سرم را بتراش ای استاد سلمانی

یکی از این تغییرات از رونق افتادن سلمانی‌های قدیم و جایگزینی آرایشگاه‌های امروزی است که همراه با تغییرات در نوع دکوراسیون و وسایل مورد استفاده در آرایشگاه‌ها، مدل‌های اصلاح مو نیز تغییر پیدا کرده است.

در گذشته‌های دور سلمانی یکی از شغل‌های با اهمیت بود که جایگاه ویژه‌ای در میان مشاغل آن دوران داشت. استاد سلمانی جدای از اصلاح سر و صورت، امور دیگری چون جراحی، زخم بندی، دندان‌کشی و حجامت را انجام می‌داد.

در آن دوران سلمانی‌ها دو نوع سلمانی ثابت و سلمانی دوره‌گرد بودند. در کنار سلمانی‌های ثابت دسته دیگری به صورت سیار و کیف به دست به این کار اشتغال داشتند.

این دسته هم دو قشر بودند؛ گروهی مشتریان خاص خود را داشتند که در روزهای معلوم به سراغشان رفته و در محل کار یا خانه‌شان به اصلاح موی سر و صورت آنها می‌پرداختند، دسته دیگر هم به صورت ثابت در مراکزی همچون میدان‌ها، چهارراه‌ها، سر گذر محله‌ها، قهوه‌خانه‌ها، مساجد و گرمابه‌ها مستقر می‌شدند که این عده از دیگر سلمانی‌های کیف به دست وضع مالی بهتری داشتند، زیرا جایشان معلوم و مشخص بود و علاوه بر مشتریان خود افراد متفرقه دیگری هم به سراغشان می‌آمدند.

کم‌کم با گذر زمان شکل و شمایل مغازه‌های سلمانی نیز تغییر پیدا کرد و از دهه 20 به تدریج واژه سلمانی به آرایشگاه و استاد سلمانی به آرایشگر تبدیل شد.

مغازه‌های کوچک سلمانی در سر گذرها نیز جای خود را به مغازه‌هایی مجهز با تزئیناتی مدرن دادند. در این دگرگونی کارگران سلمانی نیز از حیث لباس، پاکیزه و مرتب شدند و روپوش‌های سفید تمیز به تنشان می‌کردند. حرکات و رفتاشان نیز مودب‌تر گردید.

به تدریج با تغییر وضع ظاهری مردم از نظر لباس، مدل‌های موی سر و سبیل هم تغییر کرد و خواست‌ها و فرم‌های جدید روی کار آمد. در آن دوران مدل‌های اصلاح مو به انواع و نام‌های اصلاح طبیعی، مد آلامد، مدل آلمانی و... شناخته می‌شدند حتی سبیل‌های افراد نیز مدل‌های مختلفی داشت.

با گذر زمان ساختار بسیاری از مشاغل مانند سلمانی‌ها بر اساس نیاز روز تغییر پیدا کرده و امروزه سلمانی‌های قدیم جای خود را به آرایشگاه‌های مدرن امروزی داده‌اند؛ آرایشگاه‌هایی که به رایانه و ژورنال دیجیتال برای نمایش و انتخاب مدل موی مطلوب مجهز هستند و به جای چراغ‌های الکلی، دستگاه‌های استریل برقی وسایل اصلاح را ضدعفونی می‌کنند.

صندلی‌های برقی نیز جایگزین چهارپایه‌های قدیمی ‌سلمانی‌ها شده‌اند. همزمان با مجهز شدن آرایشگاه‌ها به امکانات پیشرفته و وسایل آرایشی روز مدل موها و ریش‌ها نیز براساس مدل‌های اروپایی و غربی تغییر پیدا کرده است.

در این آرایشگاه‌ها موهای جوانان به مدل‌هایی کوتاه می‌شود که برگرفته از فرهنگ غربی است. عجیب‌تر و غیرقابل باورتر آن که در این آرایشگاه‌های مردانه انواع وسایل آرایشی زنانه هم یافت می‌شود.

خدماتی که آرایشگرها بابت ارائه آنها به مشتریان جوان خود مبالغ هنگفتی را دریافت می‌کنند و هر کدام برای خود تعرفه خاصی را در نظر گرفته‌اند.

باید گفت وجود این آرایشگاه‌ها دیگر فقط مخصوص شهر بزرگی مانند تهران نیست، بلکه در دیگر شهرهای کشور هم می‌توان این آرایشگاه‌ها را که به صورت پنهانی یا آشکارا به ارائه این خدمات آرایشی غیرمجاز به مردان می‌پردازند را براحتی یافت.

