غبار‌نمک دریاچه ارومیه به تهران می‌رسد

تبعات خشک شدن دریاچه ارومیه اگرچه بارها از سوی کارشناسان، به مردم و مسئولان گوشزد شده، اما شاید تاکنون آن طور که باید، جدی گرفته نشده است و شاید به همین دلیل است که مسئولان هرازگاهی به ارائه آماری درباره کاهش یا افزایش سطح آب دریاچه بسنده یا به طرح‌های بلندمدت انتقال آب به این کانون بحران‌زده اشاره می‌کنند. حال آن که وضع دریاچه روز به روز وخیم‌تر می‌شود و هشدار کارشناسان محیط زیست که نگران‌کننده‌ترین آن بروز سونامی نمک در منطقه است، رنگ واقعیت به خود می‌گیرد. این سونامی به گفته مسئولان استانی هم‌اکنون در منطقه کم و بیش آغاز شده است، اما حالا معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست کشور نسبت به گسترش دامنه این سونامی به مرکز کشور هشدار می‌دهد.

اصغر محمدی فاضل دراین باره به فارس می‌گوید: سفره آب زیرزمینی حوضه دریاچه ارومیه بشدت افت کرده است و در حال ایجاد یک فاجعه ملی زیست‌محیطی هستیم. 

وی به توفان نمک در منطقه اشاره می‌کند و می‌افزاید: کارشناسان حوزه محیط زیست از سالیان گذشته درباره این موضوع اخطار داده‌ و گسترش حوزه آن را به استان آذربایجان شرقی و حتی مرزهای غربی استان تهران بسیار محتمل می‌دانند.

به عقیده فاضل، احتمال رسیدن غبار نمک به استان زنجان به صورت جدی مطرح است و استان‌های البرز و تهران هم در معرض خطر غبار سونامی نمک است.

این کارشناس مسئول، حقابه دریاچه ارومیه را سالانه  1‌/‌3 میلیارد مترمکعب عنوان می‌کند و می‌گوید: به دلیل تامین نشدن این حقابه در سالیان گذشته، آب دریاچه بتدریج کاهش زیادی یافته است، به ‌طوری که اکنون بیش از 24 میلیارد مترمکعب کسری آب در دریاچه وجود دارد، بنابراین اگر حتی سالانه سه میلیارد مترمکعب آب دریافت کند، این کسری 24 میلیارد مترمکعبی جبران نخواهد شد.

وی می‌افزاید: برای جبران این کسری آب باید علاوه بر اختصاص 1‌/‌3 میلیارد مترمکعب آب، سالانه مقادیر دیگری را نیز به دریاچه اختصاص داد.

فاضل با بیان این‌که حقابه دریاچه در سال‌های گذشته بسیار پایین بوده است، تصریح می‌کند: در سال آبی 91 ـ 90 نیز که بهترین سال نسبت به سنوات گذشته است تا به امروز یک میلیارد و 800 میلیون مترمکعب حقابه دریافت کرده‌ایم که هنوز نزدیک به 60 درصد حقابه مورد نیاز دریاچه باقی مانده، این در حالی است که تنها دو ماه به پایان سال آبی باقی‌مانده است.

معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان می‌کند: اگر رهاسازی آب از سدهای مخزنی صورت گیرد، جلوی برداشت‌های غیرمجاز و چاه‌های غیرقانونی که در حوضه دریاچه ارومیه وجود دارد، گرفته شود و همچنین مسیرهای انتقال آب به دریاچه ارومیه لایروبی و بازگشایی شود، مقدار آب قابل توجهی به دریاچه وارد خواهد شد.

فاضل با بیان این که متأسفانه هنوز موضوع مطالعه سدهای جدید در دستور کار وزارت نیرو است، می‌گوید: با وجود اعتراض سازمان محیط زیست، وعده وزارت نیرو برای همکاری و دستور صریح معاون اول رئیس‌جمهور مبنی بر این‌که تحت هیچ شرایطی در این حوزه موضوع مطالعه سدهای جدید نباید صورت بگیرد، اما هنوز اخبار مختلفی به صورت رسمی و غیررسمی از مطالعه احداث سد در بالادست دریاچه ارومیه به گوش می‌رسد.وی می‌افزاید: در استان آذربایجان غربی در حوضه دریاچه ارومیه، اکنون 31 سد مخزنی در حال مطالعه است که این نشان‌دهنده وجود برنامه‌ای برای ساخت سد جدید در استان است.

فاضل با بیان این ‌که اکنون 29 سد برای احداث توسط وزارت نیرو و جهاد کشاورزی پیشنهاد شده است، از مسئولان درخواست می‌کند در این خصوص بازنگری کرده و هر گونه مطالعه و طراحی را در زمینه احداث سد متوقف کنند.

در همین راستا نماینده مردم ارومیه در مجلس نیز چندی پیش با بیان این‌که دریاچه ارومیه اکنون به هیچ وجه شرایط مساعدی ندارد، گفت: در حال حاضر براساس مشاهده عکس‌ها و گزارش‌های رسیده مردمی، باد‌های نمکی در منطقه شروع شده و شرایط زیستی را برهم زده و در کشاورزی منطقه نیز تأثیرات نامناسبی گذاشته است.

به گفته جواد جهانگیرزاده، پس از کشاورزی نیز نوبت آب‌ها و سپس انسان‌هاست که این اتفاق غیرقابل تصور خواهد بود.

وی با اشاره به طرح‌های انتقال آب به دریاچه و با بیان این‌ که با انتقال آب به دریاچه ارومیه از نگرانی‌های ما کاسته نخواهد شد، می‌افزاید: بخشی از منابعی که می‌توانست وارد دریاچه ارومیه شود براساس یک توافق‌نامه از سال‌های گذشته تحت عنوان آب شرب به سمت تبریز می‌رود که استفاده صنعتی از آن می‌شود که متأسفانه در این زمینه این توافق‌نامه نقش پررنگی در نابودی دریاچه ارومیه داشته است؛ ضمن این‌که وزارت جهاد کشاورزی نیز به تعهدات و وظایف خود عمل نکرده است.

اما از سوی دیگر، رئیس سازمان محیط زیست معتقد است سونامی نمک در دریاچه ارومیه رخ نداده است.

محمدجواد محمدی‌زاده با بیان این‌ که در حال حاضرحدود دو سوم از مساحت 5600 هکتاری دریاچه ارومیه یا کاملا خشک یا کم‌آب است،‌ به مهر می‌گوید: در این شرایط حیات زیستمندان ازجمله پرندگان و چارپایان در بخش‌های خشک به مخاطره افتاده است که در همین راستا و برای جلوگیری از تلفات آنها عملیات بحران که شامل مانورآبرسانی با تانکر به بخش‌های خشک شده و انتقال جانوران به بخش‌های آبدار است با همکاری شیلات آغاز شده است.

به گفته وی، سال گذشته وزارت نیرو به تعهد خود برای دادن حقابه 1/3 میلیارد مترمکعبی دریاچه ارومیه عمل نکرد و تنها 1/1 میلیارد مترمکعب از این حقابه تأمین شد.

رئیس سازمان محیط زیست تصریح می‌کند: براساس دستور رئیس‌جمهور در سال جاری اعتبار وزارت جهاد کشاورزی برای اصلاح روش‌های آبیاری دو برابر شده و در حالی که سال گذشته 264 میلیارد تومان بوده است، امسال باید به 500 میلیارد تومان افزایش یابد.