لزوم توجه به زنان فرهیخته در سریال‌های تلویزیون

مضمون مشترک تمامی این سریال‌ها مردانند و این در حالی است که زنان نیز در کنار مردان افتخارات زیادی را کسب کرده‌اند و پرداختن به این قشر که نیمی از جامعه را نیز تشکیل می‌دهند، می‌تواند گوشه‌ای از زحمات آنان را برای سربلندی ایران به نمایش بگذارد.

امروز روز تولد حضرت فاطمه (س) است و این روز به نام روز زن نامگذاری شده است. به این مناسبت و برای پاسخ به این سوال که چرا جای سریال‌هایی با محوریت مفاخر ملی زنان در رسانه ملی خالی است از چند تهیه‌کننده و کارگردان نظرخواهی کردیم.

چندی پیش سریالی با مضمون زندگی «پروین اعتصامی» در تلویزیون طرح شد و تا مرحله تولید نیز پیش رفت اما کار متوقف شد.

پروانه پرتو، تهیه‌کننده سریال «شهریار» که قرار بود سریال پروین اعتصامی را تهیه کند، با بیان این مطلب گفت: چند سال پیش طرح اولیه سریال پروین اعتصامی را دادم و قرار بود فیلمنامه آن را مینو فرشچی بنویسد، اما این کار به نتیجه‌ای نرسید.

چندی پیش نیز پوران درخشنده، کارگردان سینما این طرح را پیگیری کرد و قرار بود در مرکز سیمافیلم سریالی با نام «خانم کوچیک» با محوریت زندگی پروین اعتصامی بسازد، اما باز هم کار به سرانجام نرسید.

محسن علی‌اکبری اما تهیه‌کننده‌ای است که توانست سریال «مریم مقدس» یکی از معدود سریال‌ها با محوریت زن را تولید و پخش کند او در این باره به جام‌جم گفت: دین اسلام جایگاه ویژه‌ای برای زنان در جامعه قائل است و ما نیز تاثیرگذارترین قشر در جامعه را بانوان می‌دانیم. در تاریخ اسلام هم حضرت فاطمه(س) در پیشبرد اسلام و پیروزی آن نقش زیادی دارد. قبل از اسلام نیز آسیه به عنوان زنی بزرگ در حکومت فرعون به عنوان ظالم‌ترین حاکم راه درست را شناسایی کرد و پیگیر حق شد. حضرت مریم (س) نیز به عنوان مادر و تربیت‌کننده حضرت مسیح (ع) از جمله زنان تاثیرگذار در تاریخ است.

وی با بیان این ‌که در جامعه ما نیز زن‌های بسیاری جریان ساز اتفاق‌های بزرگی بوده‌اند، گفت: اما متاسفانه آن‌طور که باید و شاید به این زنان ماندگار و تاثیرگذار در عرصه‌های تاریخی توجه نشده است. البته برنامه «دا» تا حدی به این مقوله پرداخته و تاثیرات یک زن انقلابی و شجاع را در دوران دفاع مقدس نشان می‌دهد.

وی افزود: من فکر می‌کنم از این نوع زنان نه‌تنها کم نیستند بلکه بسیار هم فراوانند، اما محور اصلی عموم برنامه‌هایی که ساخته می‌شود مردان هستند، در حالی که اگر به این نوع مضامین توجه شود آثار تاثیرگذاری در این زمینه تولید خواهد شد.

علی اکبری ادامه داد: به عنوان نمونه اگر بخواهم درباره تاثیرات «مریم مقدس» به عنوان یکی از معدود مجموعه‌هایی که درباره زنان ساخته شده است بگویم باید به این نکته اشاره کنم که در آن زمان آمار طلاق و فروش لوازم آرایشی در میان خانم‌ها کاهش یافت و بسیاری از زنان با تماشای این سریال با نقش خود و جایگاه خود در جامعه بیشتر آشنا شده و از این شخصیت الگوبرداری می‌کردند.

