همه هنرهای تجسمی زیر چتر جشنواره فجر

اما در نهایت، جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر سال 1387 آغاز به کار کرد. زمانی که جشنواره‌های فیلم، تئاتر و موسیقی فجر بیش از بیست دوره برگزار شده بود ، اولین دوره جشنواره در رشته‌های نقاشی، پوستر، عکاسی، کاریکاتور، مجسمه سازی در تهران برگزار شد.

در دومین دوره جشنواره، رشته‌های خوشنویسی، نگارگری و سفال و سرامیک به جشنواره اضافه شد و جشنواره در تهران، خوزستان، گلستان، یزد و سمنان برگزار شد.

در سومین دوره جشنواره، رشته مجسمه سازی حضور نداشت و جشنواره در رشته‌های نقاشی، خوشنویسی، نگارگری، سفال و سرامیک، عکاسی، کاریکاتور و پوستر در 23 استان برگزار و آثار عکس، پوستر و کاریکاتور جشنواره در 6 کشور دیگر نیز به نمایش گذاشته شد.

امسال و در چهارمین جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر، همه رشته‌های تجسمی در این جشنواره ارزیابی می‌شوند، تصویرگری هم که 10 سال است دوسالانه‌اش برگزار نشده و فرصتی برای رقابت تصویرگران فراهم نبوده است، امسال در جشنواره فجر برای اولین بار حضور دارد. همچنین به خاطر نقش تاثیرگذار سینما بخش فیلم‌های تجسمی که به معرفی و شناسایی هنر‌های تجسمی و هنرمندان کمک می‌کند نیز در جشنواره چهارم فجر قرار گرفته است. چهارمین دوره جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر دارای جامعیت در رشته‌های مختلف است و با توجه به نمایش آثار جشنواره در سراسر کشور فراگیر شده و شاید بتوان گفت حالا مهم‌ترین وجه جشنواره 4 ساله هنرهای تجسمی فجر، جامعیت و فراگیری آن است.

جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر زمینه حضور طیف گسترده‌ای از هنرمندان سراسر کشور را فراهم کرده و در دوره چهارم نزدیک 24 هزار اثر از بیش از 5000 هنرمند از تمام استان‌های کشور به جشنواره رسیده است. با این مشخصه جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر می‌تواند تصویری از وضعیت هنرهای تجسمی در سراسر کشور و داشته‌ها و نیازهای آن ارائه کند و حال و هوای امروز هنرهای تجسمی را نشان دهد.

از سوی دیگر امسال آثار جشنواره در همه استان‌های کشور به نمایش گذاشته می‌شود و آثار هنرمندان هر استان نیز در همان استان به نمایش در می‌آید که با این حرکت مخاطبان در سراسر کشور می‌توانند از آثار جشنواره دیدن کنند.

عبدالرحیم سیاهکارزاده؛ دبیر اجرایی چهارمین جشنواره تجسمی فجر در این باره می‌گوید: با وجود کمبود فضاهای نمایشگاهی، در این دوره جشنواره طرحی برای نمایش آثار بیشتری از بین آثار ارسالی به جشنواره داریم و آثار در تمام استان‌های کشور به نمایش گذاشته می‌شود. براساس این طرح آثاری که در مرحله نهایی انتخاب آثار برای حضور و رقابت در جشنواره پذیرفته نمی‌شوند اما از نظر هیات انتخاب، قابلیت عرضه در نمایشگاه را دارند، در تمامی استان‌های کشور به نمایش گذاشته می‌شوند.

سیاهکارزاده ادامه می‌دهد: در این طرح استان‌های کشور به 9 گروه تقسیم شده‌اند که آثار هنرمندان هر یک از گروه‌ها در استان‌های آن گروه به نمایش گذاشته می‌شود. در رشته‌های عکاسی، کاریکاتور، پوستر و تصویرسازی که انتخاب آثار در یک مرحله انجام می‌شود و آثار قابل تکثیر است، آثار هنرمندان هر یک از گروه‌های نُه گانه استان‌ها که برای رقابت در جشنواره، انتخاب نهایی شده است، تکثیر می‌شود و در استان‌های همان گروه به نمایش گذاشته می‌شود. به عنوان مثال آثار عکاسی، پوستر، کاریکاتور و تصویرسازی هنرمندان استان‌های آذربایجان شرقی و غربی، اردبیل و زنجان که در گروه یک قرار دارند، اگر به جشنواره راه یابند، علاوه بر تهران در این 4 استان نیز به نمایش گذاشته می‌شود.

