خاطرات دکتر علی لاریجانی - قسمت 21
یکشنبه 24 بهمن ماه 1372
امروز با آرامش خاطر زیادی در محل کارم وزارت ارشاد حاضر شدم. جدای از این که مشکل
تعارض کار و نگرانی های منزل حل شده ، خواب همسرم هم به من قوت قلبی داد.
تا ان شاءالله بتوانم با استمداد از روح شهید مطهری و علامه طباطبایی ، در صداوسیما کمکی به فرهنگ دینی کشور بکنم.
دوستان وزارت ارشاد مرتب تماس می گرفتند و با ناراحتی این موضوع را سوال می کردند و نظر خود را می دادند.
امروز مقام رهبری طی حکمی ، مسوولیت صداوسیما را به اینجانب محول کردند. ایشان ضمن این که با بزرگواری ، مرا شرمنده خود کردند، خط مشی آینده صداوسیما را نیز به طور دقیق ابلاغ نمودند.
ضمنا در این حکم، کار شورای سیاستگذاری را خاتمه یافته اعلام کردند و دولت و مجلس را به همکاری در توسعه کار صداوسیما فراخواندند.(1)
ساعت 4 به جلسه هیات دولت رفتم. براساس مصوبه هیات دولت ، ورود دوربین و دستگاه ویدئو آزاد شد; اشتباهی که تصحیح می شد. قبلا وزارت ارشاد مانع بود و من از مدتها پیش این موضوع را از طریق شورای عالی انقلاب فرهنگی دنبال کرده بودم و حالا دولت آن را تصویب کرده بود.
در حاشیه جلسه دولت ، وزرا ضمن تبریک این مسوولیت ، درباره وزارت فرهنگ سوال می کردند و کمی درباره جایگزین مطرح شده حرف و نقل داشتند. عده ای هم نوع حکم مقام رهبری را تایید جدی بنده تلقی می کردند.
آقای محلوجی {وزیر معادن و فلزات} از من پرسید چرا استعفا نکردی؛ گفتم واقعا استعفایی در کار نبود.
او توصیه کرد طی نامه ای به آقای هاشمی رسما استعفا و ضمن آن از ایشان تجلیل کنم. حرفش را معقول یافتم، بویژه با ارادتی که به آقای هاشمی دارم و کار این ذخیره انقلاب در ایجاد حرکت سازندگی در کشور، حرکتی قوی و بسیار ارزشمند بود، لازم دیدم توصیه آقای محلوجی را طی نامه ای عملی کنم. مزید بر این علت ، خبرگزاری های خارجی این تغییر را به نوعی تقابل با رئیس جمهور تفسیر کرده اند، که باید در متن استعفا، این شائبه را هم نیز برطرف کنم.
بعد از جلسه هیات دولت به محل کارم در وزارت ارشاد بازگشتم. با آقای مهندس میرسلیم که از طرف آقای هاشمی به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی انتخاب شده، تماس داشتم و از ایشان دعوت کردم فرداصبح به وزارتخانه بیایند و با معاونان و مشاوران آشنا شوند.
نامه ای را برای آقای هاشمی تنظیم کردم که در واقع متن استعفای من بود. در این حین ، آقای جعفری جلوه که او را عزیز می دارم ملاقات داشت.
او در رادیو کار می کند و در وزارت ارشاد هم معاون فرهنگی موسسه فارابی است و با آقای محمد بهشتی هم که مدیرعامل آنجاست ، رابطه خوبی دارد، فرد فرهیخته ای است و آرام، در مسایل هنری اهل نظر است و من از موانست با وی لذت می برم.
در حالی به ملاقات من آمد که من در حال جمع و جور کردن کارهایم بودم و سرم شلوغ بود و نامه آقای هاشمی هم تمام نشده بود و علاقه داشتم سریعا نامه را ارسال کنم.
