پل‌‌‌‌های تاریخی لرستان جهانی نمی‌شوند

حدود 3 سال از نخستین اقدامات سازمان میراث فرهنگی استان لرستان برای تهیه پرونده ثبت جهانی پل های تاریخی این استان می گذرد ولی تا کنون این پرونده در اولویت این سازمان برای ثبت جهانی قرار نگرفته است.

بسیاری از کارشناسان بر این عقیده اند از آنجا که کارهای مرمتی مناسبی برای آماده سازی این پل ها انجام نشده لذا پرونده این آثار نیز برای ارسال به یونسکو مسکوت مانده است. هرچند که رئیس سازمان‌میراث فرهنگی لرستان نظر متفاوتی دارد و معتقد است که اقدامات مرمتی پل های تاریخی لرستان برای تهیه پرونده ثبت جهانی در سال 1390 با جدیت دنبال می شود.

محمد رحمدل در این زمینه به خبرگزاری میراث فرهنگی گفته است: درست است که 3 سال از تصویب مصوبه هیات دولت پس از دور دوم سفرهای استانی می‌گذرد، اما باید گفت که پرونده ثبتی تشریفات گسترده‌ای دارد و در این مورد هیچ کوتاهی انجام نشده است.

وی افزود: پایگاه‌های مرمت و ساماندهی پل‌های تاریخی در حال حاضر بسیار فعال است و اگر تاخیری در روند ثبت جهانی پل‌ها ایجاد شده، این مساله به دلیل مراحل سخت و گسترده ثبت جهانی است.

علی مصطفی‌نژاد، نخستین مدیر پایگاه‌ پل‌های تاریخی با تاکید بر این‌که پل‌های تاریخی لرستان از درجه اهمیت بالایی در تاریخ ایران برخوردارند و معرفی آنها به جهانیان معرفی بخش مهمی از این مرز و بوم است، گفت: براساس یافته‌های باستان‌شناسی، استان لرستان یکی از نخستین سکونتگاه‌های قدیمی بشر محسوب می‌شود؛ به گونه‌ای که مفرغ این منطقه از شهرتی باستان‌شناسی برخوردار است. بر همین اساس، لرستان با توجه به تاریخ غنی و پربار خود آثار تاریخی فراوانی دارد که نمونه‌ای از آن‌ پل‌های تاریخی استان است که از دوران هخامنشیان و ساسانیان به‌ جای مانده‌اند. پل‌هایی مانند پل دختر، پل کشکان روی رودخانه کشکان، پل شاپوری در جنوب خرم‌آباد ، پل کلهر و... بخشی از این آثار را شامل می‌شود.

یکی از پل‌های تاریخی که در حال حاضر با مشکلات بسیاری روبه روست ، پل گپ یا صفوی بوده که به دلیل عدم‌رسیدگی مناسب به آن در حال تخریب و ریزش است.

این پل که دارای 24 چشمه طاق است، 2 قسمت شرقی و غربی شهر خرم‌آباد را به هم متصل می‌کند. مواد و مصالح به کار رفته در این پل که 350 متر طول، 5‌/‌8 متر عرض و 8 متر ارتفاع دارد، در قسمت پایه‌ها از سنگ‌های تراشیده شده با ملات آهک و گچ و در قسمت پایه‌ چشمه طاق‌ها از آجر است.

از ویژگی‌های این پل، طاق نماهای ستبر آن است که سبک‌سازی آنها فقط در جهت عرض و مسیر حرکت آب صورت گرفته است. بخش میانی پل و شاه‌نشین آن هم شباهت زیادی با شاه‌نشین پل خواجو در اصفهان دارد که البته بر اثر سیل تخریب و مجددا با سیمان مرمت شده است.