سیاهکارزاده در ادامه می‌گوید: در رشته‌های نقاشی، خوشنویسی، نگارگری، مجسمه و سفال که امکان تکثیر آثار وجود ندارد، آثار در 2 سطح در استان‌های کشور به نمایش گذاشته می‌شود.

در این رشته‌ها دسته‌ای از آثار هم هستند که نه قابلیت راهیابی به رقابت در جشنواره و نه قابلیت نمایشگاهی دارند که رد می‌شوند. دسته‌ای دیگر از آثار در انتخاب نهایی برای رقابت در جشنواره پذیرفته می‌شوند که اصل این آثار در تهران به نمایش گذاشته می‌شود و تصاویر آثار هنرمندان هر یک از گروه‌های استان در رشته‌های نقاشی، خوشنویسی، نگارگری، سفال و مجسمه که برای رقابت نهایی در جشنواره انتخاب شده‌اند در استان‌های آن گروه به نمایش در می‌آید.

دبیر اجرایی چهارمین جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی می‌گوید: در رشته‌های نقاشی، خوشنویسی، نگارگری، سفال و مجسمه، آثار هر یک از گروه‌های استان‌ها که براساس نظر هیات انتخاب قابلیت راهیابی به بخش رقابتی جشنواره را ندارند اما قابلیت نمایشگاهی دارند، در استان‌های همان گروه به نمایش گذاشته می‌شود.

محمدعلی رجبی، دبیر چهارمین جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر می‌گوید: متاسفانه در بیان هنری دچار مشکل هستیم و امیدواریم جشنواره فجر را در سال‌های آینده تبدیل به جریانی کنیم که این فرهنگ در بخش هنرهای تجسمی گسترش یابد و بتوانیم به روش‌های بیان هنری ارزش بیشتری دهیم.

مسعود شجاعی‌طباطبایی، رئیس خانه کاریکاتور ایران و دبیر بخش کاریکاتور چهارمین جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر هم معتقد است: جشنواره هنرهای تجسمی به‌خاطر نظم در برگزاری، تقویم ثابت زمانی و انتشار کاتالوگ موجب شده است هنرمندان نسبت به شرکت و ارسال آثار انگیزه داشته باشند.

خشایار قاضی‌زاده، دبیر بخش نگارگری چهارمین جشنواره بین‌المللی فجر، نیز جشنواره تجسمی فجر را متفاوت از دوسالانه‌ها می‌داند و می‌گوید: جشنواره فجر ماهیت و اهداف متفاوت و جدایی از دوسالانه‌ها دارد. دوسالانه‌ها محل عرضه تولیدات هنری هنرمندان یک شاخه است، اما جشنواره فجر روی موضوع خاصی تاکید دارد و ارائه هر تجربه‌‌ای در این جشنواره مفهومی ندارد.

بخش بین‌الملل جشنواره تجسمی فجر هنوز در ابتدای راه است و نیاز به تقویت دارد.در این دوره جشنواره فقط
3 رشته کاریکاتور، عکس و پوستر به صورت بین‌المللی برگزار می‌شود. رشته کاریکاتور جشنواره توانسته است جایگاه بین‌المللی مهمی پیدا و توجه کارتونیست‌های کشورهای مختلف را به این جشنواره جلب کند؛ به‌طوری که امسال کارتونیست‌های 71 کشور آثارشان را به جشنواره ارسال کرده‌اند. اما ضرورت دارد که بُعد بین‌المللی جشنواره در دیگر رشته‌ها نیز تقویت شود و سایر رشته‌های جشنواره نیز به صورت بین‌المللی برگزار شوند.

