بازار سرد انگور در خراسان شمالی

استان خراسان شمالی با داشتن 18 هزار هکتار تاکستان و تولید سالانه 183 هزار تن انگور، حدود 9 درصد انگور کشور را تولید می‌کند و در این زمینه در رده پنجم کشور قرار دارد.

وجود گونه‌های مختلف انگور از جمله کلاهداری، یاقوتی، عسگری، لعل و بیدانه سلطانی و همچنین وجود اراضی و تپه‌های وسیع مستعد برای کشت دیم این محصول، این استان را در تولید این محصول ممتاز کرده است، با این وجود باغداران این استان کمترین سود را از تاکستان‌های استان می‌برند.

اگرچه عمده محصول انگور این استان اواخر شهریور و اوایل مهرماه برداشت می‌شود، اما انگور پیشرس آن شامل انگور یاقوتی، عسگری و لعل، هم اکنون در سطح 500 هکتار از تاکستان‌های این استان به بار نشسته و باغبانان در حال چیدن آن هستند، هر چند کمتر سودی نصیب آنان می‌شود.

یکی از باغداران منطقه بدرانلو در بجنورد دراین‌باره می‌گوید: مجبور هستیم که محصول خود را در کنار جاده به فروش برسانیم، چرا که در میدان میوه و تره‌بار محصول ما با قیمتی بسیار پایین خریداری می‌شود.

محمد جوادی می‌افزاید: چند بار نیز سعی کرده‌ام برای فرار از دست واسطه‌ها، محصول خود را برای فروش به استان‌های دیگر حمل کرده و به فروش برسانم که به علت اطلاع نداشتن از وضع بازار مقصد، متحمل خسارات زیادی شدم.

یکی دیگر از باغداران بجنوردی از نبود جایگاه مناسب برای فروش این محصول گلایه می‌کند و می‌گوید: این میوه باید به صورت تازه خوری به مصرف برسد و ما مجبور هستیم که محصول خود را بعد از جمع‌آوری سریع به فروش برسانیم که تاخیر در این امر باعث پایین آمدن قیمت شده و تاکداران را دچار ضرر و زیان می‌کند.

علیرضا مرادی با بیان این‌که قیمتی که برای خرید انگور تعیین می‌شود، اصلا با هزینه‌های صرف شده توسط باغدار همخوانی ندارد، می‌افزاید: نبود بازار مناسب و عادلانه هنگام برداشت انگور، مشکلی است که هر ساله تکرار می‌شود و با توجه به موانع موجود، دیگر انگیزه‌ای برای ادامه این کار نزد باغداران باقی نمانده است.

وی با بیان این‌که نبود سردخانه در منطقه موجب شده تا واسطه‌ها وارد میدان شده و نرخ دلخواه خود را به باغداران تحمیل کنند، تصریح می‌کند: واسطه‌ها محصول باغداران را تقریبا با نصف قیمت از آنها خریداری می‌کنند که گاهی همین مبلغ را هم بموقع پرداخت نمی‌کنند. این در حالی است که طی 9 ماه از سال باغدار باید نگران خسارات ناشی از بلایای طبیعی باشد، اما هنگام فروش، دلالانی که هیچ زحمتی برای تولید انگور نکشیده‌اند، همه سود آن را به دست می‌آورند.

نماینده مردم بجنورد در مجلس شورای اسلامی با بیان این‌که این استان توانمندی ویژه‌ای در کشت و تولید انگور بویژه انگور دیم دارد،‌ درباره مشکلات آن به جام‌جم می‌گوید: افزون بر بلایای طبیعی نظیر سیل و تگرگ که آسیب‌هایی به این محصول وارد می‌کند، به دلیل نبود صنایع تبدیلی و کمبود سردخانه در استان،‌ عمدتا توسط میدان‌بارهای تهران و دیگر استان‌ها که در بازاریابی و ارتباطات تجاری قوی‌تر هستند، به قیمت پایین از کشاورزان خریداری می‌شود که جز زیان برای این قشر عایدی دیگری ندارد.

