سایه سنگین منوریل برسرطاق بستان

کرمانشاه دومین استان کشور است که پس از قم صاحب منوریل می‌شود. البته احداث منوریل قم در سال‌های اخیر با مشکلات و تنش‌های فراوانی همراه بود؛ مشکلاتی که همچنان دست از سر آن برنمی‌دارد و پایان این پروژه را در هاله‌ای از ابهام فرو برده است.

منوریل کرمانشاه نیز از همین آغاز کار با مشکلات بزرگی روبه‌روست که ظاهرا نه تنها در طرح اولیه به آن توجهی نشده، بلکه بعد از گذشت ماه‌ها از آغاز عملیات اجرایی پروژه و برگزاری جلسات متعدد و اظهارنظرهای متفاوت، راهکار موثری برای برون‌رفت از آن ارائه نشده است.اگرچه مسئولان، مردم کرمانشاه و مدیران پروژه، احداث منوریل را نشانی از توسعه یافتگی استان عنوان می‌کنند و بر ضرورت اجرای سریع آن اتفاق نظر دارند،‌ اما کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند کرمانشاه استانی تاریخی است و نباید اجرای چنین پروژه‌هایی به جایگاه ارزشمند تاریخی ـ فرهنگی آن آسیبی وارد کند.

پروژه بزرگ ساماندهی طاق‌بستان برای ثبت جهانی‌شدن هم‌اکنون در دست اقدام است و عبور منوریل از کنار مجموعه تاریخی طاق‌بستان این نگرانی‌ را برای مسئولان و دوستداران میراث فرهنگی به وجود آورده که با احداث منوریل، ثبت جهانی این اثر تاریخی با مشکل مواجه شود.

مدیرکل میراث فرهنگی گردشگری استان کرمانشاه در این باره به جام‌جم می‌گوید: تعاملاتی با مسئولان اجرایی استان و همچنین پروژه صورت گرفته و مسیر منوریل به صورتی بازطراحی شده است که مشکلی برای منوریل و طاق‌بستان پدید نیاید.

جلیل رحیمی اظهار امیدواری می‌کند که مسئولان اجرای پروژه از طرح پیشنهادی میراث فرهنگی استقبال کنند تا مشکلی برای پرونده ثبت جهانی طاق‌بستان به وجود نیاید.

معاون سابق میراث فرهنگی استان کرمانشاه نیز با بیان این‌که ضرورتی برای احداث منوریل در این شهر تاریخی وجود نداشت، به جام‌جم می‌گوید: طاق‌بستان در حال ثبت جهانی‌شدن است و پرونده آن به همراه 50 پرونده دیگر در فهرست موقت آماده برای ثبت جهانی شدن قرار دارد، اما اگر این پروژه در این محور انجام گیرد، معلوم نیست که شرایط پرونده ثبت جهانی طاق‌بستان به کجا کشیده خواهد شد.

حسین راعی معتقد است: اگر این پروژه به هر صورت از پل ولایت (لب آب) تا طاق‌بستان اجرا شود، شانس ثبت جهانی شدن این مجموعه 50 درصد کاهش می‌یابد.

به گفته راعی، بر اساس یکی از این قوانین جهانی نباید سازه‌ای با ارتفاع بیش از هفت متر در حریم مجموعه باشد، در حالی که ارتفاع نهایی منوریل به بیش از 15 متر هم می‌رسد.

وی می‌افزاید: مسئولان پروژه بر اجرای طرح خود در محدوده ممنوعه طاق‌بستان اصرار دارند و در این باره به توافقات صورت گرفته با مدیریت قبلی میراث فرهنگی استان استناد می‌کنند،‌ در حالی که بر اساس مستندات موجود، این توافق تنها برای اجرای تراموا بوده که قطار به صورت زمینی و بدون ارتفاع گرفتن از کنار بلوار طاق‌بستان بگذرد، نه به صورت منوریل که ارتفاعش به بیش از 15 متر هم می‌رسد.

این کارشناس ارشد باستان‌شناسی با بیان این‌که ما منکر تکنولوژی و توسعه شهر نیستیم، تاکید می‌کند: اما این کار باید به بهترین شکل ممکن انجام شود و باید در کنار تکنولوژی، به آثار تاریخی گذشتگانمان نیز احترام بگذاریم و این پروژه را بدون ارتفاع و به صورت تراموا از این مسیر عبور دهیم.

