سیمای بصری پل‌های سواره رو

پل‌های سواره‌رو در درون شهر علاوه بر نقش مواصلاتی، کارکردهای دیگری نیز دارد که گاهی این کارکرد نقش و اهمیت بیشتری برای شهر پیدا می‌کند؛ از آن جمله می‌توان به خوانایی فضایی شهر اشاره کرد که مورد اخیر یکی از مهم‌ترین کارکردها می‌تواند باشد. از همین رو هنگام ساخت پل‌های سواره تلاش می‌کنند به ظرفیت‌های اجتماعی و فرهنگی محیط پیرامونی سازه‌های غول‌پیکر بتونی یا فلزی نیز توجه کنند و نقشی فضایی در شهر برای آن قائل شوند.

بر پایه همین تفکر است که پل‌ها به عنوان احجام شهری در نظر گرفته شده و سعی می‌شود تا ضمن ایجاد کمترین اغتشاش بصری، نوعی نقش و هویت شهری به آنها نیز بخشیده شود. در کلانشهرهایی چون تهران که گسترش ناموزون و مهاجرت بی‌رویه، شهر را قارچ‌گونه رشد داده است، پل‌ها به عنوان عامل فیزیکی مزاحم و تغییردهنده الگوهای رفتاری پیاده‌ها در استفاده از فضای شهر است. در این حالت پل سواره رو همچون وصله‌های ناچسب در درون شهر است که بافت اجتماعی و ارگانیک شهر را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

فضاهای بی‌دفاع شهری عارضه‌ای است که در چنین شرایطی گسترش می‌یابد. فضاهای بی‌دفاع، ایمن‌ترین مکان‌ها برای بزهکاری و گسترش ناامنی روانی در درون شهرهاست. مدیران شهری امروزه برای تعدیل و حذف چنین فضاهایی و همچنین برگرداندن نقش اجتماعی و در نهایت هویت‌بخشی به این فضاها (که در دل شهر نیز ممکن است قرار گرفته باشد) تلاش می‌کنند با استفاده از ابزارها و تکنیک‌هایی آن را احیا کنند. نورپردازی پل‌ها از جمله این راهکارهاست، در این شیوه با استفاده از تکنیک‌های جدید نورپردازی و طیف‌های نوری که به مدد تکنولوژی ایجاد شده تلاش می‌شود این حجم‌های بزرگ شهری به شیوه‌ای هنری ـ برای برقراری ارتباط سازنده با شهروند ـ نورپردازی شود.

افزون براین، سیمای بصری پل‌های سواره‌رو که با گذشت زمان تحت تاثیر فرسودگی و آلودگی‌هاست، منظر نازیبایی به چهره شهر می‌دهد. برای حل این مشکل امروزه از فضای سبز عمودی در دیواره‌های پل‌ها استفاده می‌کنند تا ضمن پوشش نازیبایی ها، فضای ارگانیکی به چهره شهر بخشد.

همچنین استفاده از هنرهای محیطی همچون نقاشی دیواری، احجام شهری و ایجاد آبنما در فضای زیر پل‌ها خود راهکاری برای هویت‌بخشی به این فضاها و ایجاد رابطه بین شهروند و این نقطه از شهر است تا در پناه آن شهروند بتواند با شهرش رابطه برقرار کنند.

عظیم رجب پور / کارشناس مسائل شهری