بازار گرم هنر هفتم در رسانه ملی

شبکه 4 سیما برنامه‌ای به نام «زندگی روی پرده» پخش می‌کند که به تحلیل روان‌شناسانه فیلم‌های مطرح تاریخ سینما پرداخته و شخصیت‌های اصلی آنها را از زاویه روان‌شناسی تحلیل می‌کند. علاوه بر این «چهار، سه، دو، یک» در قالب مسابقه اطلاعات سینمایی شرکت‌کنندگانش را محک می‌زند.

در رادیو هم در طول هفته بیش از 10 برنامه با موضوع سینما روانه آنتن می‌شود. برداشت هفتم (رادیو گفت‌وگو)، کارنامه و پرانتز باز و دیالوگ (رادیو نمایش)، شوقستان (رادیو ایران)، هفت اقلیم (رادیو فرهنگ) و آپارات (رادیو جوان) ازجمله برنامه‌هایی است که به صورت روزانه و هفتگی پرونده مسائل سینمایی را ورق می‌زد.

از ابتدای امسال برنامه‌ای به نام «آن دم که شب شود» از رادیو نمایش پخش می‌شود که هفته‌ای یک بار به بررسی مفهوم «شب در سینما» می‌پردازد.

ضمن این که خبر می‌رسد قرار است برنامه‌هایی با موضوعات تخصصی چون نقد بازیگری، سینما و تئاتر از منظر مطالعات اجتماعی و تاریخچه سینما به فهرست برنامه‌های سینمایی رادیو اضافه شود.

ایوب آقاخانی، کارگردان برنامه رادیویی دیالوگ در پاسخ به این سوال که برنامه‌های اینچنینی چه تاثیری بر جریان سینما دارد؟ می‌گوید:‌ بستگی دارد یک برنامه چقدر شنونده داشته باشد. با این برنامه‌های رادیویی فضاهای فرهنگی کشور تصحیح می‌شود. اگر بین شنوندگان مدیران حضور داشته باشند، می‌توانند متوجه یک سری مشکلات بشوند و مسیر درست‌تری را طراحی کنند. در این زمینه تجربه‌های مشابهی را در دیالوگ داشته‌ایم. برنامه ما در انتشار فراخوان معوق جشنواره دانشجویی سال گذشته و گسترش نگاه به مقوله رادیو تئاتر و معرفی‌اش تاثیرگذار بود. البته این کارها بدون برنامه دیالوگ هم اتفاق می‌افتاد، اما ما به آن سرعت بخشیدیم.

او درباره ویژگی‌های این برنامه رادیویی می‌گوید: مهم ترین تمایز برنامه رادیویی دیالوگ صراحت، شفافیت و روزآمد بودنش است. این برنامه با صراحت لهجه و صداقت مسائل را تعقیب می‌کند، اما زبان رسانه را هم در نظر می‌گیرد. به نظر من مباحث دیالوگ خیلی کارشناسی شده‌تر است. برنامه‌های دیگر بیشتر رویکرد ژرونالیستی دارد، اما ما تلاش می‌کنیم فضاها کارشناسی شده باشد و به ظرایف دانشگاهی توجه شود. برنامه ما از یک شبکه تخصصی به نام نمایش پخش می‌شود و به خاطر ویژگی‌هایش اعتماد بیشتری را جلب کرده است. البته من به همه برنامه‌های اینچنینی احترام می‌گذارم. به اعتقاد آقاخانی، برنامه‌های ژورنالیستی درباره سینما زیاد است و هنوز جا دارد که تعداد برنامه‌های تحلیلی زیاد شود. این تهیه‌کننده توضیح می‌دهد:‌« هفت» یک برنامه جنجال‌برانگیز است که روی حاشیه‌ها مانور می‌دهد، اما برنامه موثری است چون بیننده زیادی دارد. بیشتر برنامه‌ ها شبکه‌های مختلف رویکرد ژورنالیستی دارد و کمتر به عمق می‌پردازد. به هر حال سینما ذاتا جذاب است و همه ما از جذابیت‌های این هنر- صنعت مهم استفاده می‌کنیم.

آقاخانی درباره نحوه تعامل اهالی سینما با برنامه‌اش می‌گوید: سینماگران به خاطر لطفی که به بنده دارند همکاری‌شان خوب است، ولی به هر حال در جذب همکاری این دوستان سختی‌هایی وجود دارد. من به واسطه ارتباطاتم راحت‌تر می‌توانم این موانع را طی کنم. در کل گرفتن وقت از این افراد و ایجاد تمایل برای حضور در رادیو کار سختی است، اما تا امروز توانسته‌ایم بر این موانع غلبه کنیم.

مازیار فکری ارشاد، مجری کارشناس برنامه رادیویی «کارنامه» درباره مخاطبان برنامه‌های سینمایی می‌گوید:‌ در وضعیت اقتصادی نابسامان سینمای ایران هر برنامه‌ای می‌تواند تاثیر‌گذاری خودش را داشته باشد. در رسانه رادیو با 2 جور مخاطب سر و کار داریم؛مخاطبانی که بنا به عادت رادیو در منزل یا محل کارشان روشن است و خیلی دغدغه سینما ندارند. رادیو روی این مخاطبان تاثیر‌گذاری زیادی ندارد.

برخلاف تصور ما طیف قابل توجهی بحث‌های سینمایی را در رادیو دنبال می‌کنند. ما پس از اجرای هر برنامه بازخوردهای این افراد را می‌بینیم. اینها مدعی هستند که خوراک لازم را از تلویزیون نمی‌گیرند. در نتیجه برای گرفتن اطلاعات به رادیو مراجعه می‌کنند و رادیو را مرجع بهتری می‌دانند. فکری ارشاد ادامه می‌دهد:‌ به نظر من برنامه« هفت»، چون نگاه ژورنالیستی دارد برخی مخاطبان جدی سینما را نمی‌تواند راضی کند.

او درباره چینش برنامه‌ها در شبکه‌های مختلف توضیح می‌دهد: در حال حاضر هر شبکه رادیویی تقریبا بین یک تا 2 برنامه درباره سینما دارد. طبیعی است که رادیو نمایش برنامه‌های بیشتری داشته باشد. هر شبکه‌ای از منظر خودش به موضوع می‌پردازد. من 2 سال با برنامه آپارات رادیو جوان همکاری می‌کردم. این برنامه با توجه به تعریف شبکه جوان، جوانانه‌تر به موضوع می‌پرداخت. این جور برنامه‌ها مخاطب‌گذری کم دارند. مگر کسی که در ماشینش نشسته و رادیو را روشن می‌کند و یکباره با یک برنامه درباره سینما مواجه می‌شود، اما مخاطبان رادیویی برنامه‌های سینما عمدتا ثابت هستند.

فکری ارشاد با بیان این که متاسفانه برخی هنرمندان اصلا رادیو را به حساب نمی‌آورند، تاکید می‌کند:‌ رسانه رادیو در نگاه برخی هنرمندان جای کوچکی است، در حالی که برخلاف تصوراتشان رادیو یک سری مخاطب خاص و جدی دارد. سطح فرهنگی مخاطبان رادیویی خیلی بالاست. در نقطه مقابل گروهی از هنرمندان را داریم که با تلویزیون قهر کرده‌اند. اینها تمایل بیشتری برای حضور در رادیو نشان می‌دهند.