نمایشگاه کتاب خانه به دوش است

نمایشگاه کتاب از 5 سال پیش به مصلی آمد، همه هم داستانش را می‌دانیم اما این خانه حکم خانه‌ای موقت را برایش داشت.

چند سال پیش رئیس‌جمهور که از به هم خوردن قرار مهم خود در نقطه‌ای از شمال شهر بشدت عصبانی بود، در جمع خبرنگاران با لحنی کنایه‌آمیز شهردار وقت تهران را به بی‌کفایتی در امر کنترل ترافیک تهران متهم کرد.

شهردار تهران این انتقاد را تاب نیاورد و سیاست دولت را درخصوص جانمایی نمایشگاه بین‌المللی تهران، عامل اصلی ترافیک دانست و درخواست کرد این گره کور ترافیکی از کلانشهر تهران خارج شود.

از آن زمان کشمکش‌ها بر سر انتقال نمایشگاه کتاب به محل دیگری ادامه داشت تا این‌که سرانجام سال 86 نمایشگاه بین‌المللی کتاب به مصلای تهران انتقال یافت.

نخستین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران سال 1366 در محل نمایشگاه بین‌المللی تهران (در انتهای بزرگراه چمران) برگزار شد و تا سال 1385 این نمایشگاه در همین مکان برگزار می‌شد، اما به خاطر ترافیک شدید و مشکلات ناشی از آن از سال 1386 نمایشگاه کتاب در محل مصلای نیمه‌کاره تهران (در محله عباس‌آباد) برگزار شد و حالا 5 سال است که این نمایشگاه در مصلای تهران برگزار می‌شود.

درواقع 19 دوره نخست این نمایشگاه در مکان دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی (بزرگراه شهید چمران) برگزار شد که به دلیل پاره‌ای مسائل شهری، همچون ایجاد ترافیک سنگین و مشکلات حمل و نقل در نهایت قرار شد این نمایشگاه به صورت موقت به مصلای امام خمینی(ره) انتقال یابد. اردیبهشت ماه امسال پنجمین دوره‌ای بود که نمایشگاه کتاب تهران در مصلی برگزار شد.

اما این پایان ماجرا نبود، چراکه انتقال نمایشگاه کتاب تهران از محل نمایشگاه‌های بین‌المللی در بزرگراه شهید چمران به مصلای تهران مشکلاتی را در پی داشت؛ نبود فضای کافی برای امکان حضور تمام ناشران علاقه‌مند به عرضه محصولات فرهنگی خود و عدم تناسب فضای مصلی با حجم جمعیت بازدیدکننده از این رویداد فرهنگی از جمله این مشکلات بود.

ترافیک دیگر معضل ایام برگزاری نمایشگاه کتاب بود. برگزاری نمایشگاه کتاب در محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تهران همواره با انتقاد شدید مسوولان راهور مواجه بود، چراکه تمام مسیرها و محدوده‌های اطراف نمایشگاه طی روزهای برپایی این رویداد فرهنگی بزرگ با حجم ترافیک سنگینی همراه می‌شد.

هرچند انتقال این نمایشگاه به محل مصلای تهران از ترافیک سال‌هایی که نمایشگاه کتاب در محل قبلی برگزار می‌شد تا حدی کاسته بود، اما بسیاری از مسوولان از جمله پلیس راهور و متولیان شهری همچنان معتقد بودند که مصلی نیز محل مناسبی برای برپایی این رویداد مهم فرهنگی با آن حجم بازدید روزانه چندین میلیون نفری نیست.

آنها معتقد بودند باید برای همیشه محل جدید و مناسبی را برای برگزاری نمایشگاه کتاب که مهم‌ترین رویداد فرهنگی سالانه کشورمان است انتخاب کرد.

هر سال پلیس راهنمایی و رانندگی در ایام برپایی نمایشگاه بین‌المللی کتاب، در برابر آثار و تبعات منفی ترافیکی آن، دست‌ها را به نشانه تسلیم بالا می‌برد و مسوولان مربوطه قول می‌دهند برای نمایشگاه بعدی تدبیری بیندیشند، اما در همچنان به همان پاشنه می‌چرخد و مصلای تهران، محل برگزاری این رویداد بزرگ بین‌المللی می‌شود.

تغییر مکان برگزاری نمایشگاه کتاب از محل دائمی نمایشگاه‌های بین‌المللی تا مصلای تهران متاسفانه در این سال‌ها نتوانسته تاکنون از بار ترافیکی محدوده‌هایی که نمایشگاه هر ساله در آن برگزار می‌شود کم کند، به طوری که معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران سال گذشته همزمان با برگزاری نمایشگاه کتاب از رشد 2 برابری ترافیک پایتخت همزمان با برپایی نمایشگاه کتاب در این شهر خبر داد.

سیدجعفر تشکری هاشمی این را هم گفته بود که در طول مدت برپایی نمایشگاه کتاب در مصلای امام خمینی(ره) بر میزان تراکم و سنگینی تردد خودروها در مسیرهای اطراف نمایشگاه از جمله مدرس، رسالت، شهید بهشتی و برخی خیابان‌های مجاور مصلی افزوده شده است.

