چالش‌های پیش رو برای ثبت جهانی میمند

نخستین گام برای احیای دوباره و معرفی روستای میمند از سال 1380با راه‌اندازی پایگاه پژوهشی این روستا برداشته شد.

با شروع فعالیت این پایگاه پروژه ثبت جهانی میمند آغاز و برنامه‌ریزی‌هایی صورت گرفت تا این‌که در سال گذشته پرونده ثبت جهانی این روستا آماده و به سازمان یونسکو ارسال شد؛ پرونده‌ای که حاوی اطلاعات مختلفی از پیشینه تاریخی، نوع معماری روستا وآداب و رسوم مردم آن است و به گفته معاون فنی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان، شامل اطلاعات مستند‌سازی شده وضعیت کنونی روستاست.

محسن موحدی در‌باره ثبت جهانی این روستا می‌گوید: با ثبت جهانی میمند، این روستای تاریخی در سطح بین‌المللی شناخته می‌شود و علاوه بر این‌که مورد حمایت‌های مادی و معنوی یونسکو قرار می‌گیرد، از نظر جذب گردشگر داخلی و خارجی و معرفی نوع زندگی و آداب و رسوم مردم آن بسیار موثر است.

دکتر مهناز اشرفی، مدیر پایگاه پژوهشی میمند نیز درباره میزان آمادگی این روستا برای ثبت جهانی می‌گوید: از نظر ما میمند برای جهانی شدن آماده است که پرونده آن را به یونسکو ارسال کرده‌ایم. پرونده ثبت جهانی میمند ماه ژوئن در کمیسیون یونسکو مطرح و در آنجا تصمیم‌گیری می‌شود که چه فردی به عنوان ارزیاب و در چه زمانی برای بررسی شرایط میمند به ایران سفر کند. پس از سفر ارزیاب یونسکو به ایران، وی گزارشی از وضعیت این روستای تاریخی را به همراه نقطه‌نظرات خودش تهیه و به یونسکو ارائه می‌کند تا درباره جهانی شدن میمند تصمیم‌گیری شود.

وی در عین حال ترجیح داد به مشکلات پیش روی میمند برای ثبت جهانی اشاره‌ای نکند، اما یادآور شد: باید به صورت عمیق، پایدار و علمی عمل کنیم و ساختار اجتماعی و اقتصادی این روستا را در نظر بگیریم، به طوری که با ساخت تاسیسات گردشگری، ساختار این روستا را به هم نریزیم.

با وجود تمام این امیدواری‌ها برای ثبت جهانی میمند، هنوز ضوابط منظر فرهنگی آن رعایت نشده و ساخت و ساز‌هایی که سال‌ها قبل در داخل و اطراف روستا صورت گرفته ساماندهی و برچیده نشده ‌است.

طی چند سالی که از مطرح شدن نام این روستا برای ثبت جهانی می‌گذرد، از یک سو در برهه‌ای از زمان اختلاف‌نظر‌هایی میان مسوولان سابق میراث فرهنگی کرمان و شهرستان شهربابک بر سر عدم توجه به این روستا وجود دارد و از سوی دیگر عدم تعامل و همکاری دستگاه‌های ذیربط برای جمع‌آوری تیرهای برق، آسفالت روستا و ساخت و سازهای صورت گرفته در حریم روستا به دلیل نبود اعتبار لازم باعث شده تاکنون ضوابط منظر فرهنگی آن برای ثبت جهانی رعایت نشود.

مدیر پایگاه پژوهشی میمند با اشاره به برگزاری جلسات متعدد برای رفع این مشکلات و حفظ ضوابط مد نظر یونسکو می‌گوید: متاسفانه تصمیماتی که در این جلسات گرفته شد هنوز اجرایی نشده ‌است و ما فقط توانستیم طی این مدت دو ساختمان مرکز بهداشت و آموزش و پرورش را در میمند ساماندهی کنیم.

مهناز اشرفی می‌افزاید: قرار بود این دو ساختمان تخریب یا بومی‌سازی شود که خوشبختانه با واگذاری امتیاز بهره‌برداری آنها به سازمان میراث فرهنگی از سال گذشته طرحی برای تغییر کاربری آنها تهیه و تاکنون 70 درصد ساختمان مرکز بهداشت بومی‌سازی شده و قرار است به یک مرکز اطلاع‌رسانی و موزه‌ای در میمند تبدیل شود.

محسن موحدی، معاون فنی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمان هم با اشاره به لزوم رعایت ضوابط منظر فرهنگی میمند می‌گوید: باید ساخت و سازها و طرح‌های عمرانی که در بسیاری از روستاهای اطراف میمند صورت می‌گیرد، تحت کنترل میراث و ضوابط منظر فرهنگی قرار گیرد که این امر همکاری ادارات و سازمان‌های ذیربط با سازمان میراث فرهنگی را می‌طلبد.

وی کنترل آلودگی هوای مناطق اطراف میمند که ناشی از فعالیت مجتمع ذوب مس خاتون‌آباد است، به همراه ساماندهی وضعیت آب آشامیدنی، اجرای زیرزمینی سیستم‌های برق و تاسیسات میمند که در حال حاضر هوایی است و جمع‌آوری تیرهای برق را ازجمله اقداماتی دانست که انجام آنها می‌تواند منظر فرهنگی میمند را از نظر بصری در وضعیت مطلوب‌تری قرار دهد.

میمند، روستایی تاریخی است که در 36 کیلومتری شمال شرقی شهرستان شهربابک در استان کرمان واقع شده است.

این روستای صخره‌ای که قدمتی بیش از 12 هزار سال دارد، تنها روستای تاریخی جهان است که هنوز روابط سنتی زندگی در آن جریان دارد و بیشتر ساکنان آن در خانه‌های دست‌کند خود در دل کوه با ابزارآلات سنتی زندگی می‌کنند.

این روستا، صخره‌ای کنده‌شده در دل کوهستان است که شما می‌توانید دل سنگی کوهی را ببینید که با صمیمیت و مدارای مردمانی مهربان و مهماندوست به کانون محبت تبدیل شده است.

روستای تاریخی میمند با چند هزار سال قدمت، سابقه کسب جایزه جهانی ملینا مرکوری را دارد که هر دو سال یک بار از سوی دولت یونان و با همکاری مجامع فرهنگی بین‌المللی یونسکو و ایکوموس به آثار باستانی‌ای که دارای شرایط و ضوابط فرهنگی، طبیعی و تاریخی منحصر به فرد باشد تعلق می‌گیرد و آنقدر شایستگی دارد که جهانی شود و فهرست یونسکو را غنی‌تر کند.

حکمت قاسم‌خانی -‌ جام‌جم کرمان