ گویا هم در این نرم‌افزار وجود دارد. کاربر می‌تواند برای حفظ هر آیه به انتخاب خودش، آن آیه را از یک تا صد بار تکرار کند، اما ویژگی منحصر به فرد این نرم‌افزار در مقایسه با دیگر نرم‌افزارها هوشمند بودن آن است. با استفاده از این امکان، شما می‌توانید با یک میکروفن یا گوشی ساده که به سیستم متصل است، قرآن را قرائت کنید. این نرم‌افزار قرائت شما را ارزیابی و صحیح می‌کند.

شمیم وحی؛ نرم‌افزاری اندرویدی

این نرم‌افزار محتوی 16 دوره ترتیل کل قرآن با صدای 16 قاری مختلف است. دو ترجمه گویا به زبان‌های فارسی و انگلیسی هم در این نرم‌افزار گنجانده شده است. کاربر می‌تواند تنها با ضربه‌زدن روی هر عبارت، ترجمه فارسی و انگلیسی آن را مشاهده کند. امکان ارسال هر آیه و ترجمه آن به صورت پیامک، یادداشت‌برداری و انتقال به یادداشت و ویرایش متن و همچنین جستجو در متن قرآن، تفاسیر و ترجمه‌ها از دیگر امکانات این نرم‌افزار است. در این نرم‌افزار 11 دوره تفسیر، 114 جلد کتاب و 500 عنوان مقاله با ذکر منبع گنجانده شده است.

راسخون؛ پایگاه اینترنتی برگزیده

پایگاه فرهنگی ـ اطلاعاتی راسخون وابسته به سازمان اوقاف است. این پایگاه اینترنتی از بیش از 20 قسمت مختلف تشکیل شده است. دانلود همه قسمت‌ها برای کاربران رایگان است. 160 هزار مقاله و بیش از 130 هزار صوت و فیلم از سخنرانی، ‌مداحی و سریال‌های تلویزیونی برای دانلود در دسترس است. در بخش مشاوره به سوالات کاربران به صورت آنلاین و غیرآنلاین به طور اختصاصی پاسخ داده شده و به ایمیل آنها ارسال می‌شود. در بخش پرسش و پاسخ بیش از 6000 پرسش و پاسخ عمومی نمایش داده می‌شود. در بخش نرم‌افزاری، طیف وسیعی از نرم‌افزارهای قرآنی گنجانده شده که می‌توان نرم‌افزارهای متناسب با همه سیستم‌های عامل تلفن‌های همراه را از این سایت دانلود کرد.

تلاوت؛ نرم‌افزاری برای آموزش قرآن کریم

محتوای این نرم‌افزار در دو بخش آموزش و تلاوت قرآن تقسیم‌بندی می‌شود. در بخش آموزش ـ که اساس کار این نرم‌افزار است ـ از بهترین استادان آموزش قرآن که خودشان نویسنده یا کتاب‌های آموزش قرآن هستند، انتخاب شده‌اند. دو دوره آموزش روخوانی براساس مهم‌ترین کتاب‌های آموزش قرآن، دو دوره آموزش تجوید، صوت، لحن، حفظ، ترجمه و آموزش نماز از جمله امکانات این نرم‌افزار است. یکی دیگر از امکانات این نرم‌افزار کارگاه حفظ قرآن است. این کارگاه براساس الگوریتمی که برگرفته از نظر حاج‌ابوالقاسم از داوران بین‌المللی حفظ قرآن است، طراحی شده است.

قلم هوشمند قرآنی کوثر

این قلم هوشمند قرآنی مانند همه قلم‌های هوشمند قابلیت خواندن سوره، آیه، حزب و جزء را دارد و در دو مدل چهار و هشت گیگابایتی عرضه شده است. تفاوت این دو مدل در تعداد قاریان است. دفترچه‌ای 36 صفحه‌ای همراه این قلم در اختیار کاربر قرار می‌گیرد که می‌توان یک آیه از یک سوره را از طریق آن انتخاب کند. همچنین منتخب مفاتیح‌الجنان، نهج‌البلاغه، صحیفه سجادیه، آموزش تجوید، روخوانی و آموزش نماز هم در این دفترچه در نظر گرفته شده است. به محض این که قلم روی یک کلمه مثل آموزش احکام قرار می‌گیرد، فایل صوتی مرتبط با آن پخش می‌شود.

فرانک فراهانی / گروه دانش