موسی‌الرضا ثروتی، فروش انگور در کنار جاده را یکی دیگر از راه‌های عرضه این محصول توسط خود کشاورزان عنوان کرده و می‌افزاید: این روش نیز تنها باعث فروش بخشی از محصول می‌شود که درآمد آن خیلی قابل ملاحظه نیست.

وی با بیان این‌که به دلیل آشنایی نبودن مردم منطقه با روش‌های نگهداری انگور و ناتوانی مالی برای انجام این کار و ناآشنایی با فعالیت‌های تجاری از یک سو و نبود صنایع تبدیلی در استان از سوی دیگر، کشاورزان مجبور به فروش ارزان قیمت این محصول هستند، تصریح می‌کند: جهاد کشاورزی و صنایع بازرگانی باید طبق مسئولیت خود تلاش کنند تا محصولات مردم با قیمت خوبی به فروش برود.

ثروتی با بیان این‌که سازمان تعاون روستایی استان هم که وظیفه رساندن محصول باغداران به بازار را بر عهده دارد، به مسوولیت خود بخوبی عمل نمی‌کند، می‌گوید: عملکرد این سازمان بسیار ضعیف است، به طوری که حتی به وظیفه اولیه خود یعنی سوخت‌رسانی به روستاها نیز عمل نکرده است،‌ چه‌رسد به بحث کمک به عرضه و فروش محصول انگور.

این نماینده مجلس همچنین به کوتاهی دولت در این باره اشاره می‌کند و می‌افزاید: هیات دولت در سه سفر استانی خود به این‌استان متعهد شد 1900 میلیارد تومان تسهیلات در طول پنج سال به این بخش اختصاص دهد که تاکنون کمتر از 4 درصد آن جذب شده است، چراکه نه بانک‌ها وام و تسهیلات مورد نظر را پرداخت کردند و نه دولت برنامه و اقدامی در این زمینه انجام داده است. کشاورزان و باغداران استان هم به دلیل ضعف و فقر اقتصادی توان سرمایه‌گذاری در این بخش را ندارند و بنابراین تنها راه چاره ورود سرمایه‌گذاران به این بخش است.

مدیرکل صنعت و معدن و تجارت خراسان شمالی نیز ضمن تایید مشکلات موجود در این بخش به جام‌جم می‌گوید: کشاورزان به دلیل فقر اقتصادی و ضعف مالی، توانایی پرداخت هزینه‌های سردخانه را ندارند و به همین دلیل مجبور می‌شوند یا آن را به دلالان به قیمت بسیار پایین بفروشند یا به صورت خرده‌فروشی در حاشیه جاده آن را به مشتریان و مسافران عبوری عرضه کنند که این کار مشکلات حاشیه‌ای و امنیتی زیادی برایشان دارد.

سید ابراهیم حسینی با بیان این‌که نبود صنایع تبدیلی یکی دیگر از مشکلات استان است،‌ می‌افزاید: افزایش هزینه نیروی کار و نهاده‌های کشاورزی مانند کود و سم نیز باعث شده تولید این محصول دیگر توجیه اقتصادی نداشته باشد و انگیزه باغداران را کاهش دهد.

وی با بیان این‌که برگزاری جشنواره انگور در سال گذشته اقدام خوبی برای معرفی این محصول به بازار داخل و خارج ازکشور بود، به اقدامات صورت گرفته توسط سازمان متبوعش اشاره می‌کند و می‌گوید: در بحث بازاریابی بین‌المللی، دعوت از هیات‌هایی از کشورهای افغانستان، تاجیکستان و کشور عراق برای معرفی این محصول و همچنین برگزاری نمایشگاه در ترکمنستان از جمله اقدامات صورت گرفته است. ضمن این‌که برگزاری کارگاه‌های آموزش بسته‌بندی برای باغداران استان و برگزاری نمایشگاه‌های عرضه مستقیم محصولات نیز در آینده‌ای نزدیک در دستور کار سازمان است.

فاطمه مرادزاده - گروه ایران