نامه نیمه تمام را به وی دادم و از او خواستم چند سطر آخر را بنویسد تا بتوانم سایر کارهایم را تمام کنم . او هم به نیکی آن را به اتمام رساند. نامه را فورا به دفتر جناب آقای هاشمی رساندم.(2)
1- جام جم: متن حکم رهبر معظم انقلاب به آقای دکتر لاریجانی به شرح زیر است:
اکنون که به فضل الهی ملت ایران پانزدهمین سالگرد فرخنده انقلاب را با سربلندی و احساس پیروزی به سر برده و دولت و ملت هماهنگ و استوار راهی طولانی ، پرماجرا و مشحون از توفیق ها و نیز دشواری ها را پشت سر نهاده اند و دولت خدمتگزار با مجاهدتی عظیم و ابتکارآمیز موانع عمده پیشرفت اقتصادی و رشد و توسعه ملی را از میان برداشته و راه به سوی سازندگی و رفاه عمومی را با شتابی متناسب با شرایط انقلاب طی می کند شرایط عام کشور نیازمند آن است که دستگاه تبلیغاتی صدا و سیما نیز سیاستی نوین و متناسب با پیشرفت های همه جانبه کشور در پیش گیرد و فضای فرهنگی جامعه را از یک سو همگام با سیر شتابنده سازندگی و رشد و توسعه عمومی و از سوی دیگر همخوان با اصول انقلاب و مبانی اساسی اسلام تجهیز کند و نیز به اقتضای مقابله با تهاجم تبلیغاتی و فرهنگی استکبار و ایادی اش میدان عمل رسانه ها را هم در جبهه تبیین و تعمیق و تکریم اصول شورانگیز انقلاب اسلامی و هم در جبهه ، توزیع تلاش فداکارانه مسوولان کشور و قوای سه گانه بخصوص قوه مجریه سخت کوش و خستگی نشناس با روش های نوین و پیشرفته و خردمندانه با جهادی بزرگ و هوشیارانه بیاراید.
با عنایت به آنچه گفته شد و همراه با ابراز قدردانی و سپاس از زحمات بی وقفه و مستمر جناب آقای محمد هاشمی که در مدت طولانی مسوولیت خود در اداره صدا و سیمای جمهوری اسلامی بخصوص در دوران جنگ تحمیلی تلاش عظیم و همه جانبه ای را در اداره این نهاد حساس و مهم مبذول داشته اند.
جناب آقای دکتر علی لاریجانی را که از چهره های برجسته علمی و فرهنگی کشور و برخوردار از سوابق افتخارآمیز انقلابی و مسوولیتهای دولتی و شناخته به تعهد و تقوا و تجربه فرهنگی و هنری می باشند به ریاست سازمان صدا و سیما همراه با عضویت در شورایعالی انقلاب فرهنگی برای مدت پنج سال منصوب می کنم.
انتظار می رود که ایشان با استفاده از همکاران خوش فکر و مبتکر انقلابی داخل آن سازمان و جذب عناصر برجسته از بیرون آن طرحی نوین و برنامه ای کارآمد پدید آورند که به بهره گیری از امکانات گسترده آن سازمان و تبدیل آن به پایگاه گسترش اندیشه و فرهنگ و هنر و مرکزی برای هدایت مردم مسلمان ایران و دیگر مشتاقان ندای ایران انقلابی و جایگاهی برای ارائه توفیقات ملت ایران در صحنه های گوناگون زندگی ، دانش ، سیاست ، صنعت ، هنر، آموزش و پرورش و دیگر عرصه های زندگی بینجامد.
در اینجا لازم است از زحمات ارزشمند شورای محترم سیاستگذاری تشکر نموده و با آرزوی همکاری یکایک اعضای فاضل و ارزشمند آن با مدیریت صدا و سیما پایان کار آن شورا را اعلام نمایم.
رئوس مطالبی که در برنامه کلان نوین باید رعایت شود بدین قرار است: گردش کار در سازمان صدا و سیما باید در جهت رسیدن به کیفیت برتر در همه برنامه های آن باشد و گسترش کمی در درجه دوم قرار گیرد.
با این حال پوشش حداقل لازم در سراسر کشور و در همه گوشه ها و راهها و روستاهای آن بر هر چیز دیگر مقدم است.
تشکیلات آن سازمان مورد بازنگری قرار گیرد و در جهت سبک و کارآمد کردن دگرگونی های لازم در آن پدید آید.
از همکاری دانشگاهیان و محافل دانشگاهی برای مطرح کردن مباحث علمی و اجتماعی و ارائه دیدگاه های تازه برای عموم مردم بهره گرفته شود.
در مباحث اسلامی به کیفیت و عمق و والایی مطلب توجه شود و از طرح مطالب ضعیف و آمیخته به اوهام و سلایق شخصی پرهیز گردد و برای برآمدن این مقصود همکاری متین و سنجیده ای با حوزه های علمیه و علمای دین بخصوص فضلا و علمای عالی مقام حوزه مبارک قم برقرار گردد.
به طور کلی صدا و سیما مدرسی گسترده برای طرح حقایق اسلام ناب محمدی صلی الله علیه و آله و معارف اهل بیت علیهم السلام به گونه ای اصیل و صحیح گردد.
در تولید برنامه های هنری از همکاری نهادهای فرهنگی کشور مانند وزارت ارشاد و سازمان تبلیغات و حوزه هنری و غیر آنها بیشترین بهره شایسته گرفته شود.
