صدای رسای انتخابات در رادیو ایران

همان ابتدای ورود به اتاق حسین ریاحی، سردبیر جوان ویژه‌برنامه انتخاباتی ایران سربلند با دوساک مسافرتی کوچک و جمع و جوری که زیر میز کارش گذاشته شده، مواجه می‌شوم. وقتی علت را جویا شدم توضیح می‌دهد: چون هر لحظه آماده سفر به یکی از استان‌های کشورمان برای تهیه برنامه هستیم، وسایل سفر را در ساکی گذاشته‌ایم تا بتوانیم بدون دغدغه سفر کاری خود را آغاز کنیم. وقتی برنامه را ضبط کردیم، در تهران حسین زاهدی متن‌های مربوط به بخش‌های مختلف برنامه را می‌نویسد و مهدی ساعی آن را تهیه می‌کند.

از ریاحی می‌خواهم در خصوص ویژگی‌های برنامه ایران سربلند صحبت کند که او می‌گوید: بعد از بررسی‌هایی که انجام شد و ساختارهای مختلف برنامه‌سازی برای انتخابات در گروه ایران و سیاست مطرح شد به این نتیجه رسیدیم که به استان‌های مختلف سفر کنیم و از حال و هوای انتخابات در آنجا برنامه‌ای تهیه کنیم. برای رسیدن به این منظور بخش‌های مختلفی برای برنامه در نظر گرفته شد که عمده آن بر محور نقش گسترده مردم و اقشار جامعه بود. همچنین در جهت توضیح و تبیین اقدامات انجام شده برای برگزار شدن هرچه باشکوه‌تر یازدهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری و چهارمین دوره انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا از صحبت‌های مسئولان اجرایی در حوزه انتخابات مانند استاندار و معاون سیاسی بهره بردیم.

ضمن این‌که در برنامه با نخبگان و چهره‌های هر استان در مورد انتخابات گفت‌وگو شده و انتظارات و مطالبات اقشار خاص با توجه به هر استان از رئیس‌جمهور آینده بیان می‌شود و وظایف رئیس‌جمهور در قانون اساسی و همچنین سوالات مختلف از کارشناس برنامه ـ که این کارشناس از استادان دانشگاه همان استان است ـ پرسیده می‌شود. او درباره زمان تولید برنامه‌ها می‌گوید: این زمان، به مسافتی بستگی دارد که استان‌ها نسبت به تهران دارند. برای رفت و آمد خود از ماشین، قطار یا هواپیما استفاده می‌کنیم که تقریبا برای هر استان دو روز و گاهی سه روز وقت می‌گذاریم تا بتوانیم مستند گزارشی خوبی را متفاوت‌تر از استانی دیگر تهیه کنیم تا شنونده‌ها با رغبت بیشتری مسائل مطرح شده را پیگیری کنند.

ریاحی با اشاره به استقبال مسئولان استانی، مراکز دانشگاهی و مردم از برنامه و حضور برنامه‌ساز در استان‌ها می‌گوید: آنقدر مردم از ما بخوبی و گرمی استقبال می‌کنند که ما شرمنده لطف آنها می‌شویم.

او هدف از این رفت و آمدها و تحمل سختی‌های راه را آشنا شدن مردم ایران با نخبگان استان‌های مختلف، همچنین آگاهی یافتن رئیس‌جمهور آینده از مطالبات اقشار مختلف جامعه و آشنا کردن جامعه با پیشرفت استان‌های مختلف بعد از انقلاب اسلامی می‌داند.

او می‌گوید: تا الان به استان‌های قم، گیلان، البرز، سمنان، گلستان، مازندران، اصفهان، چهارمحال و بختیاری، سیستان و بلوچستان و مرکزی سفر کرده‌ایم و تاکنون گزارش‌های مستند خوبی از حال و هوای استان و مردم آماده شده است. تا امروز چهار برنامه از ویژه‌برنامه‌های ایران سربلند در روزهای یکشنبه و چهارشنبه از ساعت 11 و 45 دقیقه پخش شده است که نزدیک انتخابات روزهای پخش برنامه به سه روز تغییر می‌یابد و هفته منتهی به انتخابات هر روز از رادیو ایران پخش می‌شود.

