جهانی شدن تئاتر کودک با پفک و آهنگ‌های شش و هشت

به گزارش خبرنگار ما، در این نشست که با حضور قادر آشنا، مدیرکل مرکز هنرهای نمایشی و شهرام کرمی، دبیر جشنواره تئاتر کودک و نوجوان برگزار شد، توضیحاتی درباره شیوه برگزاری و برنامه‌های باسابقه‌ترین جشنواره تئاتر کودک و نوجوان در کشورمان ارائه شد.

ثبت جهانی تئاتر کودک و نوجوان در استیج جهانی تئاتر هم یکی از خبرها بود که درباره دلایل انجام آن گفته شد که از این به بعد تلاش‌ها معطوف به این خواهد بود که ارتباط خوبی میان اهالی تئاتر کودک و نوجوان در ایران و دیگر کشورها برقرار شود.

این اتفاق در حالی است که حسن دادشکر، کارگردان پیشکسوت عرصه تئاتر کودک و نوجوان از وضعیت این هنر در کشورمان ناراضی است و رشد این هنر را نیازمند رعایت مواردی دانست که مسئولان آنها را خواسته یا ناخواسته نادیده گرفته‌اند. او در توضیح این موضوع به جام‌جم گفت: تئاتر امروز ما یک مشکل و دو مشکل ندارد! در حال حاضر با کمبود بودجه، سالن و امکانات هم روبه‌رو هستیم که این مشکل انجام کار حرفه‌ای را برای هنرمندان دشوار می‌کند.

او افزود: مشکل اصلی کل تئاتر کشور چه در عرصه کودک و نوجوان و چه بزرگسال مسأله عرضه و تقاضاست. در حال حاضر تولیدکنندگان تئاتر زیاد هستند و بازاری برای کار کردن آنها وجود ندارد، دادشکر ادامه داد: تئاتر کودک و نوجوان از سال 1349 در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان آغاز شد. اما سرمایه‌گذاری خوبی برای این کار در کشور نشد و نهالی بود که از همان ابتدا عقیم ماند و در سیاست‌های فرهنگی دولت دیده نشد. تا زمانی هم که دولت به نقش گسترده تئاتر و تاثیر آن بر جامعه پی نبرد اوضاع به همین منوال خواهد بود. مسئولان فراموش کرده اند که تئاتر هنر اندیشه و حامل تفکر است.

این کارگردان تئاتر در ادامه به بررسی نقش مخاطب در تئاتر پرداخته و اظهار کرد: مخاطب معضل دیگر ماست که خیلی هم بزرگ است. در عرصه تئاتر کودک این تهیه‌کننده است که دنبال مخاطب می‌دود و سعی می‌کند سالن تئاتر را پر کند. از طرف دیگر ما مخاطب کودک را خیلی آسان‌پسند و سطحی بار آورده و سلیقه‌اش را سطح پایین نگه داشته‌ایم. در نمایش‌های کودک و نوجوان که اجرا می‌شود، بازیگران از تماشاگران می‌خواهند پفک بخورند و دست بزنند. آهنگ‌های شش و هشت هم پایشان به تئاتر کودک باز شده است.

دادشکر درباره علل بروز این اتفاق در تئاتر کودک و نوجوان گفت: تئاتر کودک و نوجوان افراد خوش فکر زیاد دارد، اما بازار و شرایط کار در آن فراهم نیست، چون بودجه کافی برایش در نظر گرفته نمی‌شود. بگذارید رک بگویم تئاتر کودک و نوجوان بودجه ندارد و به همین خاطر ویترینی شده است.

این کارگردان درباره نقش جشنواره‌ها هم ‌افزود: تئاتر کودک و نوجوان به یمن وجود جشنواره‌ها سر پا مانده است. اگر همین جشنواره‌ها نباشند با یک تلنگر کوچک فرو می‌ریزد. چون هیچ کار زیرساختی و زیربنایی برای آن انجام نشده و پایه‌هایش سست است.

او گفت: مطمئن هستم همه آنهایی هم که می‌گویند این تئاتر موقعیت خوبی دارد خودشان می‌دانند اگر جشنواره‌ها نباشد چه اتفاقی خواهد افتاد. من 40 سال کار حرفه‌ای کرده‌ام نمی‌توانم خودم را گول بزنم واقعیت این است که هنر ویترینی نمی‌تواند برای کودک و نوجوان حامل اندیشه باشد و هیچ دردی از ما دوا نمی‌کند.