محمد اسدی، آرایشگر 55 ساله‌ای که بیش از 35 سال سابقه کار آرایشگری دارد و مدت‌هاست کسب و کارش دیگر رونق چندانی ندارد می‌گوید: بسیاری از جوانان امروزی به آرایشگاه‌هایی می‌روند که دکوراسیون آنها جدید و شیک باشد یا استاد آرایشگر فرد جوانی باشد که مدل‌های موی آنها را براساس مدل‌های روز غربی یا سفارش آنها کوتاه کند و دیگر آرایشگاه‌های با سابقه چندین ساله مانند من که به این مدل‌های مو اعتقادی ندارند را نمی‌پسندند.

وی با اشاره به این که به اعتقاد وی اصلاح موی سر جوانان براساس مدل‌های زننده غربی نوعی کسب درآمد غیرحلال است، می‌گوید: من ترجیح می‌دهد مغازه‌ام خالی از مشتری باشد تا این که بخواهم از طریق اصلاح مو بر اساس مدل غربی درآمدی کسب کنم.

مجتبی خلیفه جوان آرایشگری که 10 سال سابقه آرایشگری دارد و اکثر مشتریان او را جوانان نسل سومی‌ تشکیل می‌دهند هم می‌گوید: جوانان امروز دیگر مدل موی ساده را نمی‌پسندند، به گونه‌ای که کمتر از 40 درصد مشتریان من مو‌های خود را ساده اصلاح و آرایش می‌کنند و مابقی می‌خواهند براساس مدل موی بازیگران و ورزشکارانی که عکس‌های آنها را روی گوشی همراه خود دارند یا تصویر مجلات و ژورنال‌های خارجی که همراه خود می‌آورند موهایشان کوتاه و اصلاح شود.

وی با اشاره به این‌که بسیاری از جوانان برای جلب توجه دیگران و ابراز وجود در سطح جامعه موهای سر و ریش خود را به اشکال و مدل‌های مختلف در می‌آورند، می‌افزاید: اکثر این جوانان مدل مو و ریشی را انتخاب می‌کنند که هرگز دوست ندارند، ولی به خاطر تقلید از دیگران و به نوعی همراه شدن با مد روز ترجیح می‌دهند وضعیت ظاهری سر و صورت خود را به مدل‌های مختلف در آورند.

مجتبی خلیفه با بیان این که دیگر نمی‌توان گفت فقط افراد جوان بیکار یا مجرد به دنبال مدل موی جدید هستند می‌گوید: ما مشتریانی داریم که با وجود متأهل بودن و دارا بودن شغل مناسب موهای خود را بر اساس مدل‌های غربی اصلاح می‌کنند و برایشان مهم نیست که دیدگاه جامعه نسبت به نوع مدل موی سر آنها منفی است.

این آرایشگر جوان با اشاره به این که یک آرایشگر موظف است براساس نظر و خواست مشتری موهای او را اصلاح کند می‌افزاید: در برخی مواقع مشتری مدل مویی را از من می‌خواهد که بسیار نامناسب است و وقتی من به او می‌گویم که این مدل مو در خور شأن شما نیست ناراحت می‌شود و می‌گوید: به شما ربطی ندارد، شما فقط کارتان را انجام دهید.

وی می‌افزاید: از سوی دیگر در برخی از مواقع پدران و مادران جوانانی که موهایشان بر اساس مد روز اصلاح شده به در آرایشگاه می‌آیند و نسبت به نوع اصلاح موی فرزندشان معترض می‌شوند، در صورتی که ما آرایشگران فقط براساس نظر و خواست مشتری موی او را اصلاح می‌کنیم.

وی با اشاره به تعهدنامه کتبی که اداره نظارت بر اماکن نیروی انتظامی‌در هنگام دریافت جواز کسب از آرایشگاه‌های مردانه می‌گیرد تا مدل موهای غربی را اجرا نکنند یا به خدمات غیرقانونی نپردازند، می‌افزاید: با وجود این هنوز در سطح شهرها آرایشگاه‌های زیادی هستند که به تعهد خود پایبند نیستند و برای کسب درآمد بیشتر اصول اخلاقی حرفه آرایشگری را زیر پا می‌گذارند.

وی با بیان این که بسیاری از پسران جوان امروزی فکر می‌کنند با تبعیت از مدل‌های غربی، زیبا می‌شوند، به خاطره‌ای که برایش اتفاق افتاده اشاره می‌کند و می‌افزاید: یک روز در آرایشگاه خود نشسته بودم که یک پسر جوان که موهای سر خود را سامورایی بسته بود، ابروهایش را بسیار نازک اصلاح کرده، رژلب قهوه‌ای سوخته بر لبانش زده بود، ریمل قهوه‌ای روی چشمانش کشیده و یک ریمل سفید روی موهای سرش کشیده بود وارد مغازه‌ شد و از من خواست به عنوان یک آرایشگر به او بگویم آیا زیبا شده است یا نه؟ من هم که از ظاهر او متعجب شده بودم در پاسخ به او گفتم: فکر نکنم قیافه تو هیچ شباهتی به یک مرد داشته باشد.

