تبریز ؛ بی دفاع در برابر زلزله

رئیس سابق شورای شهر تبریز ضمن هشدار نسبت به انبوه‌سازی روی گسل 175 کیلومتری این شهرستان می‌گوید: آنچه تبریز را در مقوله زلزله از دیگر شهرها متمایز می‌کند و خرابی‌ها و ویرانی‌های زیادی را در صورت زلزله احتمالی بر جا می‌گذارد، وجود گسل طویلی است که از غرب تا شرق استان کشیده شده و متاسفانه انبوه‌سازان و بسازوبفروش‌ها بدون توجه به این گسل و خطرات ناشی از فعال شدن آن، اقدام به ساخت و ساز واحدهای مسکونی آن هم در سطح انبوه در این مکان‌ها می‌کنند.

به گفته حسین‌زاده دلیر، نظارت غیراصولی و نبود امکانات و همچنین استفاده از مصالح نامرغوب باعث می‌شود ساخت و ساز در دره‌ها و پستی و بلندی‌هایی که جزو خطرناک‌ترین مناطق تبریز معرفی شده‌اند روزبه روز افزایش یابد.

شهردار تبریز معتقد است: قرار گرفتن این شهر با جمعیتی کلان در کمربند جهانی زلزله، نقاط جمعیتی متراکم و وجود ساخت‌وسازهای متعدد روی گسل فعال از 35 سال گذشته، این شهر را به شهری آسیب‌پذیر تبدیل کرده است.

افزایش بی‌رویه جمعیت و ساخت و سازهای شهری و نیز گسترش آن تا حاشیه شهر و انبوه خانه‌های غیر استاندارد، آن هم بدون برنامه‌ریزی و طرح متناسب نیز بر وخامت اوضاع افزوده است. علیرضا نوین می‌افزاید: در این راستا نقش شهرداری به عنوان نهاد مردمی این است که با مشارکت شهروندان، آمادگی مردم را برای مقابله با حوادث و بلایای طبیعی افزایش دهد و با برنامه‌ریزی اساسی از آثار مخرب ناشی از این بلایا بکاهد.

با توجه به این‌که قسمت عمده توسعه کلانشهر تبریز، تنها از جهت شمال و شرق میسر است و اکثر مناطق و ساخت‌وسازهای جدید نیز در شمال شرق تبریز چون رشدیه، ولیعصر و باغمیشه قرار گرفته‌اند؛ اما این مناطق دارای بدترین خاک برای ساخت‌وساز بوده و روی گسل واقع شده است؛ با وجود این هر روز که می‌گذرد، شاهد رشد قارچ‌گونه واحدهای مسکونی و ساختمانی در این منطقه هستیم که بدون توجه به اصول و ضوابط شهرسازی ساخته شده و جمعیت زیادی را در خود جای می‌دهند.

استاندار آذربایجان ‌شرقی در این خصوص می‌گوید: به‌رغم این‌که دستگاه‌های مختلفی بر امر ساخت‌وساز نظارت دارند؛ اما وابسته بودن شهرداری‌ها به درآمد ساخت‌وسازهای غیرمجاز و جرایم مربوط به آن موجب گسترش ساخت‌وسازهای غیرمجاز شده؛ به طوری که هم‌اکنون ساخت‌وساز در کنار گسل شمالی تبریز و دره مشرف به آن در حال توسعه است.

احمد علیرضابیگی با بیان این که ادامه ساخت‌وساز در منطقه باغمیشه تبریز و مناطق اطراف آن، خطر سیل را نیز در کنار خطر زلزله به همراه دارد، می افزاید :وجود 2500 هکتار بافت فرسوده و 400 هزار حاشیه‌نشین در مجاورت گسل فعال واقع در شمال تبریز، خطر بالقوه زلزله این کلانشهر را تهدید می‌کند.

رئیس شورای اسلامی کلانشهر تبریز نیز با بیان این‌که توسعه ساخت‌وسازها در مجاورت گسل شمال تبریز ثبات این منطقه را بیش از گذشته برهم زده و خطر گسیختگی و لرزش را دوچندان کرده است، می‌گوید: سکونتگاه‌های غیرعلمی که روی شیب‌های تند دامنه عون‌بن علی گسترش یافته، مخاطرات ناشی از وقوع زمین‌لرزه در این منطقه را بشدت افزایش داده است؛ به طوری که وقوع زلزله با توجه به ساخت‌وسازهای غیراصولی در این کلانشهر، حادثه‌ای جبران‌ناپذیر خواهد بود.

شهرام دبیری می‌افزاید: با توجه به خطرات موجود و قرار گرفتن تبریز روی گسل زلزله ضرورت دارد تا مسوولان شهرسازی بیش از پیش به امر مقاوم‌سازی در برابر زلزله توجه کنند.

بنابر اظهار برخی از کارشناسان سازمان نظام مهندسی استان، یکی از عواملی که خطر تخریب شهر تبریز را هنگام وقوع زلزله افزایش می‌دهد، لوله‌کشی گاز در این شهر است که خطر آتش‌سوزی بعد از زلزله را به دنبال دارد و در این زمینه بافت قدیمی شهر بیش از دیگر مناطق آسیب می‌بیند.

شهردار کلانشهر تبریز معتقد است: وجود واحدهای صنعتی در افزایش خطرات و تلفات بعد از زلزله در تبریز بسیار موثر است.

سعیده دلال‌علیپور ‌/‌ جام‌جم تبریز