پایان ماه عسل قطر و انقلابیون لیبی

نقشی که قطری‌ها در روزهای آغازین انقلاب لیبی ایفا کردند، بسیار حساس بود. این کشور در خط مقدم اقدامات اتحادیه عرب برای واداشتن سازمان ملل به ایجاد منطقه پرواز ممنوع قرار داشت و صدور قطعنامه پیشنهادی آنها راه را برای عملیات هوایی ناتو و تغییر روند جنگ و در نهایت تعیین سرنوشت قذافی هموار کرد. قطر، انقلابیون را به سلاح و تمام تدارکاتی که برای جنگ با نیروهای قذافی نیاز بود، اعم از تدارکات لجستیکی، بیسیم و خودرو تجهیز کرد و زمانی هم که مشخص شد انقلابیون حریف هواداران قذافی نیستند آنها با ارسال سلاح‌های سنگین نظیر موشک‌های ضدتانک فرانسوی و آموزش انقلابیون و اعزام کارشناس نظامی‌به لیبی حمایت خود را تداوم بخشیدند و هم‌اکنون نیز در حال تامین بودجه برای اعزام نیروهای لیبی برای آموزش به فرانسه هستند. قطری‌ها علاوه بر آن، اقدامات و مساعدت‌هایی فراتر از خرید تسلیحات به عمل آوردند و زمانی که شورای انتقالی به دلیل عدم دسترسی به پول و مشکلات قانونی فروش نفت امکان پرداخت حقوق لیبیایی‌ها و سوبسید اقلامی‌ نظیر نان و سوخت را نداشت با طرح پیشنهاد فروش یک میلیون بشکه نفت زمینه کسب درآمدی معادل 100 میلیون دلار برای شورای انتقالی را فراهم کردند. پس از آن نیز کشور کوچک، اما ثروتمند قطر 4 محموله بزرگ فرآورده‌های نفتی نظیر گازوئیل و بنزین را به لیبی ارسال کردند و حتی هنگامی‌که شرکت‌های نفتی بین‌المللی تخلیه محموله‌ها در بندر بنغازی را منوط به پرداخت پول از سوی شورای انتقالی کردند بار دیگر قطری‌ها با پادرمیانی خود پرداخت آن را حتی در صورت ناتوانایی شورای انتقالی تعهد و تقبل کردند.

قطر همچنین با تاسیس دفتری در دوحه کانال ماهواره‌ای الاحرار لیبی را برای انقلابیون راه‌اندازی کرد که باعث درهم شکسته‌شدن حمایت‌ها از قذافی در مناطق دیگر لیبی شد و پس از فرمان اتحادیه عرب مبنی بر قطع برنامه‌های تلویزیون دولتی لیبی بسیاری از این کشورها با رله برنامه‌های شبکه الاحرار نقطه‌نظرات و تفاسیر موافق انقلابیون را پوشش خبری می‌دادند.

امیر قطر در توضیح کمک‌های خالصانه و نوعدوستانه کشورش عنوان کرد که هدف وی کاهش رنج برادران لیبیایی و برآورده‌کردن نیازهای انسانی آنها بوده است.

اما اکنون با مرگ قذافی و فروپاشی رژیم، بسیاری از مردم ادعا دارند که کمک‌های قطر هزینه گزافی برای آنها داشته و این کشور از طریق یک گروه کوچک اسلامگرا و با دادن پول و سلاح به آنها در حال نفوذ در روند سیاسی لیبی است. علی طرحونی، معاون نخست‌وزیر سابق شورای ملی انتقالی می‌گوید: «من فکر می‌کنم آنچه قطری‌ها انجام داده‌اند اساسا حمایت از اخوان‌المسلمین بود که اخیرا در انتخابات مصر و تونس هم به پیروزی رسیده‌اند و این گروه میان مردم سلاح توزیع کرده‌اند که ما از چند و چون آن بی‌اطلاعیم.»

برخی از مقامات قطری به طور جدی نفوذشان در روند سیاستگذاری‌ها در لیبی را افزایش داده‌اند. در زمان مشورت‌ها برای انتخاب کابینه جدید در سپتامبر، یک مقام ارشد قطری در حال رایزنی با وزیر دفاع سابق در مورد انتصابات در پست‌های حساس امنیتی دیده شده بود. یکی از اعضای شورای انتقالی که نمی‌خواهد نامش فاش شود، معتقد است چنین حرکت‌هایی به روند شکننده و حساس انتقال دموکراسی ـ که این شورا وعده آن را داده است ـ لطمه می‌زند و در پیشبرد امور مشکل ایجاد می‌کند. وی اضافه می‌کند آنها باید دست از دخالت در امور لیبی بردارند.

با این وجود، مقامات ارشد شورای انتقالی این ادعاها را مضحک می‌دانند. عبدالحفیظ غوقه، معاون شورای انتقالی می‌گوید: «مردم عقیده دارند قطر برنامه‌هایی برای لیبی دارد، اما دلیلی برای این ادعا وجود ندارد. قطری‌ها فقط نقش عمده‌ای در پیروزی انقلاب داشته‌اند.»

اما مردم چنین نظری را قبول ندارند و در حال حاضر با افزایش اظهارات ضد قطری سیاستمداران لیبیایی، این شیخ‌نشین کوچک که زمانی دوستی اش با انقلابیون زبانزد همگان بود به مهمان گستاخی برای آنها بدل شده که بسیاری آرزو دارند هرچه زودتر کشورشان را ترک کند.

تایم / مترجم: ایرج جودت