پروتئین ضدیخ بلای جان ماهیان قطبی

توماس نیار، استاد اکولوژی و زیست‌شناسی تکاملی می‌گوید: افزایش 2 درجه سانتیگرادی دمای آب اقیانوس می‌تواند تاثیر مخربی روی این نسل از ماهی‌های اقیانوسی که بخوبی با آب‌های نزدیک به دمای انجماد، خودشان را سازگار کرده‌اند، داشته باشد. ظهور موفق و تنوع این نسل به 100 گونه ماهی که جمعا نوتوتنیویدها نامیده می‌شوند، خود کتاب کاملی از چگونگی سیر تکامل جانوران محسوب می‌شود.

پس از دوره بسیار سرد و عصر یخبندان که منجر به انقراض انبوه ماهی‌ها شد، ماهی‌ها به آب‌های گرم‌تر جنوب اقیانوس عادت کردند. کسب پروتئین‌هایی موسوم به گلیکوپروتئین ضدیخ باعث شد نوتوتنیویدها در آب‌های بسیار سرد و دمای پایین قادر به زندگی کردن باشند. پس از سازگاری این ماهی‌ها با شرایط جدید و اشغال جایگاه خالی زیست‌محیطی و اکولوژیکی توسط آنها، گونه‌های جدید نوتوتنیویدها به وجود آمده و باعث رونق گرفتن تنوع زیستی حیات دریایی ـ که امروز در آب‌های قطب جنوب شاهد آن هستیم ـ شد. 3 گونه از ماهیان، نمونه‌ای از تنوع این نسل از ماهیان است که درنتیجه سرمای بیش از حد آب‌ها تلفات زیادی را متحمل شدند.

نوتوتنیویدها بخش عمده‌ای از تنوع ماهی‌ها را در بر دارد و یکی از منابع اصلی غذایی برای بسیاری از صیادان آبی مانند پنگوئن‌ها، نهنگ‌های دندان‌دار و خوک‌های آبی است. البته شواهد جدید نشان می‌دهد کسب گلوکوپروتئین ضدیخ در 22 تا 44 میلیون سال قبل تنها علت سازگاری موفقیت‌آمیز نوتوتنیویدهای قطب جنوب نیست. حدود 10 میلیون سال پس از ظهور گلوکوپروتئین‌ها، بزرگ‌ترین جمعیت گونه‌های نوتوتنیویدها به محل زندگی جدید سرازیر شدند.

دانشمندان معتقدند این داستان موفقیت‌آمیز تکاملی هم‌اکنون به وسیله تغییرات آب و هوایی که باعث شده روند گرم شدن مناطق جنوبی اقیانوس‌های حوالی قطب جنوب دچار شتاب زیادی شود، مورد تهدید قرار گرفته است. همان خصوصیاتی که امکان زنده ماندن و رشد این ماهی‌ها را در مناطق سرد زمین فراهم کرده، هم‌اکنون آنها را به گرم شدن محل سکونتشان بیش از پیش حساس کرده است.

sciencedaily / مترجم: آتنا حسن‌آبادی