گردشگری طبیعت سرمایه‌ای در بوته فراموشی

گزاف نیستیم اگر از «جنوب» به عنوان یکی از فرصت‌های بی‌بدیل گردشگری ایران یاد کنیم. محدوده‌ای که استان‌های خوزستان، بوشهر، هرمزگان، سیستان و بلوچستان و تاحدی فارس و کرمان را دربر می‌گیرد.

چرخه ارزش افزوده گردشگری هنگامی تکمیل می‌شود که آن را در ترکیب و تعامل با سایر عوامل بررسی کنیم. ارزش و اهمیت واقعی گردشگری منطقه جنوب ایران نیز هنگامی نمایان می‌شود که آن را در گستره سرزمینی کشورمان مورد توجه قرار دهیم، ارائه یک مثال می‌تواند ابعاد این موضوع را بیش از پیش نمایان کند. به صورت طبیعی بیشتر گردشگران تمایل به سفر به مناطق شمالی کشور را دارند. این امر دلایل مختلفی دارد. یکی از این دلایل تجمیع جمعیت انسانی کشور در نیمه شمالی کشور و همچنین آب و هوای معتدل‌تر این مناطق است. همچنین اهمیت راه‌ها و سهولت برقراری ارتباط با این مناطق را نیز نمی‌توان فراموش کرد.

ولی در عمل در نیمه دوم سال به دلیل تغییر شرایط آب و هوایی گردشگری در این مناطق به حالت نیمه‌تعطیل درمی‌آید و جز در مقاطع خاص یا تعطیلات آن‌هم به شکل بسیار محدودی رونق پیدا می‌کند؛ اما همین نیمه‌دوم سال مهم‌ترین سرمایه و اندوخته گردشگری مناطق جنوبی ایران است. ساحل گسترده خلیج فارس و دریای عمان، جزر و مدهای استثنایی در بستر دریا، عمق کم آب در بسیاری از مناطق دریای جنوب و تنوع گونه‌های دریایی در این مناطق از مهم‌ترین جذابیت‌هایی است که مسیرهای نو پیش روی مسافران قرار دهد.

علاوه بر این، گسترده‌بودن منطقه جغرافیایی موردنظر از دیگر مزایای این منطقه است. اگر بخواهیم به شکل مقایسه‌ای این امر را بیان کنیم، باید بگوییم دریای خزر به صورت عمده بین 2 استان گیلان و مازندران تقسیم شده است و در این بین استان گلستان نیز سهمی به نسبت کمتر دارد؛ اما در ارتباط با مناطق جنوبی استان‌های گسترده‌ خوزستان، بوشهر، هرمزگان و سیستان و بلوچستان از گستره خلیج‌فارس و دریای عمان سهم دارند و هرکدام از این استان‌ها نیز در جایگاه خودشان سهم عمده‌ای در اقتصاد ملی و منطقه‌ای و خاک کشورمان دارند.

به‌رغم تمام مشکلاتی که در مسیر گسترش و توسعه گردشگری در منطقه جنوب مشاهده می‌شود، تجربه نشان داده است که در صورت تمهید زیرساخت‌های مناسب مسافران نسبت به آن اقبال نشان می‌دهند، چه بسا که هم‌اکنون کیش و قشم و چابهار به مهم‌ترین مقاصد گردشگری جنوب کشور تبدیل شده‌اند، اما در همین شرایط هنوز کمبود منابع و امکانات مانع گسترش گردشگری در این مناطق و سایر مناطق جدید محسوب می‌شود. به عنوان مثال، هم‌اکنون بسیاری از گردشگران به مقصد قشم با استفاده از مسیر راه‌آهن و پس از آن مسیر دریایی خود را به این جزیره رویایی و زیبا می‌رسانند و همین امر به یکی از مزیت‌های مهم رونق این جزیره تبدیل شده است، اما از آن سوی مسافرانی که قصد سفر به جزیره کیش را دارند، برای سفر دریایی به این جزیره با مشکلات بیشتری روبه‌رو هستند. در هر صورت نباید فراموش کنیم منطقه جنوب ایران اگر چه فاصله زیادی با پایتخت و شهرهای نیمه شمالی کشور دارد؛ اما طبیعت منحصر به فرد آن و همچنین جاذبه‌های تاریخی آن فرصت‌های گردشگری زیادی را در خود نهفته دارد؛ موضوعی که مغفول مانده است نبود یا کمبود منابع و امکانات و سرمایه‌گذاری‌های اندک صورت‌گرفته در این بخش است که مانع توسعه گردشگری با سرعت مطلوب در این منطقه شده است.