جایگاه و اختیارات مجلس شورای اسلامی

به گزارش روز شنبه جام جم آنلاین، مجلس که دوره آن چهار ساله است، چنان برای نظام ما اهمیت دارد که کشور نباید در هیچ زمانی بدون مجلس باشد و در همین راستا دولت موظف است تا انتخابات مجلس را پیش از پایان هر دوره برگزار نماید و نمایندگان مجلس آینده قبل از اتمام مجلس وقت، باید مشخص باشند.

اگر چه در بدو انقلاب تعداد نمایندگان مجلس 270 نفر بود، اما طبق اصل 64 قانون اساسی هر 10 سال حداکثر 20 نماینده می تواند به مجلس شورای اسلامی اضافه شود که در همین راستا در حال حاضر مجلس با 290 نماینده تشکیل می شود و قرار است تا برای دوره دهم مجلس، این تعداد به 310 نفر برسد.

 مجلس شورای اسلامی  به عنوان یکی از سه قوای سه گانه، اگر چه زیر نظر ولایت مطلقه امر و امامت امت، قرار دارد اما مستقل از قوای دیگر است و نمایندگان آن با رای مستقیم ملت انتخاب می شوند.

نگاهی کوتاه به قانون اساسی اهمیت و جایگاه مجلس را بیشتر نمایان می کند.

یکی  از ویژگی های مجلس وظایف و اختیارات آن است.

اگر چه بطور کلی گفته می شود که وظایف مجلس قانونگذاری و نظارت بر امور کشور است، اما در قانون اساسی وظایف و اختیارات زیادی به مجلس داده شده بطوریکه مجلس حتی توان و اختیار استیضاح و رای به بی کفایتی رئیس جمهور بعنوان رئیس یک قوه را دارد، اختیاری که به دیگر روئسای قوا داده نشده است.

بررسی این وظایف و اختیارات نشان می دهد که در نظام جمهوری اسلامی ایران تا چه اندازه به نقش و اهمیت مجلس در امور مملکت داری توجه شده است.

1- قانونگذاری در عموم مسایل  در حدود مقرر در قانون اساسی.
 
2- شرح و تفسیر قوانین عادی.

3-حق تحقیق و تفحص در تمام امور کشور.

4- تصویب عهدنامه ها، مقاوله نامه ها، قراردادها و موافقت نامه های بین المللی.

5- تغییر در خطوط مرزی با تصویب چهار پنجم نمایندگان مجلس. طبق قانون هر گونه تغییر در خطوط مرزی ممنوع است مگر اصلاحات جزئی با رعایت مصالح کشور به شرط اینکه به تصویب چهار پنجم نمایندگان مجلس برسد.

6- برقراری حکومت نظامی با تصویب مجلس. طبق قانون برقراری حکومت نظامی ممنوع است و در حالت جنگ و شرایط اضطراری و نظیر آن دولت حق دارد با تصویب مجلس موقتا محدودیت های ضروری را برقرار نماید.

7- گرفتن و دادن وام یا کمک های بلا عوض داخلی و خارجی با تصویب مجلس.

8- استخدام کارشناسان خارجی با تصویب مجلس.
 
9-انتقال بناها و اموال دولتی که از نفایس ملی است با تصویب مجلس.

10- اظهار نظر هر نماینده در همه مسایل داخلی و خارجی کشور.

11-آزادی نمایندگان در اظهار نظر و رای خود و عدم تعقیب یا توقیف نمایندگان به خاطر داشتن نظر و یا دادن رایی در راستا ایفای وظایف نمایندگی است.

12- دادن رای اعتماد مجلس به وزرا.

13- سوال از رئیس جمهور و وزرا .

14-استیضاح و عزل وزرا.

15-استیضاح رئیس جمهور و رای به بی کفایتی وی.

16- رسیدگی به شکایات مردم علیه مجلس، دولت و قوه قضائیه.
 
17- انتصاب شش حقوقدان شورای نگهبان.

ویژگی دیگر مجلس، وجود شورای نگهبان در کنار آن است. و این شورا بر غنی مجلس افزوده است.

به منظور پاسداری از احکام اسلام و قانون اساسی از نظر عدم مغایرت مصوبات مجلس با آنها این شورا تشکیل شد که اعضای آن 12 نفر شامل شش فقیه عادل و شش حقوقدان است که اگر چه شش فقیه از سوی رهبری انتخاب می شوند اما حقوقدانها باید با معرفی رئیس قوه قضائیه و رای مجلس منصوب می شوند.

داشتن نماینده از سوی اقلیت های مذهبی در مجلس نیز نشان از مترقی بودن مجلس در نظام جمهوری اسلامی ایران است.

در حال حاضر مجلس برای اقلیت های مذهبی در کشور ارزش قایل شده و آنها در مجلس نماینده دارند، حقی که دیگر مجالس دنیا برای اقلیت های موجود در کشور خود قایل نیستند.

در همین راستا زرتشتیان و کلیمیان هر کدام یک نماینده ، مسیحیان آشوری و کلدانی مجموعاً یک نماینده و مسیحیان ارمنی جنوب و شمال هر کدام یک نماینده در مجلس دارند.

سوگند نمایندگان در مجلس نیز یکی دیگر از امتیازات مجلس در نظام ماست.

 ‌نمایندگان در ابتدای هر دوره مجلس طبق اصل 67 قانون اساسی این گونه سوگند یاد می کنند: «من در برابر قرآن مجید به خدای قادر و متعال سوگند یاد می‌کنم و با تکیه بر شرف انسانی خویش تعهد می‌نمایم که پاسدار حریم اسلام، نگهبان دستاوردهای انقلاب اسلامی ملت ایران و مبانی جمهوری اسلامی باشم، ودیعه‌ای را که ملت به ما سپرده به عنوان امینی عادل پاسداری کنم و در انجام وظایف وکالت، امانت و تقوا را رعایت نمایم و همواره به استقلال و اعتلای کشور و حفظ حقوق ملت و خدمت به مردم پایبند باشم، از قانون اساسی دفاع کنم و در گفته‌ها و نوشته‌ها و اظهار نظرها، استقلال کشور و آزادی مردم و تامین مصالح آنها را مد نظر داشته باشم».

نمایندگان اقلیت‌های دینی نیز این سوگند را با ذکر کتاب آسمانی خود یاد کردند.

یوسف اسدی - خبرنگار جام جم آنلاین