به سوی تامین اجتماعی زنان
برای بسیاری از این زنان ، طلاق ابتدای جاده تاریک و مبهمی است که پیش روی آنها قرار دارد. مشکلات اقتصادی پس از طلاق، مهمترین دست انداز این جاده تاریک است، مشکل بزرگی که باعث می شود
مشکلات اقتصادی بخصوص با توجه به آن که بیش از 80درصد طلاقها در ایران توافقی و بدون گرفتن مهریه و دیگرحقوق زن مشکل حادی است که باید از سوی دولت و مجلس توجه بیشتری به آن بشود.
بیمه طلاق و بیمه مهریه از جمله طرحهایی بود که در آخرین ماههای سال گذشته حمایت از این زنان مطرح شد و پس از مدتی تبلیغات مطبوعاتی تب و تاب اولیه آن فروکش کرد.
متاسفانه به دلیل دید نامناسب سنتی نسبت به طلاق ، جامعه توجه زیادی به زنان طلاق و مشکلات پس از آن ندارد و حتی بسیاری از مسوولان و قانونگذاران در اختیار قرار دادن تسهیلاتی برای زنان مطلقه را نشان دادن در سبز برای افزایش آمار طلاق و ایجاد جاذبه طلاق برای زنان می دانند، در حالی که به هر حال طلاق در بسیاری از موارد از زندگی بدون تفاهم بهتر است و بنابراین باید به عنوان یک واقعیت پذیرفته شود.
دکتر مصطفی اقلیما در این باره می گوید: جامعه نباید طلاق را یک فاجعه ببیند. طلاق هم مثل ازدواج رویکرد مثبت است. افراد نمی توانند قبل از ازدواج همسر خود را بشناسند، تنها چیزی که در دوران نامزدی مشخص می شود وضعیت مالی، وضعیت خانوادگی و قیافه طرفین است . پس از ازدواج است که واقعیت مشخص می شود.
این روان شناس در ادامه می افزاید: «مشکل طلاق میان زن و مرد تنها جنبه مادی آن است ، اما اگر خانواده ای به زندگی رنج آور خود ادامه بدهد مشکلات روحی و روانی بسیاری برای خانواده ایجاد و باعث آسیب دیدن اعضای خانواده می شود. مشکلات این وضعیت دردناک تر از مشکلات طلاق است.»
به این ترتیب باید پذیرفت که طلاق همیشه امری مذموم و ناپسند نباید تلقی شود، اما متاسفانه به دلیل وجود نقایص قانونی و راههای گریز فراوان ، مردان با آگاهی از وابستگی مالی زنان و با استفاده از حق طلاقی که در اختیارشان است ، زنان را به گونه ای تحت فشار قرار می دهند تا آنها را از طلاق گرفتن منصرف کرده یا آن که بدون دادن حق و حقوقشان آنها را مجبور به طلاق توافقی می کنند و به این ترتیب این زنان مطلقه بعد از طلاق با مشکلات بسیاری روبه رو خواهند شد.
فاطمه بداغی ، عضو شورای فرهنگی اجتماعی زنان با اشاره به این که هیچیک از حقوق توصیه شده در اسلام برای زنان نظیر دیه ، ارث ، نفقه ، مهریه و... اکنون به نحو احسن پرداخت نمی شود، می گوید: متاسفانه در شرایط ناگوار اقتصادی کنونی نه تنها نفقه نیمه تعطیل است ، بلکه زنان شهری نیز در بیشتر مواقع ، خودشان خانواده را اداره می کنند.
پرداخت مهریه نیز به طور کلی ضمانت اجرایی ندارد؛ چرا که نه قبل و نه بعد از ازدواج کسی آن را نمی پردازد و این در کل برخلاف نظر اسلام در زمینه تامین آتیه زنان است.
وی با تاکید بر تامین آتیه زنان از طریق اجرای طرحهای کشوری نظیر بیمه نه همانند بیمه زنان خانه دار محدود و با مبلغی بسیار ناچیز اظهار کرد: پیگیری طرحهای جدی و قوی نظیر بیمه مهریه با مبلغی بسیار کم اما قابل پرداخت ، سرمایه ای مفید و تامین کننده آتیه زنان خواهد بود.
محمود بقال شیرازی ، رئیس شعبه 241 دادگاه خانواده نیز با بیان این که برخی مردان از حق طلاق سوئ استفاده می کنند، می گوید: برخی مردان با طلاق ناجوانمردانه ، زنان را بدون هیچ پشتوانه ای در جامعه رها می کنند، اما قانونگذار به دلیل اجازه فقهی بودن اعمال این حق ، معترض آن نمی شود و تنها مواقعی مثل پیش بینی اجرت المثل و نحله را پیش پای مرد برای محدود کردن وی در استفاده از این حق می گذارد.
به اعتقاد این قاضی ، در پرونده های خانوادگی باید یک سیستم تامین اجتماعی حقوقی و قدرتمند برای تحت پوشش قرار دادن افراد بی بضاعت مانند زنان مطلقه و بی سرپرست ، مردان بیکار و کودکان خیابانی ایجاد شود.
