فردوسی و شاهنامه‌اش در تلویزیون

فردوسی، ادیبی است که آثارش بیش از هر شاعر دیگری دستمایه تولید انیمیشن قرار گرفته است. مرکز پویانمایی صبا تاکنون ده فیلم و مجموعه انیمیشن براساس شخصیت‌های شاهنامه ساخته و در مجموعه انیمیشن مشاهیر و ایران ما نیز به شخصیت فردوسی پرداخته است.

فردوسی در دنیای انیمیشن

مجموعه 109 قسمتی «ایران ما» که در مرکز پویانمایی صبا تولید شده به معرفی شخصیت‌های فرهنگی و هنری و اماکن مذهبی و دیدنی کشورمان اختصاص دارد. در این انیمیشن که علی مریخی آن را کارگردانی کرده هم به شخصیت حکیم ابوالقاسم فردوسی پرداخته شده و هم آرامگاه او به عنوان یکی از اماکن دیدنی معرفی شده است. این دو بخش از انیمیشن ایران ما فردا ساعت 18 و ساعت 22 و 25 دقیقه از شبکه پویا پخش می‌شود. این مجموعه سعی می‌کند با زبان ساده و به شیوه‌ای نو، مفاخر و اماکن معروف کشور را در قالب برنامه‌های کوتاه تصویری معرفی کند. نگارش و تولید بخش‌های دیگری از این مجموعه نیز در دستور کار مرکز پویانمای صبا قرار گرفته و تاکنون تحقیق و نگارش 800 قسمت دیگر براساس کتاب «شخصیت‌های فرهنگ و تمدن اسلام و ایران» نوشته دکتر ولایتی به انجام رسیده است.

انیمیشن مشاهیر نیز یکی دیگر از آثار مرکز پویانمایی صباست که در یک قسمت فردوسی را به کودکان و نوجوانان معرفی می‌کند. این مجموعه انیمیشن به کارگردانی اهورا شهبازی و به تهیه‌کنندگی مرکز پویانمایی صبا در 26 قسمت 15 دقیقه‌ای تولید شده و داستان زندگی بزرگانی است که در زمان‌های مختلف در کشورمان متولد شده و رشد کرده‌اند.

انیمیشن‌سازی از آثار فردوسی

از جمله آثار انیمیشنی تولید شده در مرکز پویانمایی صبا که از افسانه‌های شاهنامه اقتباس شده است می‌توان به افسانه ماردوش در سه قسمت، رستم و اسفندیار، داستان زال در سه مجموعه، رستم و برزو در دو بخش، سرود‌خوان یگانگی، داستان‌های شاهنامه، افسانه بازگشت پهلوان، افسانه آرش و اژ‌دهاک اشاره کرد.

افسانه آرش یکی از آثار برگرفته از شاهنامه فردوسی است که در برنامه پیک صبا از شبکه دو پخش شده است. این مجموعه در 26 قسمت داستان قهرمان افسانه‌ای ایران را که در تیراندازی سرآمد بوده به نمایش می‌گذارد. در این انیمیشن سعی شده آرش به عنوان الگوی وارستگی و فداکاری، معرفی شود. این سریال انیمیشن را کاویان راد در مرکز پویانمایی صبا کارگردانی کرده و محمدرضا یوسفی نیز نویسنده آن است.

به گفته کاویان راد در ساخت این مجموعه که بیش از دو سال به طول انجامیده، بیشتر از 20 هنرمند همکاری کرده‌اند.

انیمیشن افسانه ماردوش در سه قسمت با تکنیک عروسکی طی سال‌های 81 تا 84 ساخته شده و حسین مرادی‌زاده آن را کارگردانی کرده است. در بخش اول این انیمیشن با نام جام‌جهان‌بین، ماجرای پادشاهی جمشید و گرفتن جام جهان بین از دست اهریمن به نمایش درمی‌آید. در بخش دوم این مجموعه انیمیشن که اژدهاک نام دارد، ماجرای جمشید را می‌بینیم که به جام جهان‌بین دست یافته و با مرداس فرزند ناخلف ضحاک درگیر می‌شود، در این انیمیشن داستان معروف بوسه شیطان بر شانه‌های ضحاک و پس از آن تسخیر ایران توسط قدرت شیطانی‌اش به نمایش در می‌آید.

در بخش سوم این انیمیشن داستان پیشگویی به دنیا آمدن فریدون، فرزند فرانک بازگو می‌شود که پیشگویان از تولدش خبر داده بودند. داستان زال از دیگر داستان‌های شاهنامه فردوسی است که در سه بخش توسط پدر انیمیشن ایران اسفندیار احمدیه ساخته شده است. این سه بخش با نام‌های تولد زال، بازگشت زال و زال و رودابه ساخته شده که بخش سوم در نوبت پخش قرار گرفته است. احمدیه، انیمیشن رستم و اسفندیار را نیز در مرکز پویانمایی صبا تولید کرده که از تلویزیون پخش شده است.

اژدهاک از دیگر آثار مرکز پویانمایی صباست که به افسانه کهن اژ‌دهاک می‌پردازد. این مجموعه را امیر کساوندی کارگردانی کرده است.

رستم و برزو به کارگردانی نیما میگلی از دیگر تولیدات صباست که در دو بخش تولید شده است؛ بخش اول این انیمیشن سال 83 تولید شده و بخش دوم آن با عنوان بازوبند پهلوانی هنوز از تلویزیون به نمایش درنیامده است. بازوبند پهلوانی در 83 دقیقه تولید شده و بزودی از شبکه پویا پخش می‌شود.

افسانه «بازگشت پهلوان» به نویسندگی وکارگردانی مسعود اباذری از جمله آثاری است که در ارتباط با فردوسی در مرکز پویانمایی صبا مراحل تولید را پشت سر می‌گذارد. اباذری بارزترین ویژگی این انیمیشن را طراحی شخصیت‌های این انیمیشن ذکر کرد و گفت: در طراحی شخصیت‌ها تلاش کردیم آنها را به واقعیت نزدیک کنیم وی درباره داستان این انیمیشن نیز گفت: اکوان دیو نماینده سرزمین دیوان با پیام دوستی با ایرانیان، وارد تالار کاووس، پادشاه ایران می‌شود. سیاوش و رستم، پهلوان ایرانیان با این کار مخالفند، اما کاووس فریب اکوان دیو را می‌خورد. او به سرزمین دیوان می‌رود و در طلسم آنها گرفتار می‌شود.

آذر مهاجر / گروه رادیو و تلویزیون