تلویزیون چراغ دفاع مقدس را روشن نگه داشته است

در بین سریال‌هایی که تلویزیون برای 8 سال دفاع مقدس ساخته همه نوع کاری دیده می‌شود. «شوق پرواز» جزئیات زندگی یکی از فرماندهان ارتش را بررسی می‌کند. «نابرده‌رنج» دغدغه‌های مادی جوانی ماجراجو را در دل جنگ به تصویر می‌کشید. «در چشم باد» کتاب تاریخ ایران را تا سالروز فتح خرمشهر ورق زد. «وضعیت سفید» ماجراهای دوران موشکباران تهران را دستمایه کار قرار داده است و.... به این فهرست باید سریال‌هایی چون «گل پامچال»،‌ «خاک سرخ»، «خوش رکاب» و... را هم اضافه کنیم.

آیا تلویزیون می‌تواند کم‌کاری سینما در این حوزه را جبران کند؟ تلویزیون با چه رویکردی باید به فرهنگ دفاع مقدس نزدیک شود؟

محمدرضا شفیعی ،تهیه‌کننده سریال‌ «فاصله‌ها» و «وضعیت سفید»، تلویزیون را یکی از نهادهای اصلی می‌داند که از ساخت آثار دفاع مقدس حمایت می‌کند. او در این رابطه می‌گوید: در سینما این‌طور جاافتاده که کارهای جنگی گیشه ندارد. من نمی‌دانم چرا می‌گویند این‌جور کارها بیننده ندارد.

این تهیه‌کننده با اشاره به تنگناهای ساخت یک سریال جنگی می‌گوید: ‌در ساخت سریال‌های جنگی بشدت مشکل داریم. در مورد سریال‌های تاریخی تکلیفمان معلوم است. تهیه‌کننده باید اسب و شمشیر را مهیا کند. ممکن است سند تاریخی درباره اتفاقات تاریخی وجود داشته باشد و امکان دارد نویسنده از تخیلش استفاده کند. اما در سریال‌های جنگی طراح صحنه نمی‌تواند با تخیلش دکور بزند. چون بیننده مچ او را خواهد گرفت. یک فرد 45 ساله دهه 60 را کاملا درک کرده است. بنابراین به نظر من برآورد کار جنگی را باید همچون یک کار تاریخی محاسبه کرد. منظورم فقط هزینه نیست. برآورد زمانی را هم باید تاریخی ببینند.

شفیعی ادامه می‌دهد: در «وضعیت سفید» راجع به فضاسازی دهه 60 خیلی دقیق عمل کرده‌ایم. در شهر تهران یک کوچه هم وجود ندارد که بشود در آن نماهای دهه شصتی ضبط کرد. در این 20 سالی که از جنگ می‌گذرد فضا بشدت تغییر کرده است. خیلی از سریال‌های جنگی این موضوع را رعایت نمی‌کنند. البته تقصیری هم ندارند، چون باید زود کار را به تولید برسانند.

محمدرضا شرف‌الدین، مدیرعامل انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس با بیان این که تلویزیون به خوبی توانسته در این زمینه در ترویج فرهنگ دفاع مقدس کار بکند، می‌گوید:‌ عملکرد تلویزیون قابل تقدیر است.

امیدوارم تلویزیون این رویکردش را ادامه بدهد و بخصوص در تولید آثار فاخر موفق باشد. آثاری که مبتنی بر متون تحقیقی پژوهشی‌اند در این میان جایگاه ویژه‌ای دارند. این متون ریشه در اصل دفاع مقدس دارند و حادثه‌پردازی و تخیل نویسنده کمتر در آن دخالت دارد. الان که متون موثر و خوب و تاثیرگذاری در ادبیات دفاع مقدس وجود دارد امیدواریم تلویزیون به اقتباس رو بیاورد.

این تهیه‌کننده سینما و تلویزیون با بیان این مطلب که در برخی موارد گام‌های تلویزیون موثرتر از سینما هستند، تاکید می‌کند:‌ تلویزیون باید پرچم‌دار و پیش برنده فرهنگ دفاع مقدس باشد. انتظاری که از تلویزیون می‌رود با توجه به وسعت فراگیر مخاطبش بیشتر است. رهبر معظم انقلاب و حضرت امام(ره) درباره تلویزیون کلام‌های بیشتری نسبت به سینما دارند. حضرت امام تلویزیون را یک دانشگاه می‌دانند. از آنجا که حماسه‌های دفاع مقدس به فرهنگ عمومی مربوط است تلویزیون رسالت ویژه‌ای را در بازشناسی ارزش‌های دفاع مقدس به عهده دارد.

شرف‌الدین سریال‌های «شوق پرواز» و «در چشم باد» را از کارهای خوب جنگی می‌داند و می‌گوید: در انجمن سینمای انقلاب و دفاع مقدس فیلمنامه تله‌فیلم‌های جنگی به دست ما می‌رسد و آنها را مطالعه می‌کنیم. بعضی‌هایشان راضی‌کننده نیستند. اما همین که این چراغ را تلویزیون روشن نگه داشته جای تقدیر و تشکر دارد. تلویزیون و سینما دو رسانه مختلف‌اند که هر کدام ارزش‌های خودشان را دارا هستند. اگر فیلمسازانی برای ساخت سریال به تلویزیون می‌آیند معنایش این نیست که سینما را کنار گذاشته‌اند. آنها هنری را می‌خواهند خلق کنند که در قالب تلویزیون می‌گنجد.

از این تهیه‌کننده می‌پرسم رویکرد تلویزیون به جنگ باید چطور باشد؟ کدام مقطع از جنگ و تبعات بعد از آن را باید بیشتر پوشش بدهد؟ شرف‌الدین پاسخ می‌دهد:‌ ما در همه گونه‌هایی که به دفاع مقدس مربوط می‌شود به فرهنگ‌سازی نیاز داریم. همین امروز به سریال‌هایی نیاز داریم که میدان جنگ را تصویر می‌کنند. چون باید روح حماسه و سلحشوری را در جامعه زنده نگه داریم. آرمان‌های یک ملت را مدام باید در معرض دیدش قرار داد.

احسان رحیم‌زاده / گروه رادیو و تلویزیون