نخل‌برداری یزد در راه ثبت جهانی

بهرام رضایی با بیان این که اکنون پرونده این آیین در حال تکمیل شدن و طی کردن مراحل قانونی است به جام‌جم می‌گوید: نخل‌برداری یکی از آیین‌ها و سنت‌های منحصر به فرد یزد است که در کنار سایر شیوه‌های عزاداری به عنوان شیوه‌ای دیرپا و فراگیر، قرن‌هاست که در این دیار رواج دارد. به گفته وی، نخل‌برداری که نمادی از تشییع پیکر حضرت امام حسین(ع) است، به‌عنوان فراز و نقطه اوج عزاداری روز عاشورا و در ساعات اولیه عصر عاشورا صورت می‌گیرد.

این مسئول گردشگری یزد به آیین عزاداری اباعبدالله‌الحسین(ع) در روز 13 محرم نیز اشاره می‌کند و می‌گوید: این آیین به صورت ویژه در استان برگزار می‌شود.

به گفته رضایی، براساس این آیین و طبق یک سنت دیرینه که پیشینه آن به 70 سال قبل می‌رسد، در برخی مناطق استان، عده‌ای با تشکیل هیاتی با عنوان بنی‌اسد در حالی که لباس سیاه و عربی بر تن دارند، با در دست داشتن بیل، کلنگ و ریختن مقداری کاه بر سر به یاد مظلومیت شهیدان صحرای کربلا عزاداری می‌کنند.وی یادآور می‌شود: آیین‌های سوگواری روز 13محرم در استان یزد با نخل‌برداری همراه است و پختن آش و غذای نذری و توزیع میان عزاداران از دیگر برنامه‌های این روز است.

نخل به عنوان تابوت امام حسین(ع) شناخته می‌شود که چوب بستی عظیم به شکل برگ درخت است، اما شباهتی به برگ درخت خرما ندارد. در ایام محرم سراسر نخل را با پارچه سیاهپوش و از آن صدها شمشیر، قمه و خنجر برهنه آویزان می‌کنند. این نخل تزئینات دیگری نظیر آینه، میوه، پولک‌های مختلف، منگوله‌های تزئینی و دستمال‌های ابریشمی رنگی نیز دارد که در دو طرف نخل بسته می‌شود.

در دهه اول محرم یا در دهه آخر صفر، نخل توسط مردم عزادار مانند کشتی به حرکت در می‌آید و سه دور گرد میدان نخل می‌چرخد و آنگاه آرام آرام به درون آشیانه خود بازمی‌گردد. مراسم نخل‌برداری در بسیاری از شهرهای یزد مختص روز عاشوراست و در روزهای دیگر نخل‌برداری انجام نمی‌شود. این مراسم هر سال با روضه‌خوانی، سینه‌زنی، عزاداری، پخش نذری، ذبح قربانی و دود کردن اسفند همراه است و در شهرستان‌هایی نظیر تفت و اشکذر با شکوه و عظمت خاصی برگزار می‌شود.