رودخانه‌های خوزستان لایروبی نمی شود

به گزارش ایرنا، استان خوزستان دارای حدود 4600 کیلومتر رودخانه بزرگ و کوچک، آبراهه‌های دایم و فصلی و مسیل‌ها از جمله کارون، کرخه، مارون ـ جراحی، زهره ـ هندیجان، دز و اروند به عنوان اصلی‌ترین شریان‌های حیاتی محیط زیست در این منطقه است.

قریب به 30 میلیارد مترمکعب پتانسیل آبی، آورد سالانه حوضه‌های آبریز منتهی به خوزستان است که رودخانه‌های نام برده وظیفه جابه‌جایی و انتقال آب حدود 2‌‌‌/‌‌‌2 میلیون هکتار از اراضی را برعهده دارند.جاری بودن چهار رودخانه قابل کشتیرانی کارون، اروند رود، بهمنشیر و هندیجان بیانگر نقش و جایگاه این رودخانه‌ها در حیات اقتصادی، اجتماعی و طبیعی استان است.

با شروع جنگ تحمیلی،آبراهه‌های کارون، اروند و بهمنشیر در خوزستان، از مصائب این جنگ بی‌نصیب نماندند چرا که شناورهای کوچک و بزرگ متعددی در این آبراهه‌ها بخصوص در مسیر خط القعر رودخانه، غرق شد که موجب رسوب‌گذاری مهار نشدنی از یک سو و بروز مشکلات در حوزه کشتیرانی از سوی دیگر شد و در نتیجه تردد کشتی‌ها در این مسیرها هم کاهش یافت.

براساس گزارش سازمان آب و برق خوزستان، طرح لایروبی این رودخانه‌ها با هدف افزایش آب گذری و در نتیجه مهار سیلاب به خصوص در محدوده‌های شهری، کنترل فرسایش و حفاظت ساحل، افزایش سرعت جریان آب در مواقع کم‌آبی، بهبود پمپاژ آب، زیباسازی و ساماندهی سواحل و حواشی رودخانه، بهبود ترابری آبی و حمل و نقل مسافر و بار، تسهیل دسترسی شهروندان به رودخانه و در نهایت توسعه فضاهای صید و صیادی، اجرا می‌شود.

علیرضا رضانیا، مدیرعامل سازمان آب و برق خوزستان در مورد این طرح گفت: طرح ساماندهی و لایروبی رودخانه کارون از سال 1387 با اعتبار اولیه بالغ بر 2500 میلیارد ریال آغاز شده است که به دلیل تخصیص قطره چکانی اعتبار امکان آغاز عملیات لایروبی فراهم نشده است. این در حالی است که به منظور آغاز عملیات لایروبی می‌بایست ظرف حداکثر 3 سال، 1500 میلیارد ریال تاکنون پرداخت می‌شد. وی افزود: سازمان آب و برق خوزستان با در اختیار داشتن دو دستگاه لایروب توانسته حدود 20 کیلومتر از کارون را رسوب‌برداری کند. رضانیا حجم کل لایروبی رودخانه‌های کارون و بهمنشیر را 19 میلیون و 520 هزار متر مکعب اعلام کرد و گفت: برای انجام این حجم لایروبی اعتباری بالغ بر 160 میلیارد تومان نیاز است.

رضانیا مهم‌ترین موانع لایروبی رودخانه کارون (حوضه خرمشهر) و بهمنشیر را اجسام مغروقه به‌جا مانده از جنگ تحمیلی در بستر رودخانه در خرمشهر، مواد انفجاری باقیمانده از جنگ و رسوبات انباشته شده در ساحل عنوان کرد.وی گفت: لایروبی این رودخانه‌ها نتایج خوبی به همراه خواهد داشت که ازجمله آنها می‌توان به تسهیل در ترابری آبی، پاکسازی رودخانه و کانالیزه کردن آن، توسعه فضاهای گردشگری، توسعه صنعت ماهیگیری در رودخانه‌های استان خوزستان به دلیل تسهیل در تردد شناورها پس از لایروبی و در نهایت بهره‌برداری از رسوبات حاصل از لایروبی به منظور توسعه فضای سبز اشاره کرد.

کارون تنها رودخانه قابل کشتیرانی کشورمان است که با آب‌های بین‌المللی ارتباط دارد. این رودخانه پرآب‌ترین و بلندترین رودخانه ایران است که 950 کیلومتر طول دارد و مساحت آبریز آن 6 هزار کیلومتر مربع است.به همین خاطر کارشناسان اقتصادی معتقدند ایران از طریق کارون و حمل و نقل دریایی که ارزان‌ترین نوع حمل و نقل کالا در جهان به شمار می‌رود، می‌تواند باعث رونق تجارت شود.ولی اکنون کارون به‌ویژه در محدوده خرمشهر با پیشروی ساحل رودخانه به داخل آن مواجه است به طوری که پیشروی ساحل به بستر رودخانه در مواردی حتی به 10 متر و بیشتر از آن می‌رسد. به گفته کارشناسان این عوامل موجب شده است تردد لنج‌ها، شناورهای کوچک و قایق‌ها به سختی در آن صورت گیرد.

مسعود غیاثی، مدیر امور مهندسی رودخانه و سواحل آب و برق خوزستان، سختی کار، زمانبر بودن و هزینه بالای خارج کردن شناورهای غرق شده و لوله‌هایی که بر اثر ساخت و سازها در رودخانه بر جای مانده است را از موانع و مشکلات کار لایروبی بیان کرد و گفت: تهیه زمین به منظور تخلیه رسوبات جمع‌آوری شده از سطح رودخانه و تعدد پل‌ها و ستون‌های حجیم روی رودخانه کارون نیز از دیگر مشکلات کار لایروبی رودخانه کارون است.

وی افزود: در صورت تامین اعتبار با دیوارسازی و ساخت کانال می‌توان 900 متر مکعب از سیلاب‌های مازاد رودخانه را به تالاب شادگان منتقل کرد که باعث سیراب شدن دشت‌های شادگان و کشاورزی و ماهیگیری در منطقه شود.صغری رستمی، کارشناس مسوول آلودگی‌ها و دبیر شورای پژوهش در اداره کل حفاظت محیط‌زیست استان خوزستان نیز درباره اقدامات صورت گرفته در زمینه لایروبی رودخانه کارون گفت: مطالعات ارزیابی برای لایروبی رودخانه کارون انجام شده است، اما هنوز برای لایروبی اقدامی صورت نگرفته است.

وی با بیان این نکته که تمامی اجسامی که به نوعی وارد مسیر رودخانه می‌شود جلوی حرکت آب را می‌گیرد، بر این موضوع تاکید کرد که شناورهای قدیمی و رسوباتی که در سالیان متمادی در بستر رودخانه جمع شده، مانع عبور آب رودخانه می‌شود. رودخانه اگر مسیر طبیعی خودش را نداشته باشد، حالت ماندآبی به وجود می‌آید و این امر باعث می‌شود جلبک‌ها و گیاهان ناخواسته در رودخانه رشد کنند و در نتیجه، تاثیرات آلودگی را تشدید کنند. از سوی دیگر، ترکیبات فلزی که در شناورهای قدیمی به کار رفته در اثر ماندن در آب، خورده شده و با آب ترکیب‌می‌شوند. به عقیده رستمی، لایروبی رودخانه کارون باعث می‌شود که هم آب رودخانه از نظر کیفیتی به وضعیت مطلوبی برسد و هم چشم‌انداز رودخانه را برای ساکنان منطقه چشم‌نواز ‌کند.