مهار ریزگردها؛ هر وقت عراق بخواهد

بیش از یکسال است که کنترل ریزگردهای عراق و تثبیت شن‌های روان این کشور با عملیات بوته‌کاری و مالچ‌پاشی به بحث دائمی نمایندگان ایران و عراق تبدیل شده تا آنجا که حتی مسوولان کشورمان برای ترغیب طرف عراقی به انجام عملیات بیابان‌زدایی پیشنهاد کمک‌های مالی را ارائه داد و حتی اکیپ‌هایی از کارشناسان فنی را هم به این کشور روانه کرد، اما حالا پس از انجام جلسات متعدد و هدر رفت وقت، کار به جایی رسیده که علی‌محمد شاعری از زیر بار نرفتن وزارت محیط زیست عراق برای مهار بیابان‌هایش سخن می‌گوید.

معاون محیط زیست انسانی البته در ادامه کار را متوقف شده تام و تمام نمی‌داند چرا که توضیح می‌دهد که ایران در حال پیگیری موضوع ریزگردها از طریق سازمان ملل است، ضمن این‌که دستگاه دیپلماسی‌اش را هم برای مجاب‌کردن عراقی‌ها فعال کرده، اما تا عراق برای سر و سامان دادن بیابان‌هایش قانع شود، معلوم نیست که چه قدر زمان نیاز دارد و نگرانی اصلی مردم و مسوولان نیز همین است. نزدیک به یک دهه قبل که ورود گرد و غبار به ایران جدی شد و مورد توجه قرار گرفت تا به حال هر سال وضع بدتر از سال قبل شده است. آن روزها کارشناسان خبره پیش‌بینی می‌کردند که روزی خواهد آمد که ریزگردها بیشتر ماه‌های سال درهوا وجود داشته باشند و روزی فرا برسد که هجوم آنها به فصل بهار و حتی قبل‌تر از آن منتقل شود. حالا آن روز رسیده است و می‌توان پیش‌بینی کرد که در آینده‌ای نه چندان نزدیک تمام وسعت ایران زیر سیطره ریزگردها قرار بگیرند.

آن بخش ازمردم ایران که گرد و غبار به حلقشان نمی‌رود حتما گرفتار آلودگی هوا هستند؛ معادله تنفس در تهران و 7 کلانشهر دیگر کشور که این گونه تعریف شده است. با این حال علی‌محمد شاعری می‌گوید که وضعیت هوا در تهران در سال 90 از سال ماقبلش بهتر شده آن هم به اندازه 10 درصد.

مردمی که در پایتخت زندگی می‌کنند البته بهبود اوضاع را آن گونه که شاعری می‌گوید و آمارهای مربوط به آن را ارائه می‌دهد، لمس نمی‌کنند، ولی به هر حال جداولی که او در نشست خبری دیروزش در میان خبرنگاران توزیع کرد نشان می‌دهد که امسال به لحاظ وجود گاز سمی منواکسیدکربن و ازن حتی یک روز ناسالم نیز در تهران وجود نداشته و هوای این شهر به خاطر وجود گاز دی‌اکسید نیتروژن فقط 4 روز در وضعیت ناسالم بوده است. البته شاعری منکر آلودگی هوای پایتخت به خاطر وجود ذرات با قطر تا 10 میکرون نیست و آمارهای توزیع شده او میان خبرنگاران نشان می‌دهد که این آلودگی در طول 365 روز سال 90 فقط در3 روز وجود داشته است، ولی این‌که او در کسوت قائم‌مقامی سازمان حفاظت محیط زیست همچنان اعتقادی به محاسبه ذرات کمتر از 5‌‌/‌‌2 میکرون ندارد هم مورد اعتراض خبرنگاران است و هم محل مناقشه سازمان متبوع او با شهرداری تهران. با این وجود شاعری در حالی که عملکرد سازمان متبوعش را خوب و قابل دفاع می‌داند بازهم استدلالات خاص خودش را برای استمرار آلودگی هوای تهران دارد. او معتقد است که سوخت و خودروهای غیراستاندارد، فعالیت صنایع، جمعیت انبوه، مصارف خانگی و فعالیت‌های عمرانی در کنار گسترش بیابان‌ها در اطراف تهران و موقعیت جغرافیایی این شهر سبب شده تا آلودگی هوا با آن عجین شود و در برخی از ماه‌های سال به خاطر پدیده وارونگی هوا و پایداری جو، وضع از کنترل خارج شود یعنی همان اوضاعی که به‌زعم خبرنگاران حاضر در جلسه دیروز، سازمان محیط زیست دقیقا باید برای مقابله با آن برنامه داشته باشد، ولی در عمل در همان مواقع بحرانی تمام تیرهایش به سنگ می‌خورد.