سفری از جنس مردم

به اتاق کار مهدی ساعی (تهیه‌کننده برنامه) می‌روم. او با دقت خاصی مشغول بازشنوایی سی‌دی برنامه و میکس و مونتاژ آن است. از او می‌خواهم همان طور که مشغول شنیدن برنامه است، صدای آن را نیز زیاد کند تا من هم همراه با تیم برنامه‌ساز ایران سربلند، شنونده صحبت‌های مردم یکی از استان‌های کشور و دیدگاه آنها درباره رئیس‌جمهور آینده باشم.

پورخاوری راننده ترابری که به دنبال سید احمد رضا صدر (گزارشگر) رفته، از او می‌پرسد باید به کجا بروند؟ با این‌که ساعت دو نیمه شب است اما صدر بیدارتر از همیشه است، چون باید آنچه را در این سفر می‌بیند، بازگو کند. او می‌گوید: اول دنبال ریاحی و خادم می‌رویم بعد به سمت سمنان حرکت می‌کنیم. افکت صدای حرکت ماشین به گوش می‌رسد که مهدی ساعی توضیح می‌دهد: چون این برنامه به صورت مستند گزارش تهیه می‌شود، میکروفن برنامه از زمانی که تیم برنامه‌ساز قصد سفر می‌کنند، روشن می‌شود و این کار تا انتهای سفر ادامه دارد. به همین منظور نقش افکت در این برنامه بسیار بارز است.

وقتی بقیه عوامل برنامه نیز به صدر می‌پیوندند، در طول مسیر در خصوص موضوعات و مسائل مختلفی مانند اقدامات دولت دهم در راهسازی و جاده در این استان صحبت می‌شود تا جایی که متوجه مسیر و سختی راه نمی‌شوی و اگر خادم آگاهت نکند که الان تابلوی دانشگاه سمنان را می‌بیند، اصلا احساس نمی‌کنی با امواج صدا در حال سفر هستی. آن هم سفری از جنس مردم!

توصیف گر موقعیت یا تحلیلگر!؟

گزارش‌های صدر آنقدر شفاف و صمیمی است که اختلاف قومیت‌ها، لهجه و زبان را متوجه نمی‌شوی و احساس می‌کنی همه یکدل و یک زبان یک چیز را می‌خواهند و آن آینده ایران است.

سیداحمدرضا صدر با اشاره به این‌که برنامه تلویزیونی ایران سربلند برگرفته از محتوا و اهداف برنامه رادیویی ایران سربلند است، می‌گوید: بعد از این‌که طرح در رادیو مطرح و توسط گروه سیاسی تصویب و از سوی اداره کل برنامه‌های سیاسی سازمان صدا و سیما معرفی و ابلاغ شد، تلویزیون نیز تصمیم گرفت برنامه‌ای با همین عنوان و ساختار تهیه و تولید نماید.

صدر ادامه داد: ویژه‌برنامه انتخاباتی ایران سربلند به شهرهای مختلف کشورمان سر می‌زند و به معرفی ویژگی‌های هر استان می‌پردازد، در ضمن با مسئولان، نخبگان و هنرمندان هر استان گفت‌وگو می‌کند و از حضور مردم در عرصه‌های مختلف سیاسی ـ اجتماعی می‌گوید و درباره این حضور در عرصه‌های مختلف گزارش تهیه می‌کند.

وی با بیان این نکته که قرار نیست برنامه مثل سایر برنامه‌های سیاسی دیگر به امور کلیشه‌ای بپردازد، تصریح می‌کند: ایران سربلند سعی دارد خیلی راحت با مردم همصحبت شود و به معرفی ویژگی‌های هر استان بپردازد. حضور مردم در صحنه چیزی نیست که در قالب کلیشه مطرح شود. وقتی با مردم صحبت می‌کنیم، این حضور و بودن را خیلی راحت احساس می‌کنیم.

وقتی از صدر می‌پرسم چطور با مردم هم‌صحبت می‌شود و آنها راحت و صمیمی اورا می‌پذیرند و به سوال‌های او شفاف و روشن جواب می‌دهند، می‌گوید: من هم از جنس مردم هستم. اگر سوالی می‌پرسم سوال خودم است، اگر از موضوعی تعریف می‌کنم، مساله‌ای بوده که واقعا خوشحالم کرده است. اگر از مطلبی به هیجان می‌آیم واقعا آن مساله من را به وجد آورده است، چون از جنس مردم هستم. قشنگی آنها برایم قشنگ است و هر موضوعی که برای آنها زشت است، برای من هم زشت است.

