ساماندهی پرداخت‌های الکترونیک سیار

براساس اظهارات دبیرکل بانک مرکزی محور اصلی این سامانه برپایه عملکرد کیف پول الکترونیکی (کیپا)‌ خواهد بود.

محمود احمدی در همین رابطه گزارش میزان پول نقد تبدیل‌شده به شارژ کیپا، تهیه و به‌روزرسانی استاندارد تجهیزات و سیستم‌های مرتبط با کیپا، صحت‌سنجی تراکنش‌های دریافتی و اعمال کنترل‌های کشف تقلب نظیر مسدود کردن حساب کیف پول را از محورهای اصلی سامانه سپاس عنوان کرد، وی در توضیح کیف پول گفت:‌ کیف پول الکترونیک، به هر ابزار پولی مبتنی بر فناوری گفته می‌شود که به مردم و کسب و کارها امکان می‌دهد تا مبادلات با مبالغ خرد را با استفاده از سازوکار پردازش الکترونیک برون خطی به لحاظ اتصال به زیرساخت بانکی انجام دهند. در آیین‌نامه مربوط مولفه‌های مشخص‌کننده نقش تمامی بازیگران شامل: نوع پول، نحوه تسویه، صادرکننده، فروشنده، پذیرنده، مشتری و نهادهای نظارتی و مقرراتی روشن شده است.

دبیرکل بانک مرکزی درخصوص زمان‌بندی پروژه گفت: حدود شش ماه برای راه‌اندازی فاز نخست سپاس، پیش‌بینی شده است. همچنین در راستای سرعت بخشیدن به فرآیند عملیاتی شدن سامانه، جلسات تخصصی با برخی بازیگران مهم این حوزه نظیر اپراتورهای تلفن همراه (همراه اول و ایرانسل) برگزار شده و زیرساخت‌های لازم برای همکاری‌های نهادهای مربوط در حال شکل‌گیری است.

احمدی درخصوص ارتباط سپاس با سامانه‌های شتاب و شاپرک گفت: درخصوص ارتباط با شبکه شاپرک، به لحاظ این که هر دو سامانه جایگاه مشابهی در پرداخت الکترونیک دارد و هر کدام متولی ساماندهی طیف خاصی از روش‌های پرداخت است، جایگاهی به لحاظ تقدم و تاخر بین آنان وجود ندارد و تنها تعاملات متصور، استفاده از مراجع یکسان اطلاعات، حساب‌های بانکی یا استفاده مشترک از شبکه پذیرندگی است و از دید ساختار ارتباطات، الزامی به ارتباط مستقیم بین این دو سامانه وجود ندارد.

در مورد شبکه شتاب، موضوع کاملا متفاوت است و بررسی عمیق‌تری نیاز دارد. شبکه شتاب به عنوان یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های موجود بین بانکی کشور عملا ارتباط سپاس را با شبکه بانکی فراهم می‌سازد.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا داشتن حساب بانکی توسط مشتری از الزامات پیوستن به سپاس است، گفت: روش‌های مختلفی برای پرداخت همراه وجود دارد: از نظر محل قرارگیری مبلغ، پرداخت‌های همراه را می‌توان به دو دسته اصلی برخط و برون‌خط تقسیم‌بندی کرد که در روش دوم، ارتباطی بین دستگاه دریافت‌کننده مبلغ از مشتری و سامانه مرکزی، در لحظه انجام خرید وجود ندارد. در نتیجه، کیف پول الکترونیک باید در ابزار در دست مشتری (تلفن همراه یا کارت) موجود باشد. پرداخت از طریق کارت‌های مترو و سایر کارت‌های شهروندی نیز در این دسته‌بندی قرار می‌گیرد. پرداخت لزوما از طریق حساب‌های بانکی صورت نمی‌گیرد بلکه از طریق ابزارهایی انجام می‌شود که برای شارژ و دشارژ حداقل به یک حساب بانکی متصل است.

در روش پرداخت برخط، در لحظه انجام خرید بین ابزار مشتری و سامانه مرکزی ارتباط وجود دارد که به دلیل وجود این امکان، مبلغ خرید می‌تواند از حساب بانکی مشتری کسر گردد. البته الزامی در این موضوع نیست و این مبلغ کماکان می‌تواند در ابزار خرید مشتری ثبت شده باشد یا در حساب واسط دیگری قرار گیرد.