در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
با صدور حکم بازداشت طارق الهاشمی که علاوه بر معاونت رییس جمهور عراق، عضو برجسته فهرست العراقیه به رهبری ایاد علاوی است، اختلافات میان ائتلاف العراقیه و دولت قانون (به رهبری المالکی) شدت گرفت و دامنه آن به بازیگران مختلف در عراق هم کشیده شد.
در این بین گریختن الهاشمی به اقلیم کردستان و تاکید وی بر رد همه اتهامات و عدم دستگیری او توسط دولت اقلیم کردستان اوضاع را پیچیدهتر کرده است.
برای بررسی بیشتر نوع نگاه بازیگران به عراق پس از خروج نیروهای آمریکایی و آینده این کشور به گفتوگویی با دکتر صباح زنگنه، کارشناس امور عراق پرداختیم.
موضع جریان العراقیه در مورد پرونده الهاشمی را با توجه به دیدارهایی اخیری که بین مقامات دولت اقلیم کردستان و برخی از شخصیتهای اهل سنت عراق مانند النجیفی روی داده است چگونه ارزیابی میکنید؟
باید گفت جبهه العراقیه خود دچار تشتت و اختلاف شده است و تعدادی از اعضای آن از این جبهه خارج شدهاند. بنابراین نمیتوان گفت که جبهه العراقیه مانند سابق و حتی مانند یک ماه گذشته است. چراکه اختلاف نظرها در درون این جبهه زیاد است و عملا هم نمیتوان برای این جبهه جایگاه قبلیاش را مد نظر داشت. باقیمانده العراقیه اکنون به جای اقدام در جهت مذاکره و رفتار صحیح در مورد حل اختلافات با توجه به قانون اساسی تلاش میکنند تا از وضعیت بوجود آمده استفاده سیاسی ببرند. در عمل هم رویکرد این جبهه نوعی تشدید اقدامات خشونتبار علیه مردم عراق به منظور امتیازگیری مورد نظر است.
آیا بر سر پرونده الهاشمی شکافهایی در میان العراقیه بهوجود آمده است؟
بله به همین گونه است و اختلاف نهچندان اندکی نیز بوقوع پیوسته و اهداف سیاسی و طایفهگری در این جبهه بروز کرده و باعث تشتت بیشتر آن شده است. لذا این امر در بروز شکافهایی در میان العراقیه بی تاثیر نیست.
با توجه به احتمال برگزاری کنگره ملی در بغداد و مذاکرات قبلی طالبانی و المالکی آیا دولت المالکی در مورد پرونده آقای الهاشمی کوتاه خواهد آمد؟
به نظر نمیرسد که پرونده آقای الهاشمی با آمیزهای از راهحلهای سیاسی حل شود. لذا ضرورت اتخاذ موضعی روشن و قاطع و قانونی در آن احساس میشود. مماشات بیش از حد دولت عراق نسبت به افرادی که جایگاه رده بالایی دارند و تلاش کردهاند رقبای دیگر را از صحنه خارج کنند، درست نیست. در این بین دولت هم با توجه به درخواستهای موجود به نظر نمیرسد که موضع خود را در برابر پرونده الهاشمی تعدیل کند. یعنی دولت فقط ممکن است شرایط حضور الهاشمی در برابر دادگاه را مورد بازبینی قرار دهد.
نگاه مقامات اقلیم کردستان به پرونده الهاشمی چیست؟
به نظر میرسد مقامات اقلیم کردستان عراق وارد موضوعی شدهاند که خروج از آن برای آنان مشکلتر از ورود است. یعنی اگر طارق الهاشمی را به مرکز و بغداد تحویل دهند به گونهای تحت فشار هستند و اگر هم اجازه دهند وی به ترکیه و اردن برود به گونهای دیگر تحت فشار خواهند بود و رویکرد آنان به نوعی تباین علیه وحدت عراق به شمار میرود. درحین حال اگر آنان هم الهاشمی را در اقلیم کردستان نگه دارند برخلاف قانون اساسی عراق رفتار کرده و پایبندی خود را به آن نشان ندادهاند. به نظر میرسد مناسبترین راه برای مقامات کردستان عراق عمل به قانون اساسی عراق و پذیرش حاکمیت قوه قضاییه در پرونده الهاشمی است. این امر بیشک ضمن حفظ استقلال قوه قضاییه، سنت حسنهای را در عراق به وجود خواهد آورد.
مجلس اعلای اسلامی عراق برای برونرفت از بحران جاری در این کشور شرطهایی را مطرح کرده است. نگاه جریانهای شیعی به پرونده الهاشمی چیست؟
به نظر میرسد نگاه جریانهای شیعی به پرونده الهاشمی نگاهی کلی و ملی است. این اتهام وجود دارد که جریانی از راه ترور و ناامنی تلاش کند تا رقبا را از صحنه سیاسی در عراق دور و حذف کند و به این گونه اقدامات باید پاسخ داده شود. لذا جریانی که متهم است باید پاسخگوی اتهامات باشد و اگر اتهامات صحیح است باید تاوان آن داده شود و متهمان به مجازات برسند و اگر هم نادرست باشد، تبرئه گردند. بنابراین جریانهای شیعی به دنبال این هستند که جایگاه شیعیان را استحکام بخشند.