صدر که به عنوان گوینده از سال 75 وارد سازمان شده و سابقه هشت سال گویندگی در برنامه‌ها و شبکه‌های مختلف رادیویی را دارد، ادامه می‌دهد: زمانی که رادیو معارف بودم برای یکی از برنامه‌ها تصمیم گرفتم گفت‌وگویی را با نمازگزاران مسجد جمکران داشته باشم و این بهانه‌ای شد که در کنار گویندگی گزارش هم بگیرم. البته توصیه استادان رادیو هم بود که گویندگان موفق رادیو بیشترشان سابقه گزارش هم دارند و این مساله مشوق من شد که به گزارشگری اهتمام ویژه‌ای بورزم.

بودن در کنار مردم، گفت‌وگو با آنها و انعکاس حس و حال و حال و هوای خارج از استودیو به آنتن و مخاطب، من را بیشتر ترغیب کرد. سال 83 به خاطر یک اتفاق تصمیم گرفتم مدتی از گویندگی فاصله بگیرم و گزارشگری را بیشتر دنبال کنم که بعد از آن مسئولان رادیو به دلیل کمبود گزارشگر صلاح دیدند در کار گزارش باقی بمانم.

صدر که در این فاصله کار اجرا، نریشن و گویندگی را رها نکرده است، می‌گوید: هر بخش از کار در رسانه جذابیت خود را دارد چه مادی چه معنوی! یکی بیشتر از منظر مادی و دیگری مثل گزارشگری بیشتر از جنبه معنوی. گزارشگری برکات خاص خودش را دارد.گاهی انسان احساس می‌کند در یک محیط معنوی مثل یک مکان زیارتی اگر برای خودش باشد فقط یک زیارت دارد، اما اگر گزارشگر باشد شاید بتواند در همان لحظه صدها و هزاران صواب زیارت برای خود کسب کند.

صدر که تا امروز در حوزه‌های مختلف معارف، اجتماعی، اقتصادی و سیاسی گزارش تهیه کرده است، یکی از زیباترین کارهای گزارشش را گزارش از سرزمین‌های حماسه و ایثار می‌داند و می‌گوید: اگر در دوران دفاع مقدس توفیق حضور در جبهه‌ها را نداشته‌ام، اما سعی کردم در زیارت مشهد شهدای ایران از حال و هوای معنوی معبرهای نور بیشترین بهره را برده و آن را برای شنونده‌های رادیو و تلویزیون بازگو کنم.

می‌پرسم در ماموریت‌هایی که به عنوان گزارشگر به راهیان نور، کربلای معلی حتی خانه خدا اعزام شده‌اید بیشترین آمار ارسال گزارش و ارتباط تلفنی متعلق به شما بوده است، فکر می‌کنید دلیل این موفقیت چه بوده است؟ صدر آرام و خونسرد برایم می‌گوید: سعی کرده‌ام در هر موقعیتی، از حرف‌های تکراری و کلیشه‌ای کم کنم و آنچه را دیده‌ام بدون کم و کاست و دخالت دادن ذهنیت‌ها بازگو کنم. سعی کرده‌ام فضا را چنان توصیف کنم که مخاطب و شنونده صدای من حتی در دورترین نقطه کشور خود را با من و در کنار من احساس کند. سعی کرده‌ام به زبان ساده توصیفگر موقعیت باشم نه تحلیلگر آن! من گزارشگرم و باید گزارش دیده‌های خود را بازگو کنم. اجازه کارشناسی ندارم و این آموزه‌ای است که طی این 17 سال از استادان خود، بزرگان رادیو و تهیه‌کنندگان و سردبیران موفق رادیو و گزارشگرانی که پیشکسوت و استاد من بوده‌اند، یاد گرفته‌ام، گرچه هنوز شاگرد هستم و کوچک‌ترین عضو رسانه ملی.

