آفت در جان انارستان‌های کرمان

همه ساله با آغاز فصل برداشت انار در اواخر مهر و عرضه آن به بازار، انارهای درشت و شیرین چترود با دانه‌های سرخ خود در میوه‌فروشی‌های استان کرمان خودنمایی می‌کرد، اما متاسفانه طی چند ساله اخیر به دلیل کاهش بارش نزولات جوی و خشکسالی شدید در شمال استان کرمان، همانند دیگر محصولات باغی همچون پسته، انارستان‌های چترود نیز تحت تاثیر خشکسالی و کم‌آبی قرار گرفته و هر سال تعداد بیشتری از آنها خشکیده و از بین می‌رود.

با خشک شدن باغ​های سرسبز انار چترود چوب درختان آنها یا برای پخت نان در تنورها سوزانده می‌شود یا به دلیل مشکلات مالی باغداران و نبود آب برای آبیاری واحیای دوباره باغ های انار، آنها به حال خود رها شده و باغی با درختان خشک شده انار را تشکیل داده‌اند.

اکنون باغداران چترودی با آه و حسرت به باقی مانده درختان اناری می‌نگرند که آنها نیز به دلیل کم‌آبی دیگر شادابی و سرسبزی گذشته را ندارند.

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان کرمان در گفت‌وگو با جام‌جم با اشاره به این‌که بخش چترود بیشترین سطح زیرکشت باغ های انار را در کرمان به خود اختصاص داده است می‌گوید: در حال حاضر حدود 300 هکتار باغ انار در چترود وجود دارد که بخشی از آنها خشک شده و بخشی دیگر نیز در حال خشک‌شدن است .

بیژن افضلی با اشاره به این‌که کیفیت خاص و بازار پسندی انار چترود آن را منحصر به فرد کرده است می‌افزاید: اگر چه در منطقه سیرچ در نزدیکی شهر کرمان نیز باغ های انار بسیاری وجود دارد، اما انار چترود مشتریان خاص خود را دارد.

وی با بیان این‌که آبیاری باغات انار چترود از منابع آب‌های سطحی منطقه صورت می‌گیرد می‌گوید: متاسفانه خشکسالی‌های چند سال اخیر باعث شده که میزان آب‌های سطحی منطقه بشدت کاهش یافته و بسیاری از باغ های انار چترود به دلیل نبود آب برای آبیاری خشک شوند اما با این وجود هنوز انار چترود از کیفیت و سطح بالایی برخوردار است و بیش از 80 درصد انارهای آن شیرین است.

بیژن افضلی با اشاره به این‌که براساس برآوردهای صورت گرفته امسال حداقل 3000 تن انار از باغ‌های چترود برداشت می‌شود می‌افزاید: به دلیل خشکسالی میزان برداشت انار در چترود نسبت به پنج سال قبل حدود 40 درصد کاهش یافته و باغ های باقی مانده انار دیگرآن شادابی و محصول دهی سال‌های قبل را ندارد.

مدیر جهاد کشاورزی شهرستان کرمان از برنامه‌های حمایتی این سازمان از باغداران چترودی برای احیای دوباره باغ‌های انار خبر می‌دهد و می‌گوید: سازمان جهاد کشاورزی در جهت حمایت از انارداران چترودی برای اصلاح و بازسازی باغ‌های انار به ازای هر هکتار باغ حدود سه میلیون تومان تسهیلات بانکی با سود هفت درصد و بازپرداخت شش تا هفت ساله اعطا می‌کند. وی می‌افزاید: این سازمان برای اجرای سیستم‌های آبیاری تحت فشار در باغ​های انار چترود سه میلیون تومان تسهیلات بلاعوض به باغداران متقاضی پرداخت می‌کند.

کرم گلوگاه آفتی خطرناک است که همواره در باغ‌های انار وجود داشته است،اما پس از خشکسالی و ضعیف‌شدن درختان انار، شیوع آن در انارستان‌های چترود گسترش یافته و انارهای سرخ و شیرین را از درون می‌خورد و فاسد می‌کند. این آفت باعث می‌شود بر خلاف ظاهر سرخ و شاداب انار، درون آن دچار کرم خوردگی و سیاهی شود.

آفتی که مدیر جهاد کشاورزی شهرستان کرمان می‌گوید در تمامی باغات انارچترود شیوع پیدا کرده است و مبارزه با آن از طریق سمپاشی درختان انار امکان پذیر نبوده و مبارزه بیولوژیک و مکانیکی تنها راه مقابله با آن است.

بیژن افضلی با اشاره به این‌که آفت هنگام تبدیل گل انار به میوه، درون آن تخم می‌گذارد و پس از تبدیل گل انار به میوه این آفت به صورت کرم درون انار باقی می‌ماند تا آن را از درون فاسد کند، می‌افزاید: به دلیل وجود داشتن کرم گلوگاه در درون میوه انار، این آفت با سمپاشی از بین نمی‌رود، به همین دلیل سازمان جهاد کشاورزی شهرستان کرمان کلاس‌های متعددی را برای آموزش راهکارهای مبارزه مکانیکی و بیولوژیکی با این آفت برای انار داران چترودی برگزار کرده و از آنها خواسته‌ایم انار‌های آفت زده را در درون آتش بسوزانند تا از سرایت کرم گلوگاه به دیگر درختان انار جلوگیری شود.

وی می‌افزاید: برگزاری این کلاس‌های آموزشی و توصیه‌های کارشناسان جهاد کشاورزی باعث شده که امسال نسبت به سال‌های قبل حدود 70 در صد شیوع آفت کرم گلوگاه کاهش یابد.

طی چند سال گذشته در حالی انارستان‌های چترود همانند دیگر باغ های شمال استان کرمان به دلیل خشکسالی خشکیده و برای همیشه از بین رفته است که تنها راهکار اصلی رفع معضل کم‌آبی این منطقه اجرای طرح‌های انتقال آب به شمال استان کرمان است. طرح‌هایی که نزدیک به دو دهه است برای رفع معضل خشکسالی شمال استان کرمان مطرح و هنوز اجرایی نشده‌است.

کشاورزی خشکیده و تشنه شمال استان کرمان چند سال است در عطش آبی به سر می‌برد که قرار است بر اساس یک طرح از سرشاخه‌های کوه‌های زاگرس در استان چهار محال و بختیاری و بر اساس طرح جدید دیگری از دریای خزر به شمال استان کرمان انتقال یابد؛ اما به نظر می‌رسد تا آن زمان که این آب به شمال استان کرمان برسد، دیگر کمتر اثری از باغ‌های حاصلخیز پسته و انارستان‌های چترود با یاقوت‌های سرخشان باقی مانده باشد.

حکمت قاسم‌خانی - جام‌جم کرمان