عفت همتیان بروجنی ، وکیل دادگستری نیز معتقد است : اکنون هیچ گونه حمایتی از زنان مطلقه صورت نمی گیرد مگر آن که خانواده ای داشته باشند و گرنه دچار مشکلات عدیده ای خواهند شد.
وی می افزاید: طبق قانون اگر مرد خواستار طلاق زن باشد باید مهریه نقدی و اجرت المثل ایام زناشویی را بر اساس نظر کارشناسی که آن هم بسیار کم است به زن بپردازد، چرا که زنان خانه دار ، چندین شغل را به طور همزمان انجام می دهند و اگر برای هر یک از مشاغل ، افرادی استخدام شوند، مستحق دریافت مزد بیشتری به نسبت اجرت المثل تعیین شده از سوی دادگاه ها خواهند بود.
این مدرس دانشگاه با اشاره به این که اگر زنان تقاضای طلاق کنند، مستحق دریافت اجرت المثل و نصف دارایی مرد نخواهد بود، متذکر می شود: این در حالی است که حدود 90درصد درخواست های طلاق از سوی زنان مطرح می شود و عملا آنها از همان ابتدای طرح طلاق ، از حقوقی نظیر اجرت المثل بی بهره می مانند، زنان غیرشاغل پس از طلاق دچار فشار اقتصادی و نابسامانی های زیاد ناشی از طلاق می شوند و اگر انسان های شریفی باشند و مقاومت کنند یا از طریق بنگاه های کاریابی کاری بیابند در نهایت پرستار بچه یا سالمند و غیر از این دچار سرنوشت های نامطلوبی می شوند. به همین دلیل حمایت دولت از این زنان بسیار ضروری است.
بیمه طلاق و بیمه مهریه از جمله طرحهایی است که برای حمایت از زنان مطلقه مطرح شد، اما سرنوشت این طرح باوجود گذشتن چندین ماه از شروع آزمایشی آن اکنون درهاله ای از ابهام قرار دارد، در حالی که این طرحها می تواند تاثیر بسیار زیادی بر بهبود زنان مطلقه داشته باشد.
دکتر مصطفی اقلیما با اشاره به 2طرح سازمان بهزیستی با عنوان بیمه طلاق و بیمه مهریه می گوید: براساس طرح بیمه طلاق که از سوی کارشناسان اجتماعی مطرح شده است ،خانواده شوهر طبق توافق قبلی که در عقدنامه ثبت می شود، پس از طلاق هر ماه مبلغی را به زن می دهند و این وضعیت تا زمانی ادامه دارد که فرد ازدواج نکرده باشد و پس از ازدواج مجدد مبلغ پرداختی قطع می شود.
بیمه مهریه شرایط و ضوابط خاصی دارد. افراد هنگام ازدواج 10درصد مهریه تعیین شده را به بیمه می پردازند و تا زمانی که زن از مرد جدا شود و مرد هم مهریه زن را پرداخت نکرده باشد بیمه یک حقوق ماهانه به زن می دهد تا زن در رفاه و آرامش روحی و روانی باشد.
به گفته دکتر اقلیما، طرح بیمه مهریه ، باعث کاهش مهریه در سطح جامعه می شود و زنان هم هنگام جدایی ، امنیت فکری بیشتری خواهند داشت.
جواد حسینی، مدیر کل دفتر اجتماعی استانداری خراسان که برای نخستین بار بیمه طلاق در این استان به اجرا درآمده است در این خصوص می گوید:به منظور کاهش مشکلات اقتصادی زنان مطلقه ،این طرح در چند شهر استان به اجرا در می آید و بر اساس این طرح، هنگام ازدواج مبلغی به عنوان پایه و نیز درصدی از مهریه به حساب بیمه طلاق ریخته می شود تا در صورت طلاق ، زن تحت پوشش این بیمه قرار گرفته و مستمری دریافت کند.
پرویز زارعی ، معاون دفتر زنان و خانواده سازمان بهزیستی کشور نیز هدف از ارائه طرح بیمه طلاق را پوشش بیشتر تامین اجتماعی زنان مطلقه ای که تنها با افراد تحت تکفل خود زندگی می کنند می داند و می گوید: آنچه کارشناسان اجتماعی را به سمت ایجاد بیمه طلاق سوق داده ، ایجاد شرایط عادی زندگی برای زنان مطلقه تا هنگامی است که تحت پوشش سازمان های حمایتی قرار نگرفته اند ، توان پوشش افراد خانواده یا ازدواج مجدد را داشته باشند.
وی در ادامه می افزاید: از آنجا که فاصله زمانی مطلقه شدن زنان تا رسیدن به شرایط مطلوب زندگی اجتماعی با خطر بالا و آسیبهای بسیاری همراه است ، حمایت چندگانه تمامی زنان در مواقعی که با این اتفاق روبه رو می شوند، ضروری است.