یک کتیبه سنگی هم بر سینه شمالی پل نصب شده که با حروف مقطعه روی آن نوشته شده و به عنوان طلسم در بین محلی‌ها معروف است. پل گپ که در خرداد 87 به ثبت آثار ملی رسیده است، در دوره قاجار یکی از دروازه‌های ورود به شهر قدیم خرم‌آباد محسوب می‌شد و در حال حاضر نیز می‌تواند به موقعیتی منحصر به فرد برای توسعه گردشگری خرم‌آباد تبدیل شود، اما متاسفانه مشکلات اطراف پل، آن را به یک آرزوی دست‌نیافتنی تبدیل کرده است.

عبور و مرور خودروهای سبک و سنگین از زیر و روی پل از مهم‌ترین عوامل نگران‌کننده تخریب این اثر ملی است. تجمع معتادان در دهانه‌های غیرآب‌روی پل و وجود قهوه‌خانه سنتی در ضلع غربی آن از دیگر عواملی است که آن را به منظری ناخوشایند تبدیل کرده و روند تخریب آن را سرعت بخشیده است.هر چند در چند سال گذشته مقرر شد تردد از روی آن پس از طرح در شورای ترافیک و در نظر گرفتن مسیرهای جایگزین به طور کامل قطع شود، اما متاسفانه تاکنون این امر محقق نشده و به نگرانی‌ میراث‌دوستان استان مبنی بر تخریب آن دامن زده است.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری لرستان درباره علت استقرار قهوه‌خانه در دهانه ضلع غربی پل صفوی به «جام‌جم» گفت: این مساله مربوط به 7 سال پیش است که در حال حاضر با پیگیری‌های صورت‌گرفته توسط این سازمان و از طریق محاکم قضایی در حال تخلیه است.

محمد رحمدل با بیان این‌که در حال حاضر پل، محل تردد عابران پیاده و سواره است، با تایید این نکته که تردد خودروها از زیر و روی پل افزود: رفع این مشکل و جلوگیری از آسیب‌دیدن بیشتر پل به آن آسیب می‌رساند، بر اثر این عوامل، عزم و تصمیم راسخ مسوولان شهری و استانی را می‌طلبد.

وی همچنین لزوم آزادسازی حریم پل و اتصال آن به عرصه قلعه فلک‌الافلاک، ساماندهی آن و بازسازی سبکی و تاریخی پل با رویکرد گردشگری را امری ضروری دانست و یادآورشد: در زمان استاندار سابق، مصوبه‌ای ارائه شد که براساس آن مقرر شد از این پل مانند پل خواجوی اصفهان تنها به عنوان پیاده‌رو استفاده شود که اگر این طرح عملی شود قطعا عمر پل طولانی‌ترخواهد شد.

رحمدل با بیان این‌که 2 جناح پل آثاری تاریخی هستند، به اقدامات اداره میراث درباره مرمت پل اشاره کرد و افزود: در زمینه مرمت کوله‌های شرق و غرب پل در چند سال‌ اخیر فعالیت‌های خوبی صورت گرفته و از محل اعتبارات سال 90 نیز درصدی به مرمت پل اختصاص داده شده است.

معاون عمرانی استانداری لرستان نیز با بیان این‌که برای کمک به حفظ این اثر تاریخی، ساماندهی رودخانه در اطراف پل در حال انجام است، گفت: به این منظور با حفظ و نگهداری پی‌ها و با ایجاد حوضچه‌های آرامش سعی شده است از پی و بدنه آن براساس ضوابط میراث فرهنگی محافظت شود.

حمید خورشیدوند افزود: برای رفع منظر زشت و ناخوشایند اطراف پل، کف رودخانه و مسیر آب‌های ثابت، ساماندهی شده است.وی با بیان این‌که برای محافظت از بدنه و قسمت‌های ماشین‌روی پل نیز با ایجاد موانعی در طرفین پایه‌ها سعی شده از آسیب‌های وارده کاسته شود، اظهار کرد: متاسفانه در حال حاضر با توجه به ترافیک سنگین سطح شهر و کمبود اعتبارات، طرح توقف عبور خودروها از روی پل فعلا منتفی است.

فاطمه عزیزپوریان ‌/‌ جام‌جم خرم‌آباد