دورخیز اردوغان برای ریاست‌جمهوری

طبق قانون اساسی ترکیه رئیس‌جمهور باید از همه مسئولیت‌های حزبی خود صرف‌نظر کرده باشد. تاکنون رقیبی برای اردوغان معرفی نشده است. براساس تصمیمات و آیین‌‌نامه داخلی حزب، این آخرین دوره‌ای است که اردوغان می‌تواند ریاست حزب را بر عهده داشته باشد. مدت نخست‌وزیری در این دوره نیز می‌تواند بسیار کوتاه باشد، چرا که تا انتخابات ریاست‌جمهوری در سال ۲۰۱۴ اردوغان باید با عبدالله گل، رئیس‌جمهور فعلی ترکیه نیز به توافق برسد. هنوز مشخص نیست که آیا عبدالله گل حاضر به رقابت مستقیم با دوست قدیمی خود خواهد بود یا خیر. طبق قانون این کشور، رئیس‌جمهور با رای مستقیم شهروندان انتخاب می‌شود. این در حالی است که آخرین نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد عبدالله گل از اردوغان پیشی دارد. یکی دیگر از اقدامات مهم کنگره حزب عدالت و توسعه، جوانگرایی در حزب است. بسیاری از نمایندگان این حزب در پارلمان ترکیه نمی‌توانند در انتخابات آتی پارلمان شرکت کنند.

در خبرها آمده بود که شمار زیادی ازشخصیت‌های خارجی به کنگره حزب توسعه و عدالت دعوت شده بودند. گرهارد شرودو صدراعظم پیشین آلمان، از جمله اشخاصی بود که در کنگره حزب عدالت و توسعه به‌عنوان مهمان حضور داشت. خالد مشعل رئیس دفتر سیاسی حماس، محمد مرسی رئیس‌جمهور مصر و مسعود بارزانی رئیس اقلیم کردستان عراق نیز از جمله مدعوین بودند. قرار بود خالد مشعل برای اولین بار در این کنگره سخنرانی کند.

اردوغان برای تصدی مقام ریاست‌جمهوری نیاز به پشتیبانی حزب خود دارد، اما حزب عدالت و توسعه مایل است در صورت پیروزی اردوغان در انتخابات ریاست‌جمهوری، جانشینی شایسته برای وی در حزب و در کاخ نخست‌وزیری بیابد. حزب عدالت و توسعه ترکیه به‌عنوان حزبی اسلامگرا و میانه‌رو شانس زیادی دارد تا دوباره در انتخابات آتی ترکیه نیرومندترین فراکسیون را در پارلمان این کشور تشکیل دهد. این حزب در آخرین انتخابات حدود ۵۰ درصد آرا را از آن خود کرد. یکی از افرادی که بیشترین شانس را برای جانشینی اردوغان دارد، نومان کورتولموس، کارشناس اقتصادی خواهد بود. کورتولموس در ماه آگوست به حزب عدالت و توسعه پیوست و به‌دلیل نزدیکی به اردوغان بسرعت اعتباری برای خود در حزب پیدا کرد. کورتولموس یکی از افراد مورد اعتماد اردوغان به شمار می‌‌آید و هر دو از همکاران سابق نجم‌الدین اربکان، نخست‌وزیر اسلامگرای پیشین ترکیه به شمار می‌آیند.

کورتولموس بر خلاف اردوغان خویی آرام دارد و کارشناس اقتصادی به شمار می‌آید. یکی از دلایل موفقیت حزب عدالت و توسعه در میان رای‌دهندگان نیز سیاست‌های اقتصادی این حزب بوده که البته تاکنون تحت رهبری اردوغان محقق شده است. اما به‌رغم نظر مساعد اردوغان به کورتولموس، به نظر می‌رسد همه اعضای حزب با این گزینه موافق نباشند. علی باباجان، وزیر پیشین اقتصاد ترکیه، یکی دیگر از جانشینان احتمالی اردوغان به حساب می‌آید. وی یکی از بانیان اعتلای اقتصادی ترکیه محسوب می‌شود.

در صورتی که اردوغان در سال ۲۰۱۴ موفق به پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری شود و همزمان فرد مورد اعتمادی را به عنوان جانشین خود در حزب پیدا کند، یکی از آرزوهای وی به واقعیت بدل خواهد شد. یکی از یاران نخست‌وزیر ترکیه به تازگی گفته بود اردوغان مایل است در سال ۲۰۲۳ یعنی در یکصدمین سال تاسیس جمهوری ترکیه، به عنوان رئیس‌جمهوری این کشور در راس قدرت باشد. این به آن معنی است که اردوغان باید در دو دوره آینده انتخابات ریاست جمهوری پیروز شود. هر دوره ریاست جمهوری در ترکیه پنج سال است.

اردوغان برای تحقق اهداف خود تصمیم دارد از کنگره حزبی سود جوید و سیاست جدیدی را در برخورد با مشکل کردها و حزب کارگران کردستان ترکیه (پ‌.ک‌.ک) ارائه دهد. چگونگی برخورد با کردها مهم‌ترین مشکل داخلی در ترکیه به شمار می‌آید. بر اساس گزارش رسانه‌های ترکیه، اردوغان مایل است گفت‌وگو با حزب پ‌.ک‌.ک را از سر بگیرد. حتی صحبت از این می‌شود که عبدالله اوجالان، رهبر زندانی حزب پ‌.ک‌.ک در مذاکرات آتی شرکت خواهد داشت. اردوغان در‌باره مذاکره با کردها می‌گوید: «ملاقات در رابطه با ایمرالی باید دوباره آغاز شود.» این جمله نامفهوم اردوغان به‌دلیل پرهیز وی از آوردن نام اوجالان صورت گرفته است. ایمرالی نام جزیره‌ای است که اوجالان در آنجا در زندان به سر می‌برد. نخست‌وزیر ترکیه شرط مذاکره با مخالفان کرد را دوری از خشونت و طرد اقدامات مسلحانه از سوی حزب پ‌.ک‌.ک خوانده است.

اردوغان دیروز در سخنرانی در مراسم افتتاح این کنگره تصریح کرد که دوران کودتاهای نظامی در ترکیه به پایان رسیده است. وی همچنین ترکیه را الگویی برای دیگر کشورهای منطقه دانست.