رقابت، ‌تبدیل به رفاقت می‌شود

در این مطلب قرار نیست به بحث نظری درباره روابط متقابل سینما و تلویزیون بپردازیم، بلکه می‌خواهیم درخصوص کاربردها و کارکردهای سینمایی تلویزیون سخن بگوییم که بهانه آن نیز موفقیت‌های چشمگیری است که تلویزیون در سی‌امین جشنواره فیلم فجر کسب کرده است. امسال جوایز و سیمرغ‌های زیادی در بخش‌های مختلف به فیلم‌هایی تعلق گرفت که سرمایه‌گذار و تهیه‌کننده آنها شبکه‌های تلویزیونی بودند. واقعیت این است که درباره فعالیت‌ها و عملکرد تلویزیون در حوزه سینما و فیلمسازی دیدگاه‌های متفاوت و متضادی وجود دارد.

برخی حضور تلویزیون در عرصه‌های سینمایی را در تضاد با ماهیت و ماموریت این رسانه دانسته و آن را نوع موازی کاری می‌دانند که موجب خلط مبحث و تداخل وظیفه شده و نه تنها به سینما کمکی نمی‌کند، بلکه فرآیند تولید آثار سینمایی را با گیر و گرفتاری‌های تازه‌ای مواجه می‌سازد. در خوشبینانه‌ترین تحلیل آنها معتقدند تلویزیون ماموریت‌های مهم و حجم کاری عظیمی دارد که باید وقت و بودجه خود را در آن زمینه هزینه کرده و از پراکنده کاری و موازی کاری با سینما پرهیز کند. مثلا اگر قرار است شبکه‌های تلویزیونی به تولید یک فیلم سینمایی پرداخته و از آن حمایت کنند بهتر است همین هزینه را صرف برنامه‌سازی یا تولید تله‌فیلم‌های با کیفیت کنند تا نیاز رسانه‌ای خود را برطرف نمایند.

در مقابل برخی به حضور فعال تلویزیون در تولید آثار سینمایی خوشبین بوده و معتقدند این نهاد بزرگ رسانه‌ای که عهد اخوت با سینما دارد می‌تواند بخشی از ظرفیت و سرمایه مادی و انسانی خود را در حوزه سینما هزینه کند تا هم به چرخه اقتصادی سینما رونق بخشیده و هم از این طریق بخشی از نیازهای خود را به تامین فیلم سینمایی و تضمین سرگرمی مخاطب برآورده سازد.

اگر بخواهیم کمی از نظر فنی و تکنیکی تر به این موضوع نگاه کنیم، گروه دوم معتقدند با توجه به گسترش و توسعه دستگاه‌های تلویزیونی جدید در خانه مردم و آنچه به آن سینمای خانگی می‌گویند مرزبین فیلم سینمایی و تلویزیونی کمتر شده و مانیتورهای بزرگ تلویزیونی همان اقتضائاتی را که فیلم سینمایی برای نمایش در پرده دارد، طلب می‌کند بنابراین می‌توان گفت تحولات تکنولوژی تلویزیون و سینما را بیش از گذشته به هم نزدیک کرده است. لذا این قرابت ساختاری و فنی شرایط همکاری‌های متقابل بین سینما و تلویزیون را بیشتر کرده که گاه از آن گریزی نیست.

این بحث را از ابعاد و زاوایای دیگری هم می‌توان ادامه داد. مثلا این‌که مرکزی مثل صدا و سیما از یکسری امکانات سینمایی مثل شهرک غزالی برخوردار است که مکان مهمی برای تولید آثار سینمایی است یا دامنه نفوذ و تاثیر‌گذاری این نهاد با مراکز و سازمان‌هایی که در فرآیند تولید فیلم می‌توانند موثر بوده و نقش داشته باشند به حدی است که تهیه و تولید یک فیلم با حمایت شبکه‌های تلویزیونی مسیری هموارتر را طی کرده یا از تسهیلات و امکانات بیشتری برخوردار خواهد شد. فارغ از این مباحث تجربه عملی و عینی در این زمینه می‌تواند معیار و ملاک خوبی برای قضاوت درباره نقش و حضور تلویزیون در تولید فیلم‌های سینمایی باشد که همین جشنواره اخیر فیلم فجر گواه و شاهد صادقی برای تاکید بر مثبت بودن این فرآیند است.

واقعیت این است که خدمات و برکات تلویزیون در تولید آثار سینمایی صرفا به مراحل تولید و سرمایه‌گذاری و تامین هزینه و امکانات ختم نشده و این مزایا می‌تواند تا مراحل اکران و نمایش نیز گسترش یابد. به هر حال تلویزیون خود به عنوان بزرگ‌ترین عرصه و ابزار اکران می‌تواند تولیدات سینمایی خود را برای مخاطبان بیشتری به نمایش بگذارد و آن فیلم‌هایی که با حمایت تلویزیون ساخته می‌شوند از فرصت بهتر و بیشتری برای دیده شدن برخوردارند.

هرچند کیفیت خوب اثر همچنان به عنوان برگ برنده فیلم به موفقیت آن کمک می‌کند اما نباید تاثیرات پخش‌کننده و شرایط اکران فیلم را دست‌کم گرفت که در این زمینه تلویزیون می‌تواند حامی خوبی برای سینما باشد. از آن سو بهره‌گیری از نیروهای متخصص و حرفه‌ای و تولید فیلم‌های ارزشمند نیز بر اعتبار تلویزیون می‌افزاید. انتخاب فیلم «روزهای زندگی» به‌عنوان بهترین فیلم و کارگردانی فارغ ازارزش‌های سینمای‌اش، افتخار و اعتبار بزرگی برای تلویزیون به وجود آورده که در کنار موفقیت تولیدات سینمایی شبکه‌های دیگر می‌تواند نوید بخش دوران تازه‌ای در ارتباط و خدمات متقابل سینما و تلویزیون باشد که اگر از این ظرفیت پیش آمده با ظرافت استفاده شود در سال‌های بعد شاهد تولید فیلم‌های ارزشمند بیشتری باشیم که افتخار آن هم برای سینما باقی می‌ماند و هم برای تلویزیون.