تردید کشاورزان برای برداشت محصول خرما

در سالیان اخیر بی‌آبی، گرد و غبار، افزایش هزینه‌های تولید، عدم حمایت بخش خصوصی از بازار خرما و نبود صنایع تبدیلی در منطقه دشتستان از مهم‌ترین عوامل رکود بازار خرما در این شهرستان بوده است.این در حالی است که در دشتستان که قطب کشاورزی استان بوشهر محسوب می‌شود، معیشت اکثر مردم به طور مستقیم یا غیرمستقیم با نخلداری و تولید خرما ارتباط دارد.

فخرالدین عرب‌زاده نماینده باغداران آبپخش دشتستان در این باره می‌گوید: خرمای سال گذشته باغداران دشتستانی در انبارها مانده و هنوز به فروش نرسیده است و حتی خیل عظیمی از نخلداران از سر ناچاری محصول یک ساله خود را که با زحمت و مشکلات فراوان به دست آورده‌اند به بهایی اندک کیلویی 200 تا 300 تومان به تاجران خرما می‌فروشند و این در حالی است که هزینه تولید یک کیلو گرم خرمای کبکاب به طور متوسط 500 تا 600 تومان است.

وی می‌افزاید: در این اوضاع نابسامان هم دلالان با چوب حراج و در حالتی تمسخر‌آمیز خرمایی را که با سختی فراوان و در واقع با قیمت جان کشاورز به دست آمده است، نهایتا کیلویی 200 تومان یا 300 تومان قیمتگذاری و پرداخت بهای آن را سررسید محصول سال آینده اعلام می‌کنند، یعنی کشاورز باید خرمای تولیدی خود را به صورت نسیه بفروشد.

عرب زاده اضافه می‌کند: انتظار باغداران این است که دولت حمایت بیشتری کند و هرچه سریع‌تر اعتباری برای خرید تضمینی خرما در نظر بگیرد.

وی خاطر نشان می کند: اگرچه دولت با رهاسازی آب سد شهید رئیسعلی دلواری کمک خوبی به باغداران آبپخش و سعدآباد در آبیاری نخیلات آنها کرده است، اما وجود معضلات دیگر از جمله نبود بازاری مناسب برای فروش خرما و هزینه گزاف تولید خرما باعث شده است تا کشاورزان تمایلی برای برداشت محصول امسال نداشته باشند و اگر چاره‌ای اندیشیده نشود تا ظرف2 سال آینده با بحران جدی مواجه خواهیم شد. نماینده نخلداران آبپخش دشتستان می گوید: ما می‌خواهیم همان‌گونه که چای 18 ساله انبار‌های شمال کشور برای تبدیل به کود کمپوست خریداری شده است، خرماهای در انبار مانده باغداران دشتستانی توسط دولت خریداری و به مردم قحطی‌زده سومالی و پاکستان اهدا شود.

وی اعطای کمک‌های بلاعوض را از محل صندوق خسارت به کشاورزان، راهکاری عملی برای حمایت این بخش از کشاورزی می‌داند و می‌افزاید: با ایجاد صنایع تبدیلی فعال و گسترده در منطقه از جمله کارخانه‌های بسته‌بندی، کارگاه‌های تولید الکل، قند مایع و تولید لواشک، تمر خوراکی و کلوچه و شکلات خرمایی رونق بیشتر این محصول استراتژیک را می‌توان شاهد باشیم.

اسد ایام رئیس تعاون روستایی شهرستان دشتستان نیز قیمت خرید تضمینی خرمای کبکاب درجه یک را که در واقع قیمت پیشنهادی استان بوشهر به هیات دولت و شورای اقتصادی است 510 تومان اعلام کرده و اضافه می‌کند تاکنون هیچ‌گونه مصوبه و ابلاغیه و اعتباری برای آغاز خرید تضمینی خرما وصول نشده است.

در همین حال ایوب پاپری مقدم فرد نماینده مردم دشتستان در مجلس شورای اسلامی قیمت خرید تضمینی خرما را کیلویی 600 تومان می‌داند و می‌گوید: خرید تضمینی این نیست که دولت باید خرمای کشاورزان را با قیمت 600 تومان خریداری کند، بلکه سیاستی حمایتی است که اگر در آخر فصل خرمای باغداران به فروش نرسد، برای ثبات تولیدات کشاورزی و حمایت از باغداران تسهیلاتی در نظر بگیرد.رئیس مجمع نمایندگان استان بوشهر اضافه می‌کند: سال گذشته توافق شده بود شرکت لاتوس با سرمایه آورده 2 میلیارد تومانی و تسهیلات 6 میلیارد تومانی دولت، خرمای دشتستان را خریداری و به بازار اروپا ارسال کند اما بنا به دلایلی این کار عملی نشد.