معاون دفتر زنان و خانواده بهزیستی با اشاره به این که زنان سرپرست خانوار هم اکنون تنها از 8درصد سهم اشتغال کشور برخوردارند، می گوید: با توجه به این که 92درصد زنان سرپرست خانوار جویای کار و خانه دار بوده ، تنها 17 درصد آنها مهارت فنی و حرفه ای داشته و 26درصد نیز بی سواد هستند.
بر این اساس حمایت جسمانی مادی و شغلی از آنها برای تامین آتیه و در صورت رویداد حادثه ، ضروری است. زارعی با اشاره به ضرورت حمایت چندگانه از زنان کشور اظهار کرد: بر این اساس پیشنهاد «بیمه طلاق » به عنوان یکی از شروط ضمن عقد مطرح شده است که بر مبنای آن هرچند ماه یکبار مبلغ معینی از سوی مردان به حساب همسران در یک شرکت بیمه ای واریز می شود تا در آینده تامینی برای آتیه آنها در شرایط مواجهه با مشکلات باشد.
دکتر مصطفی اقلیما با اشاره به 2طرح سازمان بهزیستی با عنوان بیمه طلاق و بیمه مهریه می گوید: براساس طرح بیمه طلاق که از سوی کارشناسان اجتماعی مطرح شده است ،خانواده شوهر طبق توافق قبلی که در عقدنامه ثبت می شود، پس از طلاق هر ماه مبلغی را به زن می دهند و این وضعیت تا زمانی ادامه دارد که فرد ازدواج نکرده باشد و پس از ازدواج مجدد مبلغ پرداختی قطع می شود.
بیمه مهریه شرایط و ضوابط خاصی دارد. افراد هنگام ازدواج 10درصد مهریه تعیین شده را به بیمه می پردازند و تا زمانی که زن از مرد جدا شود و مرد هم مهریه زن را پرداخت نکرده باشد بیمه یک حقوق ماهانه به زن می دهد تا زن در رفاه و آرامش روحی و روانی باشد.
به گفته دکتر اقلیما، طرح بیمه مهریه ، باعث کاهش مهریه در سطح جامعه می شود و زنان هم هنگام جدایی ، امنیت فکری بیشتری خواهند داشت.
جواد حسینی، مدیر کل دفتر اجتماعی استانداری خراسان که برای نخستین بار بیمه طلاق در این استان به اجرا درآمده است در این خصوص می گوید:به منظور کاهش مشکلات اقتصادی زنان مطلقه ،این طرح در چند شهر استان به اجرا در می آید و بر اساس این طرح، هنگام ازدواج مبلغی به عنوان پایه و نیز درصدی از مهریه به حساب بیمه طلاق ریخته می شود تا در صورت طلاق ، زن تحت پوشش این بیمه قرار گرفته و مستمری دریافت کند.
پرویز زارعی ، معاون دفتر زنان و خانواده سازمان بهزیستی کشور نیز هدف از ارائه طرح بیمه طلاق را پوشش بیشتر تامین اجتماعی زنان مطلقه ای که تنها با افراد تحت تکفل خود زندگی می کنند می داند و می گوید: آنچه کارشناسان اجتماعی را به سمت ایجاد بیمه طلاق سوق داده ، ایجاد شرایط عادی زندگی برای زنان مطلقه تا هنگامی است که تحت پوشش سازمان های حمایتی قرار نگرفته اند ، توان پوشش افراد خانواده یا ازدواج مجدد را داشته باشند.
وی در ادامه می افزاید: از آنجا که فاصله زمانی مطلقه شدن زنان تا رسیدن به شرایط مطلوب زندگی اجتماعی با خطر بالا و آسیبهای بسیاری همراه است ، حمایت چندگانه تمامی زنان در مواقعی که با این اتفاق روبه رو می شوند، ضروری است.
معاون دفتر زنان و خانواده بهزیستی با اشاره به این که زنان سرپرست خانوار هم اکنون تنها از 8درصد سهم اشتغال کشور برخوردارند، می گوید: با توجه به این که 92درصد زنان سرپرست خانوار جویای کار و خانه دار بوده ، تنها 17 درصد آنها مهارت فنی و حرفه ای داشته و 26درصد نیز بی سواد هستند.
بر این اساس حمایت جسمانی مادی و شغلی از آنها برای تامین آتیه و در صورت رویداد حادثه ، ضروری است. زارعی با اشاره به ضرورت حمایت چندگانه از زنان کشور اظهار کرد: بر این اساس پیشنهاد «بیمه طلاق » به عنوان یکی از شروط ضمن عقد مطرح شده است که بر مبنای آن هرچند ماه یکبار مبلغ معینی از سوی مردان به حساب همسران در یک شرکت بیمه ای واریز می شود تا در آینده تامینی برای آتیه آنها در شرایط مواجهه با مشکلات باشد.
حامد فرحبخش 