به گفته راعی، با وجود پیشنهاد دو مسیر جانبی دیگر به جای مسیر طراحی شده فعلی منوریل،‌ مسئولان اجرای پروژه بر پیشبرد طرح خود در مسیر فعلی اصرار دارند. مدیرعامل پروژه قطار شهری کرمانشاه اما از آغاز فعالیت منوریل در بلوار طاق‌بستان خبر می‌دهد و در این باره به ایسنا می‌گوید: قطعه شمالی پروژه منوریل کرمانشاه شامل بلوار طاق‌بستان می‌شود که در حال حاضر مشغول جابه‌جایی تاسیسات برق آن و انتقال ماشین‌آلات سنگین به آنجا هستیم.

سعید سلیم ساسانی با بیان این که در تمام طول پروژه، منوریل ایجاد خواهد شد می افزاید: با میراث فرهنگی صحبت کردیم که هرگونه مشکلی دارند به ما اعلام کنند، زیرا ما می‌توانیم پایه‌های 5‌/‌1متری منوریل را به هر شکل جابه‌جا کنیم، ولی سازمان میراث فرهنگی باوجود تمام پیگیری ها، تاکنون جوابی به ما نداده است و ما امیدواریم زودتر به جواب برسیم که در آینده دچار مشکلی نشویم.

از دیگر مشکلات احداث منوریل در کرمانشاه عبور آن بر فراز خیابان‌های کم عرض کرمانشاه است. کرمانشاه شهری تاریخی است که عمده بافت آن را اماکن فرسوده و تاریخی شکل می‌دهد. عمده این بافت فرسوده نیز در خیابان مدرس (حد فاصل میدان آزادی تا فردوسی) است.

خیابان مدرس که یکی از قدیمی‌ترین خیابان‌های شهر کرمانشاه است با طول 1840 و عرض 20 متر به دلیل مرکزیت آن و متصل کردن چند خیابان و میدان اصلی شهر مانند معلم شرقی و غربی، میدان‌های آزادی، آیت‌الله کاشانی و نواب و بازار میدان وزیری به یکدیگر و همچنین تقسیم بازار بزرگ شهر به دو جهت شمالی و جنوبی از اهمیت فراوانی برخوردار است. نیاز به نوسازی مدرس به دلیل ترافیک پیچیده و کلافه‌کننده این خیابان نزد مردم هر روز ضروری‌تر به نظر می‌رسد. به همین دلیل بهسازی آن از سال 1384 آغاز و برای آن 56 پروژه تعریف شده که کار حدود نیمی از آنها آغاز شده است.بهرام اسماعیلی، مدیرعامل سازمان بهسازی و نوسازی بافت فرسوده شهر ضمن ابراز مخالفت با اجرای پروژه منوریل در خیابان مدرس، می‌گوید: درباره ورود منوریل به محدوده خیابان مدرس هنوز تصمیم قطعی گرفته نشده است، اما سازمان بهسازی و نوسازی مخالف اجرای پروژه منوریل در این خیابان است، زیرا این سازمان در حال حاضر در محدوده خیابان مدرس متمرکز شده و مشغول فعالیت است و اجرای این پروژه تمام نوسازی‌های انجام شده در خیابان مدرس را خراب می‌کند.

توجه نکردن به موضوع مهم پدافند غیرعامل و همچنین محدودیت ظرفیت منوریل نسبت به مترو از دیگر انتقادهای کارشناسان به احداث منوریل در کرمانشاه است.پرواضح است که در شهر مرزی و زلزله‌خیز کرمانشاه که رعایت اصول پدافند غیرعامل در آن ضرورتی انکارناپذیر است. پایه‌های بلند پنج متر و 20 سانتی‌متری و حامل تعداد زیادی مسافر، اگرچه در حالت معمولی فاقد اشکال و استاندارد است، اما به عقیده کارشناسان در زمان وقوع حادثه‌ای پیش‌بینی نشده مثل زلزله یا... و درمقایسه با مترو در شرایط ضعیف‌تری است. توانایی جابه‌جایی مسافر در مترو نیز موضوعی است که به شکل قابل توجهی امتیاز آن را نسبت به منوریل افزایش می‌دهد.

مدیرعامل سازمان قطارشهری درباره علت ترجیح منوریل به مترو در کرمانشاه نیز می‌گوید: انتخاب منوریل برای شهر کرمانشاه مصوبه شورای عالی ترافیک کشور است و حتی مدیریت ارشد استان در انتخاب آن دخالت نداشته است.