وی ادامه داد: سریال‌هایی از این دست با محوریت نشان دادن زندگی زنان بزرگ تاثیرات بسیاری در جامعه دارد. به نظر من بهتر است که مسوولان با برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری دقیق روی برنامه‌هایی با محوریت زنان در یک اقدام فرهنگی بااین حرکات ضدفرهنگی و بدحجابی مقابله کنند.

علی اکبری با اشاره به موانع و محدودیت‌هایی که بر سر راه تحقق نمایش زنان بزرگ تاریخ در تلویزیون است، گفت: به نظر من وجود یک اتاق فکر ویژه که تنها دغدغه آن بررسی و تحقیق و طراحی برنامه‌هایی با محوریت زنان نامدار باشد، می‌تواند بخشی از این موانع را رفع کند. همچنین تحقیقات و پژوهش در زمینه شناسایی زنان قهرمان و ادیب، شاعر و تاثیرگذار در جامعه بسیار کم است و حتی در این زمینه باید از علم و تحقیقات پژوهشگران و اساتید دانشگاه نیز برای قوی‌تر و عمیق‌تر کردن مواد اولیه تولید چنین سریال‌هایی استفاده کرد و بهترین آثار را در این زمینه به مردم نشان داد.

محمدرضا ورزی، تهیه‌کننده «سال‌های مشروطه» و «عمارت فرنگی» نیز با بیان این جمله که توجه به مفاخر ایرانی و ملی زن بسیار مهجور مانده، گفت: زنان در جامعه ایرانی نقش زیادی داشته و دارند. به عنوان مثال پروین اعتصامی و زنانی که در عصر مشروطیت تاثیرگذار بوده‌اند که از همه این موقعیت‌ها می‌توان قصه‌های جذاب و متنوعی در قالب سریال طراحی کرد و آن را پروراند.

وی ادامه داد: من در سریال سال‌های مشروطه سعی کردم نقش زن را برجسته کنم. یعنی کل فضای سریال بسیار زن محور بود. «امینه» شخصیت اصلی این سریال بود و داستانش برگرفته از دوره‌های مختلف تاریخ معاصر ایران بود. نمونه‌های «امینه» در تاریخ ایران زیاد هستند.

وی افزود: برنامه‌سازان باید به چنین نمونه‌هایی توجه کنند و طراحان و نویسندگان باید طرح چنین برنامه‌هایی را بدهند و مسوولان نیز از طرح‌های خوب و با کیفیت حمایت کنند، چرا که درخصوص شخصیت‌های زن در تاریخ اسلام و ایران قصه‌های جذاب و نابی وجود دارد.

ورزی ادامه داد: سریال‌هایی با محوریت زنان بزرگ در تلویزیون ما کمتر تولید شده‌ است و تجربه در این زمینه کم است از طرفی پرداختن به این موضوعات از حساسیت بالایی برخوردار است، بنابراین کسانی باید سراغ چنین کارهایی بروند که در ساخت چنین مجموعه‌هایی تجربه و توانایی دارند.

وی در خاتمه افزود: همچنین در کنار پرداختن به زنان بزرگ تاریخ، سریال‌سازی درباره زنان تاثیرگذار در زندگی مردان بزرگ نیز حائز اهمیت است. شاید به جرات بگویم که بسیاری از زنان اگر نمی‌بودند هیچ‌گاه مردان موفق نیز تاثیرگذار نمی‌شدند. حضرت زینب(س) پرچمدار واقعه کربلا بود و پیام عاشورا را او به جهانیان رساند. مصیبت مرگ امیرکبیر را عزت الدوله، خواهر ناصرالدین‌شاه و همسر امیرکبیر بود که در تاریخ به صورت تراژدی جاودانه کرد و بجاست که درباره چنین شخصیت‌هایی نیز برنامه‌سازی کنیم و گوشه‌ای از کار آنها را نشان دهیم.

ورزی همچنین گفت: مثلا درباره «پروین اعتصامی» باید بگویم که با علاقه روی زندگی این زن بزرگ تحقیق کرده‌ام. روی روحیات، خلقیات و ... پژوهش کرده‌ام و اگر فرصتی پیش بیاید و از من بخواهند حتما سریال آن را خواهم ساخت.

مهراوه فردوسی - گروه رادیو و تلویزیون