سیداحمدرضا صدر در خصوص تهیه گروهی برنامه ایران سربلند می‌گوید: حقیقت قضیه این است که این برنامه یک برنامه گروهی است. اگر برنامه‌ریزی‌های حسین ریاحی، هماهنگی‌های حامد خادم و چیدمان زیبای مهدی ساعی نبود از همه بالاتر اگر پشتیبانی و حمایت آقای محمدنژاد، مدیر گروه ایران و سیاست و دکتر شیخ‌محمدی، مدیر رادیو ایران نبود، این برنامه با چنین حجم سنگینی ساخته نمی‌شد.

از مکاتبه تا دیدار با مسئولان

از صدر می‌شنوم ترانه ابتدایی برنامه را حسین زاهدی خوانده و آهنگسازی کرده است. وقتی شماره ریاحی را می‌گیرم تا در خصوص آرم بپرسم، متوجه می‌شوم تیم برنامه‌ساز ایران سربلند باید خودشان را برای ساعت 17 به فرودگاه برسانند تا به بندرعباس پرواز داشته باشند. مصر می‌شوم با حامد خادم گفت‌وگویی داشته باشم تا از سختی‌های کار هماهنگی جویا شوم که ریاحی برایم می‌گوید: سرش خیلی شلوغ است چون دائم در حال مکاتبه با ارگان‌های مختلف برای هماهنگی با کارشناسان، مسئولان، نخبگان و چهره‌های استانی است.

ریاحی از من می‌خواهد به جای گفت‌وگو با خادم، برایش دعا کنم که همیشه سالم باشد. می‌پرسم چطور، که در جوابم می‌گوید: در سفری که به استان قزوین داشتیم، خادم بیمار می‌شود و ما برای مداوای او به بیمارستان می‌رویم که بیماری خادم بهترین بهانه است تا صدر در گزارشی مطالبات پزشکان بیمارستان ولایت این استان را از ریاست جمهور آینده بپرسد.

تنوع موسیقی مقامی و محلی

مهدی ساعی، تهیه‌کننده برنامه با توجه به این‌که هر برنامه در یک استان تولید می‌شود، می‌گوید: جایگاه موسیقی مقامی و محلی در این برنامه بسیار بارز است همچنین با توجه به این‌که همه فضاها در یک استان می‌گذرد، سعی می‌شود موسیقی متناسب با آن محله و منطقه تهیه شود. شاید موسیقی‌هایی بجز موسیقی محلی در برنامه ایران سربلند جایی نداشته باشد.

ساعی تصریح می‌کند: حتی زمانی که گزارشگر برنامه با افراد و شخصیت‌های مختلفی همچون بازیگران، شخصیت‌های اجتماعی ـ سیاسی گفت‌وگو می‌کند، به فراخور همان گفت‌وگو، موسیقی متناسب در برنامه گنجانده می‌شود. به خاطر دارم در یکی از برنامه‌هایی که در استان گیلان ضبط شده بود، با هنرمندی گفت‌وگو شد که من برای جذابیت آن بخش از موسیقی فیلم و سریال آن بازیگر استفاده کردم که شاید در برنامه‌های گروه سیاسی چنین فضایی تا به حال ایجاد نشده بود. به همین دلیل احساس می‌کنم با توجه به قالب برنامه، تنوع موسیقی به شکل خیلی بارزی به چشم می‌آید.

از ساعی می‌پرسم عمده فعالیت شما تهیه برنامه‌های فرهنگی است، پس چطور از پس تهیه برنامه سیاسی ایران سربلند برآمده‌اید که می‌گوید: با توجه به این‌که من سابقه کار کردن در برنامه‌های محلی را به واسطه تهیه برنامه‌های رویش، صدای روستا و اهل آبادی دارم، دسترسی خوبی به موسیقی‌های محلی پیدا کرده‌ام. به همین علت، تجربه کار کردن در این فضا را دارم. هر چند خالی از لطف نیست به این نکته نیز اشاره کنم که ایران سربلند برنامه‌ای متنوع است و فضای برنامه کمتر به مسائل سیاسی کشانده می‌شود و تنوع موضوعات اجتماعی و فرهنگی جذابیت برنامه را دوچندان می‌کند و برای من که عاشق برنامه‌های مستند گزارشی هستم، این رغبت را به وجود آورده است که با وجود وقتگیر بودن کار میکس و مونتاژ برنامه، تهیه‌کنندگی آن را به عهده داشته باشم. امیدوارم مردم با شرکت در انتخابات بتوانند سرنوشت خوبی برای خود و کشور رقم بزنند.

زهره زمانی