خوانش خبر با ریتم عقربه‌ها

ویژگی‌های خبر سیما به طور کلی به سه دسته شرایط اجرای خبر (مدت زمان مناسب برای اجرای خبر، استفاده از موسیقی در پخش خبر و بیان خبر مطابق با واقعیت‌های روز) شکل و سبک خبر (استفاده از اصطلاحات عامیانه، داشتن تفاسیر خبری، استفاده از گزارش‌های عامه‌پسند و ملودرام‌های خبری، صدا و تصویر همزمان و ترتیب اخبار بر اساس اهمیتی که دارد) و گوینده خبر (صمیمی‌بودن گوینده، پوشش و لباس مجری، لحن و تن صدای گوینده) تقسیم می‌شود. خبرهایی که از شبکه‌های سیما روی آنتن می‌رود، بر اساس زمان ارائه خبر به مخاطب، تعاریف خاصی دارد: اخبار نیمروزی، اخبار ساعت 19 و اخبار ساعت 21 (شبکه یک)، اخبار جوانه‌ها، ساعت 20 و 30 دقیقه و سراسری (شبکه 2)، اخبار علمی فرهنگی، اخبار 20 و اخبار انگلیسی (شبکه 4)، اخبار تهران، اخبار ایران و جهان (شبکه 5) و خبرهای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، علمی، ورزشی، اجتماعی و عکس خبر که از شبکه خبر به صورت 24 ساعته پخش می‌شود. همان‌گونه که در خبرهای نامبرده به چشم می‌آید، زمان پخش برخی برنامه‌های خبری عنوان برنامه را یدک می‌کشد و بیشتر از این که زمان مناسبی را به خود اختصاص دهد، ساعتی از شبانه‌روز را به نام خود کرده و این گونه است که هرکس بخواهد این خبر را مشاهده کند، باید زمان خود را با زمان پخش خبر هماهنگ کند، اما خبری که برای کودک و نوجوان تدارک دیده شده است، همچون اخبار جوانه‌ها که مخاطب نوجوان خود را باید جلوی تلویزیون بنشاند هم به انتخاب زمان مناسب برای پخش نیاز دارد و هم به مدت زمان کافی و مناسب پخش خبر. اما برنامه خبری همچون اخبار سراسری که شب‌ها از شبکه دو پخش می‌شود، با توجه به این که بخش پایانی آن گفت‌وگو محور است، زمان‌بندی دقیقی برای این گفتمان وجود ندارد. این برنامه از ساعت 10 و 30 دقیقه آغاز می‌شود و تا هر زمان که موضوع گفت‌وگو کشش داشته باشد، ادامه می‌یابد. از آنجا که این بخش خبری به صورت تخصصی به مسائل سیاسی، اقتصادی و اجتماعی می‌پردازد، مخاطب خود را دارد، اما اخبار 77 ثانیه که از شبکه آموزش و لابه‌لای برنامه تلویزیون پخش می‌شود، برخورد دیگری با مقوله زمان می‌کند. ریزخبرهایی که به صورت فشرده و کاربردی در این بخش خبری عنوان می‌شود، درست کارکرد پیام‌های بازرگانی را پیدا کرده است.

این زمان کوتاه و خبرهای جذاب در ذهن مخاطب جاهای خالی بر جا می‌گذارد برای شنیدن ادامه هر کدام از مطالب گفته شده در 77 ثانیه بعدی. اما شبکه خبر که نه محصول عصر تلویزیون کابلی، بلکه مربوط به عصر ماهواره است، برای پر کردن آنتن علاوه بر خبرهای متفاوت به چگونگی پخش خبر نیز اهمیت می‌دهد. به عنوان مثال ساخت گزارش‌های خبری، ملودرام‌های خبری که نه دراماتیک بلکه تماتیک هستند، همچنین گفتمان‌های خبری، ساخت گزارش‌ها، مستندهای گزارشی و... که هر کدام زمان‌بندی خاص خود را می‌طلبد و از کنار هم قرار گرفتن آنها یک زمان‌بندی کلی‌تر به دست می‌آید که ریتم می‌تواند واژه مناسب‌تری برای آن باشد. به عنوان مثال، اگر دو گزارش خبری که درباره دو موضوع تاریخی ساخته‌شده، پشت سر هم قرار بگیرد، ریتم کلی خبرها کند می‌شود و گوش و ذهن مخاطب را آزار می‌دهد و در نهایت این که شناخت زمان مناسب برای پخش خبر و زمان‌بندی مناسب در چگونگی چینش اخبار در کنار هم و ایجاد ریتم مناسب همراه دیگر عوامل ذکر شده می‌تواند یک برنامه خبری را غنی‌تر و محبوب‌تر کند.

مریم رها