فرصت‌هایی که نباید به تهدید تبدیل شود

در بسکتبال جوانان جهان که از سال 2007 هر دو سال یک بار برگزار می‌شود، تعداد 16 تیم در چهار گروه چهار تیمی حضور دارند. ایران در دور مقدماتی با تیم‌های جمهوری چک (میزبان)، آرژانتین و لیتوانی همگروه شد. بعد از شکست آرژانتین، تیم ایران با دو باخت به لیتوانی و چک، از گروه خود صعود کرد. در مرحله دوم به تیم‌های اسپانیا، کانادا، کرواسی و برزیل باخت و در بازی تکراری با آرژانتین، دوباره این تیم را مغلوب کرد و در رتبه یازدهم قرار گرفت. معمولا در پایان رقابت‌های جهانی برای بسکتبال بحث‌هایی به راه می‌افتد که نداشتن امکانات به نسبت رقبایی که در این بازی‌ها حضور می‌یابند، مهم‌ترین آنهاست. این حرف‌ها تا حد زیادی نزدیک به واقعیت است، اما در عین حال نباید از کنار سرمایه‌سوزی و فرصت‌سوزی نیز بی‌اعتنا گذشت.

رقابت‌های بسکتبال جوانان جهان از سال 1979 میلادی آغاز شده است و اولین حضور ایران در این رقابت‌ها به سال 2003 بازمی‌گردد. بعد از تغییر سال‌های برگزاری این رقابت‌ها از چهار سال به دو سال، حضور تیم‌های ایرانی در بازی‌های جوانان جهان شدت گرفت به‌طوری که در سال‌های 2009 و 2013 تیم‌های ایرانی سهمیه جهانی را در بسکتبال جوانان آسیا به دست آوردند. سال 2011 تیم جوانان ایران به دلیل گرفتن عنوان چهارم آسیا نتوانست به لتونی میزبان دهمین دوره بسکتبال جوانان جهان برود.

بسکتبالیست‌های جوان ایران در سال 2003 چشم اهالی توپ و سبد را برای نخستین بار بر عرصه رقابت‌های جهانی گشودند. آن تیم در رتبه آخر ایستاد، اما رهاورد جوانان 2003 ارزشمند بود؛ چون به دنبال حضور جوانان در این عرصه، بسکتبال ایران در رده امیدها سپس بزرگسالان در قاره کهن، جهش مناسبی داشت. حتی تیم امید ایران با شایستگی قهرمانی در آسیا را به دست آورد، اما بنا به دلایلی با آن که سهمیه بازی‌های جهانی زیر بیست‌وسه ساله‌ها در سال 2005 آرژانتین را گرفته بود، به این بازی‌ها نرفت.

از دست دادن بازی‌های جهانی سال 2007 نشان داد بسکتبال ایران در رده‌های سنی، پی به ظرفیت‌های خود نبرده است، اما قهرمانی جوانان 2008 در آسیا و راهیابی به رقابت‌های جهانی 2009 نیوزیلند دوباره لبخند جهانی شدن و تثبیت موقعیت در این عرصه را بر لب‌ها نشاند، هر چند در ادامه به دلیل محروم بودن تیم ایران از دانش مربیگری، موقعیت‌های مناسبی که در بازی‌های نیوزیلند برای بسکتبال ایران به وجود آمده بود، از دست رفت.

در دوره نهم بسکتبال جوانان جهان، تیم قزاقستان که در بازی‌های قهرمانی آسیا مغلوب ایران شده بود در جایگاه دوازدهم ایستاد در حالی که تیم ایران در عین شایستگی در مکان پانزدهم قرار گرفت. ایران چنانچه می‌توانست در بازی‌های گروهی بر مصر فائق آید، عنوان یازدهمی که امسال تیم جوانان به دست آورد، کمترین حق جوانان سال 2009 بود. مصری‌ها سراسر بازی از تیم ایران عقب بودند، اما در هفت ثانیه آخر نتیجه را از تیم ایران گرفتند و خود را به جمع 12 تیم رساندند. در نهایت هم با غلبه بر قزاق‌ها در رتبه یازدهم ایستادند. امسال در واقع تیم جوانان با تاخیری چهار ساله و بعد از غیبت در دوره دهم، عنوان یازدهمی بسکتبال جوانان جهان را از آن خود کرد.

تاخیر 4 ساله در صعود

یک مقایسه آماری میان پنج بازیکن از تیم 2009 و پنج بازیکن تیم 2013 موقعیت بسکتبالیست‌های جوان ایرانی را در رقابت‌های جهانی دو دوره نشان می‌دهد. در تیم چهار سال پیش ارسلان کاظمی بهترین بازیکن ایران بود. او به طور میانگین در پنج بازی 16 امتیاز، 12.2 ریباند و 3 پاس منجر به گل داشت. عماد سلمانی 12.8 امتیاز، محمد امجد 11 امتیاز، محمد حسن‌زاده 10 امتیاز و 7.6 ریباند، فربد فرمان 6.6 ریباند و مهدی شیرجنگ 8.3 امتیاز به دست آوردند. این آمار عملکرد بهتر بازیکنان چهار سال قبل را در مقایسه با بازیکنان امسال نشان می‌دهد که در هشت مسابقه سجاد مشایخی به عنوان بهترین بازیکن 14.6 امتیاز و 7.4 ریباند در کارنامه خود ثبت کرد. بهنام یخچالی 10.6 امتیاز، صالح فروتن 7.8 امتیاز و 4.6 ریباند، وحید دلیر زهان 7.8 امتیاز و محمد یوسف‌وند 6.4 امتیاز توام با 5.8 ریباند در کارنامه خود ثبت کردند.

سال 2009 جوانان ایران با تیم‌های آمریکا، فرانسه و مصر در بازی‌های مقدماتی به میدان رفت. برای رده‌بندی سیزدهم تا شانزدهم ابتدا به آنگولا باخت سپس با برتری برابر سوریه به عنوان پانزدهم رسید. در همان سال آمریکا اول شد، فرانسه در جایگاه هشتم قرار گرفت و مصر بعد از این که بازی باخته را از ایران برد، رتبه یازدهم را به دست آورد.

سال 2009 ارسلان کاظمی بین ده بازیکن امتیازآور با انجام دادن پنج بازی هشتم شد، در حالی که سجاد مشایخی با هشت بازی در سال 2013 در رتبه نهم جای گرفت. از تیم چهار سال پیش بازیکنی مانند ارسلان کاظمی به NCAA و NBA راه یافت. فربد فرمان و سورن دیربوغوسیان در لیگ دانشگاه‌های آمریکا (NCAA) بازی می‌کنند. محمد حسن‌زاده و محمد جمشیدی به تیم ملی بزرگسالان وارد شدند و بازیکنانی مانند شیرجنگ و سلمانی نیز در اردوهای ملی حضور پیدا می‌کنند. حضور بازیکنان رده‌های سنی در تیم ملی در سال‌های بعد یکی دیگر از اهداف کار در گروه‌های سنی است. اگرچه نمی‌توان اکنون درباره نفرات جوانان فعلی نظر داد، اما از این تیم هم می‌شود چهره‌هایی برای آینده بسکتبال ایران ساخت.

رده‌بندی بازی‌های 2013

1) آمریکا 2) صربستان 3) لیتوانی 4) استرالیا 5) اسپانیا 6) کانادا 7) چین 8) کرواسی 9) روسیه 10) برزیل 11) ایران 12) آرژانتین 13) کره جنوبی 14) چک 15) ساحل عاج 16) سنگال.

محمد رضاپور / گروه ورزش