وی می‌افزاید: با پیگیری‌های جمعیت هلال احمر نیز مبلغ 10 میلیارد ریال برای خرید خرمای استان بوشهر و ارسال آن به کشور سومالی اختصاص یافت که از این طریق قسمتی از مشکلات باغداران مرتفع می‌شود. پاپری مقدم با اعلام این‌که خرید تضمینی خرما از سوی دولت راهکاری مقطعی است تصریح می‌کند: باید برای این مشکل راه‌حل اساسی پیدا کرد. باید اتحادیه نخلداران و در واقع بخش خصوصی با اتخاذ تدابیر لازم و اعزام چند بازاریاب برای عرضه و ارسال خرمای با کیفیت و بسته‌بندی مطابق استاندارد‌های جهانی و ذائقه خریداران در کشور‌های خارجی اقدام کند.

محمد اسماعیل شفیعی، رئیس جهاد کشاورزی آبپخش نیز از حضور دلالان در بازار خرما اظهار نگرانی می‌کند و می‌گوید: آبپخش از مهم‌ترین مراکز تولید خرما در استان بوشهر و کشور است و این بخش با دارا بودن بیش از یک و نیم میلیون اصله نخل بیش از 45 هزار تن خرما در سال تولید می‌کند، ولی همزمان با فصل برداشت محصول خرما مسائلی در بازار به وجود می‌آید که نگرانی و ناراحتی کشاورزان زحمتکش را به دنبال دارد.

شفیعی تصریح می‌کند: قیمت فروش خرما از مسائل مهمی است که کشاورزان با توجه به زحمات یکساله‌شان و هزینه‌های سالانه باغات توجه خاصی به آن دارند. در چند هفته اخیر دلالان خرما در منطقه با ائتلاف و هماهنگی با یکدیگر قیمت خرما را به 250 تا 300 تومان بابت هر کیلوگرم رسانده‌اند و با همین قیمت اقدام به خرید و یا پیش‌خرید خرما از کشاورزان می‌کنند. دلالان خرما وضعیت بازارهای داخلی و خارجی خرما را به یک وضعیت بحرانی تبدیل کرده‌اند که اعتراض و شکایت مکرر باغداران را به دنبال دارد.این مسوول با بیان این‌که باغداران از روی اجبار خرمای خود را به دلالان می‌فروشند، می‌گوید: نداشتن انبار، کمبود فضای کافی و امکانات لازم در جمع‌آوری و نگهداری محصولات خرما، باغداران را مجبور به فروش خرما به دلالان می‌کند.

با وجود این‌که قیمت تضمینی خرید خرما 510 تومان بابت هر کیلوگرم و قیمت توافقی 600 تومان بابت خرید هر کیلوگرم خرما اعلام شده، اما هنوز از اعتبارات لازم به عاملین خرید خرما خبری نیست. مسائل و مشکلات عدیده باغداران سبب شده که آنان به ناچار اقدام به فروش خرما به دلالان کنند که به هیچ وجه مطلوب نیست.به گفته رئیس جهاد کشاورزی آبپخش هزینه عملیات داشت و برداشت خرما بسیار بالاست و قیمت خرید خرما توسط دلالان بازار خرما برای باغداران حتی کفاف هزینه‌های جاری باغات را نمی‌دهد.

عارضه پژمردگی و خشکیدگی خوشه‌های خرما نیز علاوه بر به فروش نرفتن این محصول از مهم‌ترین مشکل تولیدکنندگان و نخلداران خرما به شمار می رود و عوامل آب و هوایی بویژه افت ناگهانی رطوبت نسبی هوا توام با افزایش دما و وزش بادهای گرم و خشک در بروز و تشدید آن نقش مهمی ایفا می‌کند.به گفته بخشدار مرکزی شهرستان فهرج در استان کرمان در حال حاضر 60 درصد محصول خرمای کشاورزان در بخش مرکزی شهرستان فهرج در سرشاخه‌های درختان خرما خشکیده است.

علی سهیلی‌فر در مورد بروز و تشدید عارضه خشکیدگی خوشه‌های خرما در نخلستان‌های بخش مرکزی این شهرستان می‌گوید: افزایش دما، کاهش رطوبت نسبی هوا و وزش طوفان شن در زمان برداشت مرحله دوم چین خرما 60 درصد محصول خرمای مضافتی کشاورزان را دچار عارضه خشکیدگی کرده است. کشاورزان این بخش باید عارضه خشکیدگی خوشه‌های خرما را به ماموران و کارشناسان بیمه گزارش دهند.

 علیرضا برازجانی ‌/‌ جام‌جم دشتستان