وی این را هم گفته بود که براساس آمار موجود، به لحاظ وجود 2 ایستگاه مصلی و شهید بهشتی مترو در شمال و جنوب نمایشگاه کتاب، تاکنون بیشترین تردد بازیدکنندگان نمایشگاه کتاب با مترو صورت گرفته است.

معاون حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران حضور و تراکم خودروهای شخصی و نیز اتوبوس‌های برون‌شهری شهرستان‌ها در اطراف نمایشگاه را از جمله مشکلات ترافیکی نمایشگاه کتاب اعلام کرده و گفته بود که محدوده برگزاری نمایشگاه کتاب با مشکلاتی مانند پارک خودرو و انسداد معبر مواجه است و به بازدیدکنندگان نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران توصیه کرده بود برای جلوگیری از سرگردان شدن به جای خودروی شخصی از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند.

البته این تنها مسوولان شهرداری تهران نیستند که از چنین وضعیتی گلایه دارند به طوری که مسوولان پلیس راهور تهران نیز در این سال‌ها با اشاره به قفل شدن معابر شهری و بخصوص مسیرهای منتهی به محدوده نمایشگاه چه در محل قبلی و چه محل فعلی در مصلای تهران انتقاد کرده و از متولیان امر خواسته‌اند برای جلوگیری از تشدید بحران ترافیک تهران در ایام برگزاری نمایشگاه هرچه سریع‌تر نسبت به مکان‌یابی جدید برای برپایی نمایشگاه کتاب اقدام کنند.

هرچند این حرف و حدیث‌ها و گلایه‌ها از مشکلات برپایی نمایشگاه کتاب در مصلای تهران از یکسو و پیشنهاداتی که برای جابه‌جایی محل برگزاری نمایشگاه از سوی دیگر مطرح می‌شد به نظر می‌رسد که صرفا بیشتر در حد یک ایده است که با پایان گرفتن دوره نمایشگاه کتاب و تا برپایی دوره جدید در سال آینده به فراموشی سپرده می‌شود، اما وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی خرداد ماه امسال از انتقال قطعی نمایشگاه کتاب سال آینده به محل دیگری جز مصلای تهران خبر داد.

به گزارش ایرنا، سیدمحمد حسینی با بیان این‌که برای سرمایه‌گذاری مشترک درخصوص محل جدید صحبت‌هایی با شهرداری انجام شده است، می‌گوید: شهرداری اعلام کرده تا سال آینده این مکان برای برگزاری نمایشگاه آماده خواهد شد.

حسینی البته این را هم گفت که قرار شده ضمن بازدید مسوولان وزارت ارشاد از محل در نظر گرفته در شهر آفتاب، گزینه‌های دیگر نیز بررسی و تصمیم نهایی اتخاذ شود.

هرچند وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به صراحت بر روی گزینه شهر آفتاب برای برپایی نمایشگاه کتاب تاکید نمی‌کند، اما نکته مهم در سخنانش این است که نمایشگاه بین‌المللی کتاب قطعا سال آینده در مکان دیگری جز مصلای تهران برگزار خواهد شد.

درست چند روز پس از اظهارنظر وزیر ارشاد، خبرنگاران در حاشیه افتتاح یکی از پروژه‌های شهری، نظر شهردار تهران در زمینه برگزاری نمایشگاه کتاب در شهر آفتاب را جویا شدند.

محمدباقر قالیباف با بیان این‌که اجرای فاز اول نمایشگاه بین‌المللی شهر آفتاب توسط شورای شهر به تصویب رسیده است، گفت: هم‌اکنون طراحی‌های این نمایشگاه به طور کامل صورت گرفته و کمتر از 20 ماه آینده به بهره‌برداری می‌رسد.

محمدباقر قالیباف درخصوص وضعیت راه‌اندازی شهر آفتاب توضیح داد که این پروژه با یک توقف 18 ماهه مواجه شده است که به دلیل مشکلات حقوقی و سرمایه‌گذاری پیش آمد، اما خوشبختانه این مشکل برطرف شد و حدود 5 ماه است که احداث آن آغاز شده و طی زمان‌بندی مشخص به بهره‌برداری خواهد رسید.

اما در طول 5 سالی که از برگزاری نمایشگاه کتاب در مصلای تهران می‌گذرد، هر ساله گزینه‌های مختلفی برای مکان‌یابی جدید و دائمی به منظور برپایی نمایشگاه کتاب مطرح شده است؛ گزینه‌هایی که برخی از آنها پیشنهادات مناسبی برای بررسی بودند و برخی‌هایشان هم به نظر غیرکارشناسی می‌آمدند، به طوری که طرح آنها واکنش‌های منفی را هم به دنبال داشت.

ابتدا از پارک چیتگر به عنوان یکی از گزینه‌های مناسب برای برپایی نمایشگاه کتاب نام برده شد. رئیس‌جمهور هم در مراسم افتتاحیه، قول داد که در صورت انتقال نمایشگاه به این محل دولت همکاری لازم را خواهد داشت و بودجه لازم را در این زمینه متقبل خواهد شد.