این کارگردان در پایان سخنانش درباره این که جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان ثبت جهانی شده است، اظهار کرد: این که تئاتر جهانی بشود یا نشود دردی از تئاتر ما دوا نمی‌کند. ما نیاز به برنامه در عرصه تئاتر داریم و در غیر این‌صورت کل تئاتر کشور زمین می‌خورد.

اما شهرام کرمی، دبیر جشنواره تئاتر کودک و نوجوان روز گذشته خبر دیگری را هم اعلام کرد؛ تفکیک تئاتر کودک و نوجوان در این جشنواره هم از جمله مواردی است که برای نخستین بار در این جشنواره انجام می‌شود. او در این باره گفت: جداسازی تئاترهای کودک و نوجوان یکی از نیازهای مهم تئاتر کشورمان است که در این دوره از جشنواره به آن توجه کرده‌ایم و امیدوارم بتوانیم این تعریف را در تئاتر کشورمان نهادینه کنیم.

کرمی همچنین تاکید کرد: بهتر است شرایط به سمتی برود که از سال آینده تئاتر مهدکودکی را هم به بخش‌های این جشنواره اضافه کنیم. چون تئاتر خردسال و مهدکودکی یک بخش جدا از کودک است و کودک هم از نوجوان متمایز است.

داوود کیانیان، هنرمند نمایشنامه‌نویس درباره این موضوع به جام‌جم گفت: شرایط تئاتر کشورمان مشکلات زیادی دارد، این مشکلات محدود به تئاتر کودک و هنرمندان این عرصه نیست و فعالان تئاتر بزرگسالان هم با مشکلات بسیاری مواجه هستند.

او افزود: به نظر من ما هنرمندان در هر شرایطی باید روی پای خودمان بایستیم و شرایط را مساعد کنیم. اگر بخواهیم منتظر بمانیم که شرایط رو به راه شود باید تئاتر را رها کنیم.

کیانیان ادامه داد: در تئاتر کودک و نوجوان اتفاقی در حال رخ دادن است که من را امیدوار کرده است. سال‌ها بود از مسئولان تقاضا می‌کردم که تئاتر کودک و نوجوان را از هم تفکیک کنند و این اتفاق رخ نمی‌داد. اما تا جایی که می‌دانم در این دوره از جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان این اتفاق افتاده و فضا را برای این فراهم خواهد کرد که این اتفاق در سراسر کشور بیفتد.

او در پاسخ به این سوال که آیا تئاتر کشورمان برای انجام چنین تفکیک‌هایی پتانسیل لازم را دارد، اظهار کرد: در این زمینه هنرمندان بسیار خوبی داریم که می‌توانند در این عرصه فعالیت مطلوبی داشته باشند. اما بهتر است مسئولان به فکر ساخت سالن‌های تازه باشند و تئاتر این گروه سنی را دریابند.

هنرمندان تئاتر کودک و نوجوان در کشور ما شناگران خوبی هستند اما چه می‌توان کرد که آبی وجود ندارد که در آن شنا کنند. البته او هم درباره ثبت جهانی جشنواره تئاتر کودک و نوجوان گفت: اقدام خوبی است به شرط آن که به محض مواجهه با دیگر کشورها دچار خود باختگی نشویم و حواسمان باشد که تنها از تکنیک‌های آنها بهره ببریم.

نوزدهمین جشنواره تئاتر کودک و نوجوان همدان از امروز همزمان با روز جهانی کودک آغاز به کار می‌کند و تا 22 مهرادامه خواهد داشت.

این جشنواره در 7 سالن شهر همدان و 8 شهر استان و در 7 بخش مسابقه تئاتر کودک، مسابقه تئاتر نوجوان، مسابقه نمایشنامه‌نویسی کودک و نوجوان، مسابقه تئاتر خیابانی، تئاتر بین‌الملل، بخش تولیدات ویژه و نشست‌ها و کارگاه‌های آموزشی برگزار می‌شود.

نمایشگاه ویژه عروسک‌ها و تئاتر کودک و نوجوان نیز در جشنواره برگزار می‌شود. در اختتامیه این جشنواره نیز از بهرام شاه‌محمدلو، هنرمند با سابقه تئاتر کودک و نوجوان قدردانی خواهد شد.

زینب مرتضایی فرد / گروه فرهنگ و هنر