چه کسانی‌ می‌توانند غذاهای پرکالری بخورند

کمبود وزن: کمبودوزن (لاغری)‌ به حالتی اطلاق می‌شود که وزن بدن 15 تا 20 درصد کمتر از وزن قابل قبول استاندارد باشد و ممکن است ناشی از کاهش مقدار انرژی دریافتی نسبت به نیازها و فعالیت‌های فرد باشد. این حالت در ورزشکاران حرفه‌ای که فعالیت بیشتری دارند یا کسانی که دچار اختلال در جذب مواد غذایی دریافتی هستند یا مبتلایان بیماری‌هایی مانند پرکاری غده تیروئید، سرطان و استرس‌های روحی مشاهده می‌شود. کمبود وزن می‌تواند باعث بروز مشکلات جسمی و روحی شود و خطر ابتلا به بیماری‌های گوناگون را افزایش دهد کودکانی که کمبود وزن دارند، ممکن است نتوانند به رشد ایده‌آل خود برسند، زنان کم وزن نیز بیشتر پریودهای نامنظم یا ناباروری را تجربه می‌کنند. همچنین سالمندانی که کمبود وزن دارند، برای انجام فعالیت‌های روزمره بیشتر مشکل دارند و در معرض خطر پوکی استخوان قرار می‌گیرند. به همین دلیل، نسبت به زمین خوردن حساس‌تر هستند. مردان بسیار لاغر نیز ممکن است از اعتماد به نفس پایین رنج بکشند. بنابراین روی آوردن به رژیم‌های پرکالری در موارد کم‌وزنی می‌تواند به افزایش وزن و سطح سلامت افراد کمک کند. یک فرد کم وزن بسته به سن، جنس، فعالیت و جثه بدن، می‌تواند روزانه 500 تا هزار کالری اضافه‌تر دریافت کند که بهتر است شامل انتخاب‌‌های سالم‌ از همه گروه‌های اصلی مواد غذایی باشد. برای افزایش وزن در کودکان، رژیم‌های پرکالری می‌تواند شامل غلات صبحانه، لبنیات پرچرب، مغزها و میوه‌های خشک و پاستا باشد.

بیماری‌های کلیوی: در بیمارانی که نارسایی حاد یا مزمن کلیوی (بدون همودیالیز)‌ دارند، به دلیل محدودیت در مصرف پروتئین، بیشتر کالری از کربوهیدارت‌ها و چربی‌ها تامین می‌شود. در این‌گونه بیماران، تامین انرژی به میزان کافی برای پیشگیری از فرسایش بافت عضلانی و کاهش وزن، ضروری است.

میوه‌ها، سبزیجات و غلات و در صورت نیاز به کالری بیشتر و نبود بیماری دیابت، دسرهای پرکالری و انواع شیرینی‌ها، منابع خوبی برای کربوهیدرات هستند. البته در صورت محدودیت پتاسیم، باید از مصرف مواد غذایی حاوی پتاسیم بالا مانند موز، سیب‌زمینی و مغزها اجتناب کرد. چربی‌ها نیز منابع غنی از کالری هستند و نوع اشباع نشده آنها مانند روغن‌های گیاهی (از جمله روغن زیتون، کانولا و آفتابگردان)‌ سالم‌تر از نوع اشباع‌شده آنها (مانند کره و مارگارین)‌ است. بیماران تحت دیالیز نیز در صورت کمبود وزن و با توصیه پزشک، ممکن است نیاز به مصرف کالری بیشتری داشته باشند.

بیماری‌های کبدی: مبتلایان هپاتیت حاد یا سیروز کبدی، ممکن است برای جلوگیری از کاهش وزن نیاز به رژیم پرکالری و پر پروتئین داشته باشند، چرا که در معرض خطر سوءتغذیه ناشی از دریافت پایین و تغییر متابولیسم مواد مغذی قرار دارند.