اطلاع رسانی که یکی از مهمترین کارهای صدا و سیما است نظامی برتر یافته بیش از پیش از سرعت ویراستگی ، زبان رسا و درست برخوردار گردد. زبان صدا و سیما باید فارسی درست و براستی زبان معیار باشد.
غلطگویی و غلط خوانی یکسره از بین برود و صدا و سیما آموزنده زبان شیرین و رسا و پرتوان فارسی باشد در این باره تلاش هایی شده است و باید تکمیل گردد.
برنامه های هنری صدا و سیما از جذابیت و شیرینی برخوردار گردد و فاخرترین هنرهای نمایشی با مضامین پربار اجتماعی و اخلاقی و سیاسی در این رسانه همگانی ارائه شود، نمایش های سبک و بی مغز و گمراه کننده و فاقد کیفیت هنری که گاه بسی پرخرج هم هست یکسره موقوف شود.
از پخش موسیقی مبتذل و لهوی بویژه آنچه در این رشته هنری فاقد هویت ملی و اصالت ایرانی است پرهیز شود.
موسیقی ابزاری است که می تواند حرام و می تواند حلال باشد. نوع حلال آن بدرستی شناسایی و برابر نظرات روشنگر امام راحل (طاب ثراه) در معرض استفاده قرار گیرد و در این باره بیشتر از هنر اصیل ایرانی که با ساخت روحی و عاطفی مردم ما همخوان و همنوا است کار گرفته شود.
در همه برنامه ها جهت کلی مقابله با تهاجم تبلیغاتی و فرهنگی و خبری استکبار باشد. این اصل مهم نه تنها در خبر که در گزارش ها، برنامه های علمی و اجتماعی و سیاسی و بخصوص در برنامه های هنری و سرگرم کننده مانند نمایش و داستان های یکه یا دنباله دار باید رعایت شود.
این نکته بدرستی برای همه کارکنان روشن گردد که فرهنگ مهاجم بیگانه از راه نمایش ها و برنامه های سرگرم کننده بیش از گفتگوی رویاروی بر ذهن و عقل مردم اثر می گذارد و از این اثرگذاری ناخواسته ، هوشیارانه و خردمندانه جلوگیری شود.
به طور کلی صدا و سیما چنانکه امام بزرگوار راحل (قدس سره) تعبیر فرمودند دانشگاهی همگانی باشد که در آن دین و اخلاق و ارزش های اسلامی و راه و روش زندگی و تازه های جهان علم و سیاست و اندیشه های نوین و راهگشا به زبان های رسا و باب فهم همه قشرها آموخته شود و همه از ذهن های ساده تا مغزهای متفکر و انسان های برجسته بتوانند به تناسب آمادگی خود از آن بهره ببرند و از فیض آن سیراب شوند.
برنامه ها برای عامه مردم قابل فهم و استفاده باشد لیکن به هیچ روی عامیانه و سبکسرانه نباشد وصدا و سیمای باب ایران اسلامی که در آن تیزهوشی و استعداد و گرایش همگانی به فرهنگ و سیاست و علم در کنار ظرافت و ذوق و خوش طبعی و همراه با روحیه بازسازی و آفرینش دوباره کشور بزرگ و سربلند ایران طبیعت این ملت کهنسال و در عین حال جوان است بتدریج شکل گیرد.
در کنار این همه سهم شنوندگان بیرون مرزها، میلیونها انسانی که در کشورها و از ملت های گوناگون چشم و دل به سوی ایران و صدای انقلاب اسلامی دارند به طور برجسته در مد نظر باشد. برنامه های برون مرزی از ابتذال و تکرار و سبکی کاملا مبرا و براستی نمایشگر ایران اسلامی باشد.
این تکلیف سنگین که برخی از مقدمات آن بوسیله مدیریت و مسوولان زحمتکش قبلی فراهم شده و بخش دیگری هم باید به وسیله مدیر فرزانه و اندیشمند کنونی فراهم آید بی شک نیازمند همکاری همه دستگاه های مرتبط بویژه هیات دولت و مجلس شورای اسلامی است.
اینجانب از نمایندگان مجلس شورای اسلامی و اعضای محترم هیات دولت بویژه رئیس جمهور دانشمند و اسلام شناس و فرهنگ پرور می خواهم هرگونه کمک در زمینه بودجه و دیگر امکانات را برای حرکتی که امروز صدا و سیما نیازمند آن است مبذول نمایند.
از علما و صاحبنظران و هنرمندان و دیگر قشرهایی که به نحوی می توانند در رسانیدن این سازمان مهم به جایگاه شایسته خود موثر باشند انتظار دارم که با مدیریت آن همکاری کنند.
