پایه‌های لرزان کشاورزی کشور

تخریب این مرکز برای خیلی‌ها از جمله من و دیگر فارغ‌التحصیلان رشته‌های کشاورزی که نیمی از آنچه در دوران تحصیل آموخته‌ایم را مدیون رفت و آمدها به این باغ هستیم، تاثر برانگیز است. اما از این مهم‌تر استادان و محققانی هستند که تلاش‌های آنها باعث شده تا این موسسه از نظر علمی و فنی به بزرگ‌ترین و مهم‌ترین موسسه گیاه‌پزشکی خاورمیانه تبدیل شود. بیش از60آزمایشگاه تخصصی و مرجع، 11 واحد مجهز گلخانه‌ای و 25اتاق حرارت ثابت و اتاق رشد در این موسسه فعال است. علاوه براین، موسسه گیاه‌پزشکی، بزرگ‌ترین ذخایر ژنتیک و تنوع زیستی جهان اسلام و خاورمیانه مشتمل بر گیاهان، جانوران و حشرات است و نیز هرباریوم‌ها و مجموعه‌های زنده را در خود جای داده است.

مجموعه‌های غنی و هرباریوم‌های استثنائی موجود در این موسسه با شماره 26 در میراث ملی ثبت شده و از نظر علمی و فنی در جایگاهی قرار دارد که به‌خاطر آن، ایران در کنوانسیون‌های بین‌المللی دارای 2 رای است به‌همین دلیل هرگونه اقدامی که باعث تخریب یا آسیب رسیدن به این موسسه شود، جز دلسردی محققان و سرافکندگی کشور در جامعه علمی جهانی حاصلی ندارد.

از سوی دیگر تخریب موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی برای ساخت برج مسکونی مهمانان خارجی، حتی اگر باساخت و راه‌اندازی موسسه در مکان دیگری همراه باشد هم با اما واگرهای زیادی روبه‌رو خواهد بود،چراکه این جایگزینی حداقل به 10سال زمان و کار کارشناسی نیاز داردو در واقع ساختمانی که برای این موسسه بویژه برای ذخایر ژنتیک و تنوع زیستی درنظر گرفته می‌شود، باید از استانداردهای خاصی برخوردار باشد و هر ساختمانی را نمی‌توان به این کار اختصاص داد.

نکته دیگر این‌که انتقال موسسه به مکان دیگر حتی در بهترین شرایط هم باعث نابودی 30 درصد از نمونه‌های خشک می‌شود، به‌همین دلیل هیچ کشوری تن به چنین ریسکی نمی‌دهد بلکه به دلیل اهمیت ویژه ساختمان‌هایی از این دست، تنها در موارد ضروری وبا وسواس وتوجهی خاص تعمیرات یا حتی ترمیم‌های جزئی در آنها انجام می‌شود.

همه این موضوعات باعث شده تا محققان نامه‌هایی مشتمل بر توجیهات علمی و فنی مبنی بر حفظ موسسه در موقعیت کنونی به مسوولان اجرایی ارسال کنند. با آن‌که انتظار می‌رفت انتقادات صاحب‌نظران، مسوولان را در صرف‌نظر کردن از تخریب موسسه گیاه پزشکی مجاب کرده باشد، اما شواهد نشان می‌دهد این اظهارات خللی در اراده مسوولان اجرایی ایجاد نکرده است.

موسسه تحقیقات گیاه‌پزشکی کشور در حالی تا چند وقت آینده تخریب خواهد شد که در حال حاضر 350محقق تراز اول در این موسسه مشغول فعالیت هستند و 50 درصد کل تولیدات گیاهی کشور وابسته به پایش هرروزه همین موسسه است.

تخریب این موسسه تحقیقاتی که در واقع باید گفت آخرین بازمانده باغ‌های وسیع تهران است و بسیاری از نمونه‌های پرندگان تهران را تنها می‌توان در این منطقه پیدا کرد، به هر دلیلی که باشد به گفته کارشناسان نابودی حجم زیادی از محصولات کشاورزی را در پی خواهد داشت.

علی الوندی / جام جم