بیماری فیبروکیستیک: فیبروکیستیک نوعی بیماری ارثی است. در روند این بیماری، به دلیل اختلال در غدد مترشحه خارجی، ترشحات غلیظی تولید می‌شود که باعث انسداد مجاری تنفسی، لوزالمعده، صفرا و روده کوچک خواهد شد. این بیماران به دلیل ضعف تنفسی و عفونت‌های باکتریایی، به انرژی بیشتری نیاز دارند و بدن ناچار به سوزاندن کالری بیشتر از حد معمول است. این بیماران دچار سوءجذب هستند و نمی‌توانند مواد مغذی مخصوصا پروتئین، چربی و ویتامین‌های محلول در چربی را به آسانی جذب کنند. سوءهاضمه نیز در این بیماری معمول است. بنابراین مواد غذایی به صورت هضم نشده در بدن باقی می‌مانند و بیمار نمی‌تواند انرژی مورد نیاز را جذب کند. بیماران فیبروکیستیک ممکن است علاوه بر قرص‌های جایگزین آنزیم برای هضم چربی و پروتئین، به منظور حفظ وزن مطلوب و پیشگیری از کاتابولیسم (تخریب)‌ پروتئین، به 20 تا 50 درصد کالری اضافی هم نیاز داشته باشند.

سرطان: بیماران سرطانی به طور معمول در حال مبارزه با بیماری و درمان‌های مرتبط با آن هستند و کاهش وزن آنها معمولا به دلیل خود بیماری یا عوارض جانبی ناشی از درمان اتفاق می‌افتد، این گونه بیماران نیاز به کالری بیشتری برای حفظ وزن سلامت و توده عضلانی بدن دارند. در این خصوص، یک رژیم پرکالری، مقادیر بالایی از پروتئین‌ را نیز تامین می‌کند که برای جلوگیری از کاهش وزن و از دست رفتن عضلات ضروری است.

آلزایمر: برخی بیماران آلزایمری به دلیل فرآیند بیماری که آنها را دچار سردرگمی و پرسه‌زنی زیاد می‌کند، کالری زیادی می‌سوزانند و برخی دیگر به علت سوءتغذیه و لاغری ناشی از خوردن غذاهای غیرمغذی، نیاز به رژیم پرکالری دارند. همچنین ممکن است به دلیل تنها زندگی کردن و نیز فراموش کردن خرید مواد غذایی، آماده‌سازی و خوردن غذا، دچار مشکلات سوءتغذیه شوند. تامین کالری در حد متعادل برای این بیماران با استفاده از وعده‌های غذایی کوچک و متوالی ازجمله میلک‌شیک‌ها و آشامیدنی‌های مغذی به منظور رساندن وزن آنها به پارامترهای طبیعی، ضروری است.

سوختگی‌ها: افرادی که دچار سوختگی حاد، انواع جراحت و آسیب‌دیدگی شده‌اند، برای تسریع در بهبود، جلوگیری از عفونت و حفظ وزن بدن نیاز به استفاده از رژیم پرکالری دارند. نیازهای کالریک بسته به میزان و درجه جراحت می‌تواند تا صددرصد بیشتر از نیازهای طبیعی افزایش یابد.

در سایر بیماری‌ها ازجمله بیماری هانتیگتون که به دلیل بی‌قراری دائم بیماران، میزان متابولیسم افزایش می‌یابد، همچنین در بیماری‌های قلبی مادرزادی، ایدز و اختلالات متابولیک، به دلیل کاهش اشتها، نیاز به دریافت کالری بیشتر وجود دارد. پس از جراحی‌ها نیز برای جلوگیری از سوءتغذیه بویژه در بیماران کم‌وزن، رژیم حاوی انرژی و پروتئین کافی ضروری است.

از موارد دیگر ضرورت افزایش کالری، دوران بارداری است، به طوری که زنان باردار دارای وزن طبیعی، در 3 ماهه دوم و سوم بارداری، باید حدود 300 کالری اضافه‌تر مصرف کنند و درباره زنان بارداری که وزنشان از حد طبیعی پایین‌تر است، افزایش کالری از شروع 3 ماهه اول توصیه می‌شود.

ورزشکاران نیز که مقادیر زیادی کالری هم در تمرینات و هم در مسابقات می‌سوزانند، به رژیم‌های پرکالری سالم و بدون چربی اضافی برای افزایش وزن و حجم ماهیچه‌ای بدنشان نیاز دارند. کالری اضافی می‌تواند از 500 تا هزار کیلوکالری در روز و از گروه‌های اصلی مواد غذایی و شامل پروتئین‌ها و کربوهیدرات‌ها باشد.

فروغ فلاح‌زاده