این آرایشگر جوان همچنین با اشاره به نبود یک کاتالوگ مشخص و جامع مدل موی ایرانی اسلامی ‌در آرایشگاه‌های مردانه می‌گوید: متأسفانه در حال حاضر کاتالوگ‌های موی موجود در آرایشگاه‌ها، کاتالوگ لباس‌های ایتالیایی و ترکیه‌ای است که مشتریان جوان ما می‌خواهند ما با الگوبرداری از مدل موی افرادی که این لباس‌ها را پوشیده‌اند موهای آنها را اصلاح کنیم.

از خرداد ماه سال گذشته طی بخشنامه‌ای که از سوی اتحادیه صنف آرایشگاه‌های مردانه به آرایشگاه‌های تهران بزرگ ابلاغ شد تمامی‌ آرایشگران از کوتاه کردن موی مردها طبق مدل‌های نامناسب و همچنین پیرایش خلاف عرف و هر گونه پیرایش ابرو برای پسران منع شدند.

رئیس اتحادیه صنف آریشگاه‌های مردانه شهر تهران نیز با اشاره به این که به دنبال اجرای طرح امنیت اجتماعی نیروی پلیس شهر تهران از مجمع صنفی آرایشگاه‌های مردانه تعهدنامه‌ای گرفته است تا دیگر مدل‌های نامناسب را به مشتری‌ها عرضه نکنند، می‌گوید: در بسیاری از آرایشگاه‌های مردانه مدل‌های فشن و وارداتی چه به خواست مشتری و چه به پیشنهاد آرایشگر عرضه می‌شود و مشتری‌ها معمولا به خواست خودشان و با رضایت از این مدل‌ها استقبال می‌کنند.

از سوی دیگر سرهنگ حمدالله، رئیس اداره نظارت بر اماکن عمومی‌ تهران بزرگ نسبت به وضعیت برخی از آرایشگاه‌های مردانه تهران و برخورد با متخلفان هشدار می‌دهد و با اشاره به این که این آرایشگاه‌های مردانه نسبت به رواج مدل‌های غربی مبتذل و زنانه و اجرای آنها روی صورت و موی مردان اقدام می‌کنند می‌گوید: در این آرایشگاه‌ها تعدادی از آرایشگرها از آرایشگر مرد برای آرایش زنان استفاده کرده و برخی دیگر نیز با نصب پوستر هنرپیشه‌های خارجی که با آرایش و لباس‌های مبتذل بودند مشتریان خود را به آرایش‌های مبتذل ترغیب می‌کردند. وی تخلفات موجود در این آرایشگاه‌ها را وجود مجلات خارجی برای ترویج نوع آرایش غربی و ترغیب جوانان به آن، نصب پوستر هنرپیشه‌های خارجی در این مکان‌ها به عنوان مدل و همچنین وقت گرفتن برخی از خانم‌ها جهت آرایش توسط آقایان عنوان می‌کند.

دکتر کمال جوانمرد، جامعه‌شناس در مورد رواج فرهنگ آرایش غربی در بین جوانان ما می‌گوید: جوان امروزی تنوع‌طلب است.

چون در قرن بیست و یکم انسان دیگر به دنبال رفع نیاز نیست، بلکه به دنبال تنوع در نیازهایش است لذا این موضوع باعث می‌شود که جوان نوگرا شود و به نوعی به سمت مدرنیته برود، چرا که امواج مدرنیته جوان امروز را جذب می‌کند.

وی می‌افزاید: پاسخ ندادن جامعه به نیازهای یک جوان قطعا باعث می‌شود گرایش‌های غربی این پاسخ‌ها را به صورت یک ساندویچ طراحی شده به خورد جوانان ما بدهند.

به هر حال گرایش به سمت فرهنگ مبتذل غربی نشان‌دهنده این موضوع است که جوان ما وارد یک بحران هویتی شده است.

این شکاف نسلی باعث می‌شود در جامعه امروزی آنچه برای نسل گذشته دارای ارزش بوده در حال حاضر بی‌ارزش شود، به گونه‌ای که بسیاری از هنجارهایی که قبلا به عنوان یک ارزش به آنها نگاه می‌شود الان برای نسل جوان نشان امل بودن و دور از تمدن و تجرد بودن است.

حکمت قاسم‌خانی‌ - جام‌جم