حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
رابطه هنر ایرانی با نجوم در شبکه مستند
برنامه «فانوس» که هر شب از شبکه مستند پخش میشود، امشب ساعت 23، دو فیلم از محسن رمضانزاده را به نمایش میگذارد. «پنجره شرقی» و «جشنها و آیینها» هر دو به رابطه بین هنرهای ایرانی با نجوم میپردازد و مستندساز برای ساخت آنها به نقاط دور و ناشناخته کشورمان سفر کرده است.
محسن رمضانزاده که ساخت مستندهایی چون «اینخانهروشن است»، «در سایه حصارهای خشتی»، «یادگاری» و «به سوی درخت زندگی» را در کارنامه دارد، پیش از تاسیس شبکه مستند به سفارش مرکز مستندسازی تلویزیون، مجموعهای پنج قسمتی درباره ارتباط نجوم با معماری ایرانی تولید کرد. در این مجموعه بهرهگیری ایرانیان از علم نجوم در ساخت و ساز بناهای مختلف از پیش از هخامنشیان تا دوران معاصر مورد بررسی قرار گرفته است. «پنجره شرقی» عنوان چهارمین قسمت از مجموعه «روشنان» است که ارتباط عجیب بین معماری خانههای دوران هخامنشیان را با طلوع و غروب خورشید در زمان اعتدال یعنی بهار و پاییز مورد بررسی قرار میدهد.
رمضانزاده درباره این مستند گفت: برای نشان دادن نمونه واقعی از معماری خانهای که در دوران هخامنشی ساخته شده بسیار جستجو کردیم و سرانجام خانهای را در شمال کشور یافتیم که به این دوره تاریخی اختصاص دارد و دستاوردهای تاریخی درباره ارتباط معماری با نجوم را روی این بنا بررسی کردیم و بهنمایش گذاشتیم. «پنجره شرقی» هم به بناهایی میپردازد که به صورت کاربردی برای مطالعات اخترشناسی و نجوم طراحی و ساخته شدهاند و هم توجه به علم نجوم در ساخت بناهای معمولی را توصیف میکند. در گذشته معماری بهعنوان یک علم و هنر، امکانی بوده برای بهرهگیری از مواهب و کنترل خشم طبیعت؛ بنابراین در معماری ایرانی همواره جهت قبله، زاویه تابش خورشید، تغییر فصول و بسیاری موارد ظریفتر مورد توجه قرار میگرفته است.«پنجره شرقی» جایزه جشن رویش سال 89 را از آن خود کرده و از برگزیدگان بخش مستند پانزدهمین جشن سینمای ایران در سال 90 است.
«جشنها و آیینها» فیلم دیگری از محسن رمضانزاده است که امشب از برنامه «فانوس» به نمایش در میآید. استقبال از مجموعه مستند «روشنان» سبب شد، تلویزیون طرح رمضانزاده برای تولید مجموعه دیگری درباره ارتباط نجوم با دیگر هنرهای ایرانی را بپذیرد. این مجموعه با عنوان «سیر اختران در فرهنگ و هنر ایرانی» ساخته شد و این بار رمضانزاده به سراغ دیگر هنرهای ایرانی رفت و رد نجوم و ستارهشناسی در این هنرها را به تصویر کشید. فیلم مستند «جشنها و آیینها» یک قسمت از این مجموعه مستند است که به جشنها و آیینهای مرتبط با نجوم و ستارهشناسی میپردازد.
رمضانزاده درباره این مجموعه مستند گفت: در هر قسمت ارتباط نجوم با هنرهایی مانند شعر و ادبیات، قالی بافی، خط و هنرهای دیگر را بررسی کردیم و در جشنها و آیینها به مراسمی پرداختیم که در زمانهای مشخصی از سال برگزار میشده است؛ به عنوان نمونه در این برنامه مستند جشنهای نوروز، تیرگان، مهرگان، یلدا و سده که جشنهایی در ارتباط با علم نجوم و تغییرات فصول هستند، معرفی شدهاند.
گفت و گو