غلامعلی طاهری، دبیر بخش نقاشی جشنواره که دبیر نخستین جشنواره تجسمی فجر نیز بوده، در این‌باره می‌گوید: یکی از مهم‌ترین مواردی که باید سرلوحه جشنواره قرار گیرد، تقویت بخش بین‌المللی است. اگر رقابت با هنرمندان خارجی در جشنواره گسترش یابد و تقویت شود، هنرمندان داخلی انگیزه بیشتری برای حضور در این جشنواره خواهند داشت.

نادر قشقایی، دبیر بخش مجسمه‌سازی جشنواره نیز می‌گوید: هنوز جشنواره هنرهای تجسمی فجر در ابتدای راه و نوپاست، به همین دلیل در مقایسه با دیگر جشنواره‌های فجر مانند سینما اعتبار لازم را کسب نکرده است که امیدوارم سال‌های آینده این جشنواره به حدی رشد کند و اعتبار و جایگاه لازم را به دست آورد که بسیاری از هنرمندان عرصه تجسمی آثار خود را تنها برای عرضه در این نمایشگاه خلق کنند و شاهد رقابت خوبی میان شرکت‌کنندگان باشیم.

تصویرگری با وجود نقش مهمش در بخش هنرهای تجسمی همیشه مغفول مانده و هنرمندان این رشته با دور ماندن از دوسالانه‌ای که 10 سال است انتظار برگزاری آن را می‌کشند، امسال به جشنواره تجسمی فجر آمده‌اند تا هنر خود را در این رویداد بزرگ تجسمی به معرض دید عموم بگذارند.

علی هاشمی شهرکی، رئیس انجمن تصویرگران معتقد است: با این‌که در این سال‌ها نمایشگاه‌هایی در زمینه تصویرگری برگزار شده، اما جشنواره فجر با این وسعت و عمومیت فرصتی فراهم می‌کند تا تصویرگران بتوانند آثارشان را نشان دهند.

هاشمی شهرکی همچنین درباره برگزاری جشنواره در دیگر استان‌ها می‌گوید: متاسفانه تصویرگران بالقوه‌ای در شهرستان‌ها نداریم و تعداد آنها در مقایسه با هنرمندان تهرانی کم است، اما همین که جشنواره در دیگر شهرها نیز برپا می‌شود، امکانی به علاقه‌مندان هنرهای تجسمی می‌دهد تا با آثار جشنواره آشنا شوند.

کاظم چلیپا، نقاش و عضو هیات انتخاب بخش نقاشی جشنواره نیز معتقد است: دوسالانه‌ها به دنبال نوآوری هستند؛ در حالی که در جشنواره هنرهای تجسمی فجر 2 مساله مطرح است؛ مساله اول برگزاری یک نمایشگاه نقاشی در هر نوعی است و دومین نکته این‌که آثار نقاشی می‌تواند در ارتباط با موضوع فجر باشد. این دو مورد را باید برای سال‌های آینده از یکدیگر تفکیک کنیم و مشخص سازیم آثار نقاشی‌ای که می‌خواهیم در جشنواره ارائه شوند، باید در رابطه با موضوع فجر تولید شوند یا آثاری با موضوع‌های مختلف به مناسبت پیروزی انقلاب نمایش داده شوند.

امسال بخش فیلم مستند هنرهای تجسمی نیز به جشنواره بین‌المللی هنرهای تجسمی فجر افزوده شده تا آثار سینمایی مستند که درباره هنرمندان و هنرهای تجسمی ساخته شده‌اند، برای نخستین‌بار در جشنواره هنرهای تجسمی، به طور تخصصی بررسی شوند.

علیرضا قاسم‌خان - مستند ساز - که تاکنون در زمینه هنرهای تجسمی نیز فیلم‌های مستندی ساخته در باره
اضافه شدن این بخش به جشنواره تجسمی فجر می‌گوید: در حال حاضر ارتباط میان سینمای مستند و هنرهای تجسمی، فردی است و هیچ‌وقت جایگاهی نبوده که بتوان فیلم‌های مستند هنرهای تجسمی را مورد بررسی قرار داد یا این‌که حداقل فیلم‌ها نمایش داده شود. بنابراین در مرحله اول باید ثبات و نظم این جشنواره برای فیلمسازان تشریح شود تا به این وسیله اعتماد آنها به شرکت در این برنامه جلب شود.

سحر طاعتی/ جام‌جم