آتش بخاری دامن دانش‌آموزان را گرفت

در این واقعه که دیروز حوالی ساعت هشت صبح اتفاق افتاد، وقتی بخاری چکه‌ای کلاس چهارم، آتش می‌گیرد، سرایدار مدرسه به‌جای آن که دانش‌آموزان را به بیرون کلاس هدایت کند، تلاش می‌کند که بخاری را به بیرون کلاس منتقل کند، اما به یکباره بخاری منفجر می‌شود و همه دانش‌آموزان حاضر در کلاس در میان شعله‌ها گرفتار می‌شوند و تا لحظه تنظیم این گزارش نیز حال جسمی 10 نفر از مصدومان وخیم اعلام شده است.

حال سوال اینجاست با وجود آن که کارشناسان وسایل گرمایشی بارها بر غیراستاندارد بودن بخاری چکه‌ای در مدارس و غیرایمن بودن آن در کلاس‌های درس اتفاق نظر دارند، چرا باید همچنان بخاری‌های غیراستاندارد، مهمان ناخوانده مدارس ایران باشد؟

همین هفته پیش بود که مرتضی رئیسی، معاون عمرانی وزیر آموزش و پرورش در گفت‌وگو با فارس اعلام کرد که دو نوع سیستم گرمایشی شامل «سیستم حرارت مرکزی» و «بخاری نفتی کاربراتوری استاندارد» برای مدارس پیش‌بینی شده است، چرا که این سیستم‌ها متناسب با شرایط مدارس کشور است.

او در گفت‌وگویش تاکید کرده بود که آموزش و پرورش در سال‌های اخیر تلاش کرده است کاری کند که سیستم‌های گرمایشی در همه مدارس استاندارد باشد. به هر حال آینده قابل پیش‌بینی نیست و او پیش‌بینی نمی‌کرد یک هفته بعد بخاری چکه‌ای که او و دیگر مسئولان اعتقاد داشتند، وجود خارجی ندارد، سبب‌ساز فاجعه‌ای شود.

رئیسی همچنین به مردم توضیح داده بود در تعدادی از مدارسی که دارای تراکم جمعیتی بالاست؛ در شهرها و حتی در روستاها و جاهایی که تعداد کلاس قابل‌توجه است، از سامانه حرارت مرکزی استفاده می‌شود. سیستم حرارت مرکزی، که این مسئول به آن اشاره می‌کرد به این معناست که منبع تولید گرما از دسترس دانش‌آموزان دور است که استفاده از سامانه آب گرم یا استفاده از سامانه حرارتی هوای گرم، از جمله آن است.

او گفته بود: «مردم، فرزندانشان را دست ما می‌سپارند و در واقع دانش‌آموزان، امانتی در دست ما هستند؛ به همین دلیل ما ایمن‌ترین سیستمی که در جامعه مهندسی کشور مطرح است، استفاده می‌کنیم که سیستم حرارت مرکزی است.»

او درباره بخاری‌های کاربراتوری هم توضیح داده بود: در مدارسی که امکان اجرای سامانه حرارت مرکزی وجود ندارد یا مدارس یک کلاسه و دو کلاسه، از بخاری‌های نفتی کاربراتوری‌های استاندارد استفاده می‌شود.

وی ادامه داد: استفاده سیستم حرارت مرکزی و بخاری نفتی کاربراتوری استاندارد براساس مقررات ملی ساختمان است.

البته بخاری کاربراتوری که معاون عمرانی وزیر آموزش و پرورش درباره‌شان حرف می‌زد، شبیه بخاری چکه‌ای که در روستای شین‌آباد باعث آتش‌سوزی شده نیست. بخاری‌های کاربراتوری مهر تائید سازمان استاندارد را دارد، اما محمود قدیری، معاون حفاظت و پیشگیری سازمان آتش‌نشانی در گفت‌وگو با جام‌جم تاکید می‌کند که هیچ بخاری چکه‌ای، استاندارد نیست.

انگار آذر، ماه بدشگون دانش‌آموزان روستایی مناطق محروم است. دقیقا در روز چهاردهم آذر سال 85 بود که شعله‌های آتش به اندام نحیف هشت دانش‌آموز دبستانی روستای درودزن استان فارس رحم نکرد و در آن حادثه شش دختر و دو پسر دوم دبستانی، زیبایی چهره‌شان را میان آتش جاگذاشتند.

در حادثه دیروز هم دانش‌آموز دبستان «شین‌آباد» واقع در شهرستان پیرانشهر در تاریخ پانزدهم آذر قربانی بخاری کلاس درس شدند. رسول خضری، نماینده مردم پیرانشهر در مجلس شورای اسلامی درباره تعداد دقیق مصدومان این حادثه به جام‌جم می‌گوید: در این حادثه 31 نفر مجروح شده‌اند که هشت نفر از آنها در شهر پیرانشهر مداوا شده و 29 نفر از مصدومان نیز به بیمارستان‌های شهرهای اطراف مثل نقده و ارومیه اعزام‌شده‌اند و آن‌طور که من اطلاع دارم، هشت نفر از مصدومان دچار سوختگی‌های 50 درصدی شده‌اند که عمده سوختگی‌های آنها نیز سوختگی سر و صورت بوده است.