با وجود اینکه ائتلاف دولت قانون درخواست انحلال پارلمان عراق را رد کرده است فشارهایی برای انحلال پارلمان و شکست کابینه وجود دارد. العراقیه تا چه حدی میتواند موجبات انحلال پارلمان را فراهم کند؟
زنگنه: نگاه جریانهای شیعی به پرونده الهاشمی نگاهی کلی و ملی است. این اتهام وجود دارد که جریانی از راه ترور و ناامنی در تلاش است تا رقبا را از صحنه سیاسی در عراق دور و حذف کند و جریانی که متهم است باید پاسخگو باشد
با انشقاق و تشتتی که در درون العراقیه اتفاق افتاده است، بعید به نظر میرسد که این جریان توان تعطیلی پارلمان عراق را داشته باشد. لذا باید گفت قطعا تلاشهای آنان منجر به انحلال پارلمان نخواهد شد چرا که العراقیه نمیتواند پارلمان را از اکثریت بیندازد. گذشته از این آنان حتی توان تعطیلی جلسات هیات دولت را ندارند.
قبلا برخی اعضای ائتلاف دولت قانون «جلال طالبانی» را متهم به نقض قانون اساسی در پرونده طارق الهاشمی کردهاند. با توجه به فشارهای موجود از سوی دولت عراق بر جلال طالبانی و مسعود بارزانی برای تحویل طارق الهاشمی، اگر دولت فشارهای بیشتری را بر اربیل وارد کند آیا رهبران اقلیم کردستان الهاشمی را به بغداد تحویل خواهند داد؟
چنانچه مقامات اقلیم کردستان بخواهند در عراق واحد زندگی کنند نباید این پرونده به وسیلهای برای ایجاد نفاق بیشتر منجر گردد، لذا آنان طبیعتا میبایستی به قانون اساسی عراق پایبند بوده و با حرمتگذاشتن به تفکیک قوا به پرونده الهاشمی نگاه کرده و او را تسلیم کنند تا مسالهای باقی نماند.
باتوجه به سخنان برخی شخصیتهای عراقی در مورد خطر بروز جنگ داخلی، پیامدهای پرونده طارق الهاشمی بر آینده امنیت در عراق چه خواهد بود؟
برخی از احزاب تلاش خواهند کرد که اختلالها و ناامنی در عراق بیشتر شود، اما در مقابل نیز احزاب و گروههای مقابل هم هوشیاری خود را حفظ خواهند کرد تا از چنین اخلال یا ناامنیهایی جلوگیری شود.
با توجه به مخالفت دستگاه قضایی عراق با انتقال پرونده الهاشمی به کردستان و ارائه اسناد جدیدی علیه الهاشمی به شورای قضایی توسط الالمالکی تا چه اندازه محتمل است پرونده وی به کردستان برود؟
این احتمال بسیار ضعیف است. چراکه محل جرم در بغداد بوده است و شخص متهم و محل اقامت الهاشمی و اطرافیان وی هم در بغداد بوده است. از آن گذشته مرکزیت دادگستری عراق هم در بغداد است، بنابراین هیچگونه دلیل و مستندی وجود ندارد که پرونده آقای الهاشمی به اقلیم کردستان عراق برود. از اینرو مقامات 2 حزب کردستان هم میتوانند در دادگاه حضور پیدا کنند و بر دادگاه نظارت داشته باشند، اما دعوت برای انتقال پرونده به کردستان عراق از نظر آیین دادرسی عراق کاری درست نیست.
تعدادی از گروههای سیاسی بر طرح محاکمه الهاشمی در پارلمان عراق تاکید میکنند. تحلیل شما در این زمینه چیست؟
اگر محاکمه الهاشمی در پارلمان صورت گیرد محاکمهای سیاسی خواهد بود، لذا به نظر میرسد ابتدا وی باید در برابر دادگستری و قوه قضاییه قرارگیرد و بعد اتهامات وی بررسی شود. در این بین چنانچه دادگاه به نتیجه مشخصی رسید رای خود را صادر خواهد کرد و در مراحل بعد این موضع را به پارلمان انتقال خواهد داد تا پارلمان در مورد این پرونده خاص اظهارنظر کند.
آیا تداوم اختلافنظرها دخالتهای خارجی را در عراق بیشتر نخواهد کرد؟
به نظر نمیرسد چنین اتفاقی روی دهد، چراکه اکثریت مردم عراق و بیشتر جریانها و گروههای سیاسی خواهان دخالت خارجی در این کشور و همچنین این پرونده نیستند. در این حال اگر جریانی نیز در داخل خواستار دخالت خارجیها باشد، اعتبار خود را در صحنه سیاسی عراق از دست خواهد داد.
نقش آمریکا و ترکیه در پرونده الهاشمی چیست؟
تلاش ترکیه این است که از الهاشمی حمایت کند و فشارهایی را بر دولت عراق وارد آورد. تلاش آمریکا هم به همین گونه است و تلاش میکند تا همچنان استخوانی را لای زخم ملت و دولت عراق نگه دارد.
با توجه به درخواستهای برخی از شخصیتهای فهرست العراقیه نسبت به میانجیگری ایران در پرونده الهاشمی، به نظر شما رویکرد جریان العراقیه نسبت به میانجیگری ایران در این زمینه چیست؟
به نظر میرسد این رویکرد العراقیه نوعی حرکت تبلیغاتی باشد. چراکه آقای علاوی هیچگونه ارتباط و رفت و آمدی با ایران نداشته است و همه تخممرغهای خود را در سبد آمریکا و عربستان قرار داده است. بنابراین طرح میانجیگری ایران را باید حرکتی تبلیغاتی دانست. یعنی به نظر میرسد العراقیه تلاش میکند تا نشان دهد که اگر ایران بخواهد مساله پرونده الهاشمی قابل حل است که در واقع نوعی القای نفوذ دولت ایران در میان دولتمردان عراقی خواهد بود و طبیعتا نیز این درخواست از حسن نیتی برخوردار نیست.
علی رمضانی - جامجم
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
معاون وزیر بهداشت: