حمام تاریخی وکیل اردبیل تغییر کاربری می‌دهد

اردبیل به دلیل قدمت تاریخی و به عنوان خاستگاه و در برهه‌ای پایتخت صفویان و همچنین با قرار گرفتن در مسیر جاده ابریشم، آثار ارزشمندی را در خود جای داده که حمام‌های قدیمی با برخورداری از هنر معماری و نقاشی ایرانی اسلامی از آن جمله است.

از بین این حمام‌های تاریخی، حمام وکیل به دلیل قدمت، ویژگی‌های معماری، تاریخی و حتی اجتماعی ازجمله آثار قابل توجهی است که اگرچه تاریخ ساخت آن مشخص نیست، اما پیشینه این اثر بنا به تاکید سیدجمال ترابی طباطبایی در جلد دوم کتاب «آثار باستانی آذربایجان» به دوره صفویه برمی‌گردد، اما هم‌اکنون قرار است با مشارکت وراث شخصی، سرمایه‌گذار بخش خصوصی، اداره اوقاف و امور خیریه و شهرداری اردبیل به پاساژ دو طبقه تغییر شکل دهد و از آنجا که بخش‌هایی از این بنای تاریخی حدود 150 سال پیش وقف شده و متعلق به اوقاف و امور خیریه اردبیل است، در طرح پیشنهادی تجاری، برای این نهاد نیز واگذاری سفره‌خانه در مرکز پاساژ به عنوان سهم وقف در نظر گرفته شده است.

با این همه و در حالی که خبرگزاری‌ها و تصاویر ارسالی آنها خبر از تخریب این اثر تاریخی می‌دهد، مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان اردبیل معتقد است: این بنا فقط قرار است تغییر کاربری دهد و نه این که تخریب شود.

بهروز ندائی در گفت‌وگو با جام‌جم می‌گوید: طی بازدیدی که شخصا از محل مورد نظر داشتم، شاهد نخاله‌برداری از اطراف حمام بودم و هیچ تخریبی در کار نبود.

وی با بیان این که جای هیچ ‌گونه نگرانی در باب تخریب این حمام تاریخی وجود ندارد، می‌افزاید: آنچه اکنون در مورد این حمام صورت می‌گیرد تغییر کاربری آن به یک پاساژ و مرکز تجاری است و این منافاتی با اهداف سازمان ندارد؛ چرا که تغییر کاربری آثار تاریخی ازجمله اختیارات میراث فرهنگی است. ندائی تاکید می‌کند: تغییر کاربری بنا بی‌شک با حفظ معماری آن صورت خواهد گرفت.

وی با بیان این که این حمام حدود 50 سال بلاتکلیف به حال خود رها شده بود، یادآور می‌شود: این بنا وراث زیادی دارد که تاکنون حاضر به سرمایه‌گذاری و مرمت آن نبودند، ولی اکنون با ورود بخش خصوصی که حاضر به سرمایه‌گذاری شده میراث فرهنگی نیز به منظور احیای آثار تاریخی از این گونه سرمایه‌گذاری‌ها حمایت می‌کند.

این حمام که تا سال 1361 فعال بود، چندین ورودی دارد که ورودی اصلی آن به یکی از هشتی‌های بزرگ بازار تاریخی اردبیل موسوم به «گنبد بزرگ» راه دارد که هم‌اکنون مسدود است، اما ورودی دیگر آن که تا اواخر فعالیتش باز بود، از سمت خیابان امام خمینی(ره) و میدان امام حسین(ع) «تازه میدان» باز می‌شد که هم‌اکنون به صورت کامل تخریب شده است.

قسمت‌های مختلف حمام وکیل اردبیل از جمله رختکن و گرمخانه و قسمت‌های اصلی آن هر دو محوطه‌هایی هشت ضلعی است که در گذشته نه چندان دور با گنبدی‌های ضربی پوشانده شده بود.

سقف داخلی گنبد گرمخانه که قسمتی از آن از گذشته باقی‌مانده است، دارای چهار پنجره نورگیر در بالای هشتی‌ها و همچنین نورگیر وسط راس گنبد بوده است. گچبری‌های دیوار پایین این گنبد نیز شبیه تار عنکبوتی و چهار جانب اصلی آن را خزینه و سه خلوتی که یکی از آنها به محوطه دوش‌های جدید می‌رسید، تشکیل می‌داد.

در سال 1306 شهردار وقت اردبیل، آقاخان حبیبی به منظور ایجاد خیابانی که هم‌اکنون خیابان اصلی اردبیل محسوب می‌شود، قسمت‌هایی از حمام وکیل ازجمله نصف چارحوض و تمام گرمخانه سابق را تخریب کرد.

پس از اجرای طرح خیابان‌کشی، معمار جدید این بنا به​نام رستمعلی، برادر حاج شعبانعلی معمار معروف زنجانی، ضمن تخریب باقیمانده چارحوض سابق، هشتی رختکن را بنا می‌کند که دارای حوض بزرگی بوده است.