هدف از اعزام ناظران اتحادیه عرب به سوریه

نهاد مطلوب‌تر، نهادی است که دارای قدرت مستقل نهادی(1) باشد. در این نهاد گاه یک عضو ریز قدرت می‌تواند به واسطه قواعد نهاد بر یک طرف بزرگ اعمال قدرت کند. به عنوان مثال سازمان علمی ـ فرهنگی یونسکو نسبتا دارای قدرت نهادی است، به طوری که تشکیلات خودگردان فلسطین توانست برخلاف میل آمریکا، فلسطین را به عنوان یک کشور مستقل به عضویت این سازمان درآورد. از این نوع سازمان‌ها و نهادها البته بندرت وجود دارند. شالوده اصلی نهادها و سازمان‌های بین‌المللی پس از جنگ جهانی دوم تاکنون براساس اراده برخی قدرت‌های بزرگ به وجود آمده است و هدف از تشکیل آنها در عرش نظری برای ارائه خدمات عمومی(2) به اعضا و در فرش عملی برای تحقق خواست و منافع تشکیل‌دهندگان اولیه این نهادها پی‌ریزی شده است. به کلام دیگر، اکثر نهادهای بین‌المللی موجود نه‌تنها فاقد قدرت نهادی هستند بلکه بر آنها از سوی برخی قدرت‌های منطقه‌ای و بین‌المللی اعمال قدرت(3) می‌شود.

وقتی اساسنامه اتحادیه عرب و رفتارهای گذشته این اتحادیه و بویژه برخورد دوگانه این نهاد منطقه‌ای را در قبال خیزش‌های مردمی در جهان عرب مشاهده می‌کنیم به این نتیجه می‌رسیم که این نهاد یا فاقد قدرت نهادی است یا این که پس از خیزش‌های مردمی، قدرت نهادی آن از کار افتاده و تصمیمات آن ناشی از اعمال قدرتی است که از سوی کشورهای خارج از اتحادیه بر آن صورت می‌گیرد. رفتارهای دوگانه اتحادیه عرب و اظهارات دبیرکل این اتحادیه در قبال قیام‌های مردمی نشان می‌دهد سکان اتحادیه از جای دیگری هدایت می‌شود، چرا که سکوت و تصمیم‌های اتحادیه در تحولات اخیر هیچ‌کدام مبتنی بر منافع ملت‌های عرب نبوده است. این اتحادیه در مورد سرکوب تظاهرات مسالمت‌آمیز مردم بحرین از سوی رژیم آل خلیفه و نظامیان عربستان، سکوتی همراه با رضایت داشت؛‌ اما در قبال بحران سوریه فریاد برآورد، سوریه را تحریم و در اقدامی بی‌سابقه آن را از عضویت در اتحادیه اخراج کرد.

... و حالا در حالی که سران کشورهای غربی در تعطیلات سال جدید میلادی مشغول استراحت هستند، اتحادیه عرب خواسته‌های برخی از قدرت‌های غربی را نمایندگی می‌کند و با فرستادن 50 ناظر به سوریه، تصمیم دارد تا گزارشی از آنچه در سوریه می‌گذرد، ارائه کند. این ناظران سه‌شنبه هفته گذشته رسما کار خود را آغاز کردند و همزمان با ورود آنها، شهر دمشق برای نخستین بار مورد حمله تروریستی قرار گرفت و اعتراضات هدایت‌شده در سایر شهرهای بحران‌زده مانند حمص و درعا نیز ادامه یافت.

دستورالعمل کاری ناظران اتحادیه عرب مشخص است. آنها باید از بحران سوریه فضایی را ترسیم کنند که افکار عمومی در جهان عرب و در سطح بین‌المللی، اقدامات تنبیهی علیه حکومت بشار را مشروع بدانند. گزارش ناظران اتحادیه عرب شرایط را برای طرح اقدامات تنبیهی علیه سوریه در شورای امنیت فراهم خواهد کرد. آمریکا با هدف اسقاط نظام سیاسی در سوریه و در اصل برای تضعیف جبهه مقاومت در خاورمیانه پشت قبای شیوخ اتحادیه عرب پنهان شده است و خواسته‌های خود را به آنها دیکته می‌کند. کاخ سفید و متحدانش تصمیم دارند تا با استفاده از گزارش ناظران اتحادیه عرب، هزینه‌های روسیه و چین را در استفاده از حق وتو به سود حکومت دمشق افزایش دهند. پرواز قاهره به دمشق حامل 50 ناظر اتحادیه عرب با چمدان‌های انگلیسی بود و دبیرخانه اتحادیه عرب پس از بازگشت ناظران به قاهره، گزارشی به قلم آمریکایی منتشر خواهد کرد.

پی‌نوشت‌ها:

1. Institutional Power

2. Public Goods

3. Compulsory Power