دار قالی خراسان را سرپا نگه دارید

فرش خراسان جنوبی با سابقه دیرینه خود به عنوان یکی از کالاهای مهم این منطقه، نقش مهمی در اقتصاد خانواده ایفا کرده و با تنوع نقوش توانسته است نگاه مردم و مسئولان را به سمت خود معطوف کند، هر چند این روزها رنگ و رویی مانند گذشته برخود ندارد، اما هنوز هم می‌شود رد پای آن را در هر کوی و برزنی بویژه در کوچه پس کوچه‌های روستاها مشاهده کرد.

رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و بافندگان فرش دستباف خراسان جنوبی در گفت‌وگو با مهر درباره طرح‌ها و نقوش فرش استان در گذشته و حال می‌گوید: نقوش قدیمی منطقه شامل انواع لچک‌ترنج‌ها، شاه عباسی، بوته، قالب خشتی و... و نقوش قالیچه‌های زمینی عشایر نیز شامل چنار مرغی، تفنگی، ابری، طاووسی، کاشان، پلنگی، گوزنی، کشمیری و انواع سجاده‌ای است. محمدحسن کامیابی با بیان این‌که اکنون 50 هزار بافنده در استان یا به صورت تمام وقت یا پاره وقت و فصلی به قالیبافی مشغول هستند، می‌افزاید: سال گذشته 2000 نفر و نیمه نخست امسال نیز بیش از یکهزار نفر از بافندگان استان از خدمات بیمه تامین اجتماعی بهره‌مند شدند و کمک‌های دولت برای پرداخت تسهیلات به مشاغل خانگی کمک زیادی به پایداری این حرفه در استان کرده است.

وی با اشاره به این‌که فرش دستباف خراسان جنوبی از ظرافت، لطافت، زیبایی، رنگ‌بندی و نقوش اصیلی برخوردار است که تمام دنیا خواستار آن است، تصریح می‌کند: فرش‌هایی که امروزه در دنیا به نام فرش‌های هراتی و با نقوش ماهی هراتی، ریزه‌ماهی و... مشهور است، دست‌بافته‌های این منطقه است.

کامیابی با بیان این‌که 95 درصد فرش دستباف خراسان جنوبی صادراتی است، خاطرنشان می‌کند: این فرش‌ها به 80 کشور دنیا صادر می‌شود.وی البته از کاهش 10 درصدی صادرات فرش استان در نیمه نخست سال 91 در مقایسه با سال قبل نیز خبر می‌دهد و می‌گوید: این کاهش به دلیل تولید کمتر نیست، بلکه برخی کشورهایی که مقصد صادرات بوده‌ تغییر کرده‌اند و اکنون عمده فرش استان به کشورهای امارات، پاکستان و برخی کشورهای اروپایی صادر می‌شود.

رئیس اتحادیه فرش خراسان جنوبی با اشاره به این‌که برای حمایت از فرش و ارتقای کیفیت آن در استان ،چهار طرح زیربنایی در نظر گرفته شده است، عنوان می‌کند: این طرح‌ها مصوبه‌های لازم را از مراجع قانونی دریافت کرده، اما هنوز تامین اعتبار نشده است.

کامیابی راه‌اندازی فروشگاه اینترنتی فرش، ایجاد نمایشگاه دائم فرش، تاسیس آموزشگاه جامع فرش دستباف «حرف» برای انتقال مستقیم تجربیات و راه‌اندازی ایستگاه تهیه و توزیع مواد مرغوب به قیمت تمام شده را چهار طرح مذکور عنوان می‌کند که در سفر دوم رئیس جمهور به استان توسط معاون وزیر مصوب شد.

وی اعتبار مورد نیاز برای اجرای این طرح‌ها را 40 میلیارد ریال اعلام می‌کند و می‌افزاید: بخش خصوصی برای تامین بخشی از هزینه‌های این طرح‌ها اعلام آمادگی کرده است، ولی باید زیرساخت‌ها توسط دولت فراهم شود.

رئیس اتحادیه فرش خراسان جنوبی با اشاره به این‌که امروزه کشورهای افغانستان، پاکستان، هند و نپال رقبای اصلی فرش ایران هستند، می‌گوید: با توجه به این‌که بسیاری از افاغنه در ایران حرفه فرش‌بافی را فرا گرفتند و پس از بازگشت به کشور خود به تولید فرش نامرغوب اقدام کرده‌اند، این موضوع برای فرش ایران بویژه فرش خراسان جنوبی در همسایگی افغانستان، تبدیل به تهدید شده و باید از تمام امکانات برای افزایش ارتقای کیفیت فرش استان و شناساندن فرش مرغوب این منطقه نسبت به تولیدات نامرغوب در بازارهای جهانی بهره برد.

کامیابی با اشاره به این‌که در طول یک سال گذشته قیمت مواد اولیه فرش بین 60 تا 70 درصد افزایش یافته است،‌ می‌افزاید: گرانی مواد اولیه فرش ممکن است باعث آسیب دیدن اصالت فرش این منطقه شود.

متأسفانه با وجود سودآور بودن صنعت فرش، هنرمندان رشته قالیبافی در شرایط بسیار بد محیطی و کاری قرار دارند و با توجه به این‌که بیشتر قالیبافان را زنان و دختران جوان تشکیل می‌دهند، معضلات جسمی و خطرات بهداشتی این صنعت، همچنان پس از گذشت سال‌ها سلامت این افراد و مادران امروز و فردای جامعه را با خطرات فراوانی روبه‌رو کرده است.

کارشناس بهداشت حرفه‌‌ای معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند از رنج شغلی بخشی از قالیبافان در استان خبر می‌دهد و می‌گوید: در سال 89 از مجموع 2953 قالیبافی که در سطح خراسان‌جنوبی معاینه شده‌‌‌اند، 28 درصد از بیماری و عوارض شغلی رنج می‌بردند.

محمد حنفی بجد با اشاره به مشکلات موجود در این حرفه می‌افزاید: ساعات کار طولانی، شرایط نامطلوب محیط کارگاه قالیبافی از نظر روشنایی، تهویه نامطلوب و وضع ارگونومیکی نامناسب بدن و ابزار کار، از جمله مهم‌ترین مشکلات بهداشتی پیش روی این گروه از شاغلان است.