مسوولان شهرداری که چند سالی است مشغول ساختن شهر آفتاب هستند، تاکید کردند که چیتگر مکان مناسبی برای برگزاری نمایشگاه کتاب نیست، اگر نمایشگاه به آنجا منتقل شود با درخت‌های این پارک چه خواهند کرد؟

محمدهادی ایازی معاون فرهنگی و هنری شهرداری در اظهار نظری گفت که سال 89 کلنگ ساخت نمایشگاه توسط وزیر مسکن در منطقه پرند زمین زده شد و ما هم در شهرداری کلنگ ساخت «شهر آفتاب» را در نزدیکی حرم مطهر امام (ره) زده‌ایم که روند اجرایی و ساخت خود را طی می‌کند و قرار است سال 92 به بهره‌برداری برسد. مگر قرار است چند مکان به محل برگزاری نمایشگاه کتاب اختصاص یابد؟

در این میان هر مسوولی که برای بازدید از نمایشگاه بین‌المللی کتاب قدم به مصلای تهران می‌گذاشت، یک پیشنهاد برای محل برگزاری نمایشگاه در جیبش داشت.

غلامعلی حدادعادل رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس، زندان قصر سابق را محل مناسبی برای برگزاری نمایشگاه دانست و گفت که این محل پارکینگ بزرگی دارد که می‌توان برای برگزاری نمایشگاه کتاب از آن استفاده کرد.

بازار پیشنهاد‌ها که داغ شد گزینه بعدی قلعه‌مرغی بود، بهمن دری رئیس نمایشگاه کتاب یکی از پیشنهاددهندگان این گزینه بود.

وی قلعه‌مرغی را به عنوان یکی از مکان‌های پیشنهادی برگزاری نمایشگاه از سوی مسوولان مطرح کرد و گفت که این گزینه باید با نظرات کارشناسانه بررسی شود و معایب و محاسن پیشگیری از ترافیک و دسترسی مناسب مردم به نمایشگاه در نظر گرفته شود و به نظر می‌رسد منطقه قلعه‌مرغی تهران جای مناسبی برای ساخت نمایشگاه کتاب باشد.

شهر جدید پرند و باغ کتاب تهران در اراضی عباس‌آباد از دیگر گزینه‌های پیشنهادی برای برپایی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران بود که بامخالفت‌هایی مواجه شد.

شهردار تهران به عنوان یکی از مخالفان برگزاری نمایشگاه کتاب در شهر جدید پرند گفت: اگر وزارت بازرگانی اقدام به ساخت نمایشگاه بین‌المللی در پرند کرده به واقع موازی‌کاری صورت گرفته و پرند از بعد مسافت با تهران فاصله زیادی دارد و بهتر است با همکاری مشترک نمایشگاه بین‌المللی در شهر آفتاب که از بعد مکان نیز مناسب‌تر است با تخصیص سرمایه‌گذاری‌های لازم هرچه سریع‌تر این پروژه به انجام برسد.

باغ کتاب که 32 هراز مترمربع فضای مسقف دارد، برای برپایی نمایشگاه دائمی کتاب در اراضی عباس‌آباد ساخته شده و از لحاظ دسترسی نیز به گفته اشعری بهتر از سایر گزینه‌های موجود است.

این‌طور که از شواهد و گفته‌های وزیر ارشاد پیداست، برپایی 25 نمایشگاه بین‌المللی کتاب سال آینده در محلی به جز مصلای تهران قطعی است، اما آنچه هنوز نامعلوم است محل جدید برگزاری نمایشگاه سال آینده است.

در میان گزینه‌های پیشنهادی، شهر آفتاب قطعی‌ترین گزینه انتخابی بود که وزیر ارشاد نیز به آن اشاره کرده است، اما این‌طور که مسوولان شهرداری تهران می‌گویند شهر آفتاب تا 2 سال دیگر امکان این‌که بتواند پذیرای برپایی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران باشد، ندارد.

در چنین شرایطی بازهم به نظر می‌رسد که محل جدید نمایشگاه کتاب سال آینده همچنان مبهم است. این درحالی است که با توجه به فرصت زمانی کمی که تا فرارسیدن بیست و پنجمین نمایشگاه کتاب باقی مانده این احتمال وجود دارد که نمایشگاه سال آینده نیز به ناچار در مصلای تهران برگزار شود.

در این میان نکته مهم این است که محل جدید نمایشگاه کتاب تهران هرکدام از گزینه‌های پیشنهادی که باشد قطعا باید پس از مطالعات و بررسی‌های کارشناسی دقیق از تمام جوانب به قطعیت برسد تا با مکان‌یابی محل جدید دغدغه مشکلات مبتلا به برپایی نمایشگاه کتاب از جمله معضل ترافیک سنگین و قفل شدن چند روزه شهر در پی برگزاری این رویداد فرهنگی یکبار برای همیشه پایان یابد.

پوران محمدی / جام‌جم