امکانی برای ارتباط پژوهشگران

این هفته فرصت مناسبی برای توجه و تمرکز بیشتر بر ابعاد مختلف پژوهش و فناوری در کشور فراهم می‌آورد تا مسوولان و دست‌اندرکاران این حوزه، ضمن اطلاع از روند موجود در کشور، برای آینده برنامه‌ریزی کنند و زمینه اقدامات بهتر و مهم‌تری را در دستور کار خود قرار دهند.

انتخاب و معرفی برگزیدگان حوزه پژوهش و فناوری و تجلیل از آنها و همچنین ایجاد فرصت تعامل بین ذی‌نفعان این حوزه، به شیوه‌های مختلف نظیر برگزاری نمایشگاه، فن بازار، همایش ملی و مصاحبه‌های مطبوعاتی و رادیو ـ تلویزیونی، ازجمله برنامه‌های این هفته هستند.

یکی از دستاوردهایی که قرار است همزمان با هفته پژوهش در 26 آذر ماه به صورت رسمی افتتاح شود، شبکه علمی کشور است البته این شبکه در هفته دولت فعالیت آزمایشی خود را آغاز کرده و تاکنون تعداد زیادی از دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی به آن متصل شده‌اند.

طرح اولیه این شبکه با عنوان شبکه گسترده و اختصاصی دانشگاه‌ها، سال 1373 در سازمان پژوهش‌های علمی و صنعتی ایران پایه‌ریزی شد.

در سال 1377 مراحل اجرایی این شبکه آغاز و در نهایت در آذر ماه 1379 یکی از گسترده‌ترین شبکه‌های WAN کشور با زیرساخت مستقل مخابراتی و اتصال بیش از 100 مرکز آموزشی و دانشگاهی با حضور معاون اول رئیس‌جمهور وقت افتتاح شد.

آن طور که در وب‌سایت وزارت علوم آمده از آن زمان تاکنون دفتر فناوری اطلاعات، فعالیت‌های مختلفی را در راستای ایجاد، توسعه، ساماندهی و بهره‌برداری از شبکه علمی کشور به انجام رسانده است. ایجاد و توسعه زیرساخت انتقال اطلاعات (اینترانت) گسترده در سطح کشور بین دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی به منظور ایجاد شبکه علمی کشور ازجمله محورهای اصلی این شبکه هستند.

مدیریت و ارائه محتوای دانش بنیان روی شبکه علمی از طریق ایجاد زیرساخت ملی، ساماندهی و تسهیل دسترسی به منابع علمی موجود در کتابخانه‌ها و مراکز اسناد (اعم از نشریات الکترونیکی، کتب، پایان‌نامه‌ها و سایر منابع)، ارتقای کیفیت جستجو، تنوع خدمات و افزایش بهره‌برداری را هم باید از دیگر محورهای آن به حساب آورد.

ضمن آن که وجود چنین زیرساختی توسعه همکاری‌های بین‌المللی برای تقویت زمینه‌های آموزشی و پژوهشی غیرحضوری و از راه دور و دسترسی به اینترنت و خدمات شبکه‌ای برای کاربران دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی را ممکن می‌سازد.

راه‌اندازی این شبکه حاصل همکاری مشترک بین وزارت علوم و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات است. به گفته معاون پژوهشی و فناوری وزارت علوم، تاکنون 15 دانشگاه به این شبکه وصل شده‌اند که ازجمله آنها می‌توان به دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه تربیت مدرس و دانشگاه مالک اشتر اشاره کرد.

در ادامه نیز تمام دانشگاه‌های سراسر کشور و مراکز علمی و پژوهشی تا دو سال آینده وارد این شبکه می‌شوند.

به گفته مهدی‌نژاد، در گام دوم تمام موسسات پژوهشی سراسر کشور که در زمینه علمی و فناوری فعال هستند به این شبکه وصل می‌شوند و با اتصال مراکز علمی و دانشگاهی به این شبکه، آنها می‌توانند با استفاده از فضای مجازی بایکدیگر تعامل کنند.

در واقع شبکه علمی کشور اتصال تمامی مراکز علمی و دانشگاهی و حوزوی را در برنامه دارد و با به اشتراک‌گذاری منابع علمی و اتصال به شبکه‌های علمی معتبر جهانی ازجمله شبکه علمی اروپا و ارائه خدمات شبکه‌های مجازی و ویدئوکنفرانس‌ها و آموزش‌های مجازی زمینه را برای تحولی بزرگ در آموزش و پژوهش فراهم خواهد آورد.

در این شبکه، پهنای باند وسیع در اختیار مشترکین قرار می‌گیرد و انواع خدمات علمی ازجمله به اشتراک گذاشتن منابع علمی، برگزاری کلاس‌های درس مجازی، استفاده از محاسبات پردازش سریع از راه دور توسط ابرکامپیوترها و امکان برقراری ویدئو کنفرانس‌های مجازی به مخاطبان ارائه می‌شود. این پروژه در چهار فاز اجرایی می‌شود.

در فاز اول که طی شش ماه آینده عملیاتی خواهد شد کلیه مراکز علمی و پژوهشی تهران به این شبکه متصل می‌شوند.

در فاز دوم مراکز علمی پژوهشی شهرهای بزرگ طی 12 ماه آینده و در فاز سوم کلیه مراکز علمی سطح استان‌ های کشور طی 24 ماه آینده و در نهایت طی 36 ماه آینده تمامی کشور به شبکه علمی کشور متصل خواهند شد.

بهاره صفوی - گروه دانش