وی ضمن انتقاد شدید از نحوه مدیریت آموزش و پرورش تصریح می‌کند: از یک طرف می‌بینیم که همین چندوقت قبل حادثه تصادف اتوبوس دانش‌آموزان در کاروان راهیان نور اتفاق افتاد. همچنین بارهاست که مدارس مختلف کشور نیز به دلیل نقص سیستم گرمایشی، از دانش‌آموزان قربانی می‌گیرد. کار نوسازی و تجهیز مدارس هم که به کندی انجام می‌شود و باوجود همه این دلایل معتقدم باید وزیر آموزش و پرورش به خاطر این سوءمدیریتش استعفا بدهد.

خضری با بیان این‌که کجای دنیا 31 نفر را به‌زور در یک کلاس درس جای می‌دهند، خاطرنشان می‌کند: این مدرسه در یک منطقه کوهستانی، سرد و محروم واقع شده است که مدارس این منطقه حداقل برای شش ماه متوالی به وسایل گرمایشی نیاز دارند، اما به جای آن‌که بخاری‌های استاندارد یا پکیجی در مدرسه‌ها وجود داشته باشد، آمده‌اند از یک بخاری نفتی غیراستاندارد استفاده کرده‌اند که آخرش هم دیدیم چگونه با جان و سلامت دانش‌آموزان بازی شد.

یکی از نکات بحث‌برانگیز این حادثه اینجاست که کار گازرسانی به روستای شین‌آباد به پایان رسیده است، اما کار انتقال گاز به همه خانه‌های این مناطق انجام نشده است؛ یعنی در این روستا، تعدادی از خانه‌ها گاز دارد و تعدادی دیگر هم گاز ندارد و دقیقا مدرسه روستا در منطقه‌ای قرار گرفته است که از نعمت گاز محروم است.

درواقع مسئولان گازرسانی به این منطقه به جای آن‌که ابتدا کار گازرسانی به مناطق ضروری چون مدرسه‌ها را شروع کنند، گازرسانی را از خانه‌ها شروع کرده و مدرسه را در اولویت‌های بعدی قرار دهند؛ هر چند که گفته می‌شود اگر بودجه این کار از سوی آموزش و پرورش فراهم می‌شد، امکان گازرسانی به این مدرسه مشکلی نداشت.

از سوی دیگر، درباره تعداد دقیق دانش‌آموزان حاضر در کلاس نیز آمار درستی وجود ندارد، یعنی درحالی که نماینده مردم پیرانشهر از وجود 31 نفر در کلاس درس سخن می‌گوید، اما فرماندار پیرانشهر در گفت‌وگو با جام‌جم اظهار می‌کند: می‌گویند 29 دانش‌آموز در کلاس درس حضور داشته‌اند که پنج نفر از آنها دچار سوختگی حاد شده‌اند و وضع جسمی دو نفر نیز وخیم گزارش شده است؛ طوری که این دو نفر را به بیمارستان تبریز منتقل کردیم.

عروج مجاهدی درباره دلیل گازکشی نشدن مدرسه می‌گوید: ما اعتبار کافی برای گازگشی همه مناطق مسکونی شین‌آباد را نداشتیم و الان به صورت فاز به فاز، کار گازکشی به این منطقه را شروع کرده‌ایم.

این مقام مسئول در پاسخ به این پرسش که چرا از بخاری‌های غیراستاندارد در این مدارس استفاده شده است، می‌گوید: ببینید ما همه امکانات موجود در شهر را برای مداوای مصدومان بسیج کرده‌ایم و این‌که چرا از بخاری غیراستاندارد در مدرسه استفاده شده است، باید از مسئولان آموزش و پرورش بپرسید.

البته در حادثه مدرسه روستای سفیلان در استان چهارمحال بختیاری نیز که در آن 13 دانش‌آموز بر اثر نقص ایمنی بخاری دچار سوختگی شدند و حتی معلم مدرسه نیز در آن آتش‌سوزی فوت کرد، بارها از مسئولان آموزش و پرورش درباره دلایل ناایمن بودن بخاری‌های مدارس سوال پرسیده شد، اما هیچ‌کدام از پاسخ‌ها و توجیه‌های مسئولان نتوانست مانعی برای تکرار این حادثه در روستای شین‌آباد شود.

در حالی پیگیری‌های مکرر خبرنگار جام‌جم برای گفت‌وگو با سخنگوی وزارت آموزش و پرورش بی‌جواب ماند که همچنان ابهام‌های زیادی درباره این سانحه وجود دارد.

به‌طور مثال، مطابق بخشنامه‌ای که در سال 89 از سوی وزارت آموزش و پرورش به اداره‌های کل آموزش و پرورش استان‌ها صادر شده، استفاده مدارس از وسایل گرمایشی غیراستاندارد ممنوع است، اما هم‌اکنون شاهد هستیم که در بسیاری از مدارس مناطق محروم کشور از بخاری‌های غیراستاندارد استفاده می‌شود.

همچنین در این بخشنامه ذکر شده که استفاده از بخاری نفتی کاربراتوری مجاز است، اما عمده آتش‌سوزی‌های مدارس مناطق محروم، بر اثر استفاده از بخاری‌های چکه‌ای اتفاق می‌افتد و در حقیقت اگر بخواهیم واقع‌بینانه به شرایط فعلی نگاه کنیم، اصلا بعید نیست که باز هم در پاییزی دیگر، سانحه‌ای مشابه تکرار شود.