بی شک این پیشرفت ناگهان و در زمان کوتاه میسر نخواهد شد. مهم آن است که چنین سمت گیری در پیش باشد. از خداوند متعال توفیق و هدایت رئیس محترم سازمان و دیگر دست اندرکاران را مسالت می کنم و امیدوارم همگان مشمول ادعیه زاکیه حضرت ولی الله الاعظم ارواحنا فدا و کمکهای آن بزرگوار باشند.
والسلام علی جمیع اخواننا المومنین
سیدعلی خامنه ای 24/11/72
2- متن نامه استعفا به آقای هاشمی «بسم الله الرحمن الرحیم» محضر مبارک حضرت حجت الاسلام والمسلمین جناب آقای هاشمی رفسنجانی ریاست محترم جمهوری
با سلام و احترام ، لازم می دانم مسرت ناشی از آغاز شانزدهمین بهار آزادی را به شکرانه به درگاه خدای عزوجل و یاد لاله های سرافراز ایران اسلامی و نیز یادی پر احترام از امام راحل در آمیزم ، با شکری مضاعف ، که به تفضل الهی توفیق یافتم به عنوان سربازی کوچک ، ایامی چند در یکی از سنگرهای فرهنگی ایران اسلامی تحت عنایت جنابعالی ، انجام وظیفه کنم.
امید است این خدمت مقبول درگاه حضرت احدیت و ملت شریف ایران واقع شده باشد.
همانگونه که آن مقام منیع مستحضر است ، انقلاب ما، بر فرهنگ ابتناؤ دارد و رمز بقاء و استمرار آن در همین نهفته است و غنای فرهنگی این سرزمین که در پرتو آزادی فکر و اندیشه که هدیه اسلام و انقلاب بود زمینه بروز و ظهور یافت و در عالم کنونی که تقابل اندیشه ها، بیش از دیروز مطرح است ، این نیروی خلاق و ارزشمند محققین و دانشمندان و نویسندگان و هنرمندان عزیز است که می تواند ذخایر فرهنگ ایرانی ، اسلامی را به منصه ظهور برساند.
خوشبختانه وجود رهبر دانا و هنرپرور و پرهیزگار و جنابعالی که فخر نویسندگان و اندیشمندان جامعه هستید، این انتظار بحق را در جامعه فرهنگی و هنری کشور ایجاد نموده است که روز موعود رونق فرهنگ و هنر در این سرزمین حاصل آمده است و گواه بر این حقیقت ، حمایت های معنوی و مادی حضرتعالی از این قشر ارزشمند در برنامه دوم توسعه می باشد.
بدون شک در این مدت کوتاه خدمتگزاری ، اگر توفیقی حاصل آمد، جز با عنایت خاص حضرتعالی ممکن نبود و اگر تحرکی در فعالیتهای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مشاهده می گردد یکسره در حمایت های معنوی و مادی مقام معظم رهبری و حضرتعالی و مجلس محترم شورای اسلامی خلاصه می شود.
در شرایط فعلی که رهبر معظم انقلاب اسلامی ، حضرت آیت الله خامنه ای ، بنده را امر به اداره سازمان صدا و سیما فرموده اند و جنابعالی نیز با توجه به اهمیت و جایگاه این رسانه ، صواب را در قبول این مسوولیت دانسته و اعلام موافقت فرمودید.
ضمن سپاسگزاری از حسن اعتماد معظم له حضرتعالی معروض می دارد:
اینجانب در مدت خدمت در سنگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، از محضر آن مقام عالیمقدار درسهای فراوان آموختم.
در مقابل اینهمه بزرگواری و بذل توجه ادای احترام می نمایم. کلمات کوچکند و زبان در برابر این عنایت قاصر، اما همین بس که این دوران برای اینجانب افتخاری بزرگ محسوب خواهد شد، بویژه که مزید بر توفیق حضور و خدمت به سروران کرام ، در این دوران توفیق خدمت به زبان و فرهنگ و هنر ایرانی اسلامی و شریفترین فرزندان این مرز و بوم ، یعنی صاحبان اندیشه و قلم و هنرمندان فرزانه و درد آشنای اقصی نقاط کشور عزیزمان را نیز یافتم.
به این خدمتگزاری مفتخرم و آرزو می کنم همچون سنگر پیشین در عرصه جدید نیز همواره قرین این توفیق باشم.
اینک از آنجا که جمع مسوولیت سنگین صدا و سیما و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی قانونا و عملا، امکان پذیر نمی باشد، خواهشمند است با استعفای اینجانب از سمت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موافقت فرمائید.
امیدوارم این مسوولیت جدید را پیوسته با بهره مندی از رهنمودها و حمایت های جنابعالی به ثمر رسانم.
از خداوند متعال برای آن وجود ارزشمند آرزوی سلامت و طول عمر دارم.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
